Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таиланд провинциясы
Province of Thailand
Пхра Нахон Си Аюттая (немесе Аюттая, พระนครศรีอยุธยา) – Таиландтың орталық провинцияларының бірі (чанват). Ілесінде жатқан провинциялар (солтүстіктен бастап сағат тілі бойынша) Анг Тонг, Лопбури, Сарабури, Патум Тани, Нонтабури, Нахон Патом және Суфан Бури.
Phra Nakhon Si Ayutthaya (or Ayutthaya, พระนครศรีอยุธยา, ) is one of the central provinces (changwat) of Thailand. Neighboring provinces are (from north clockwise) Ang Thong, Lopburi, Saraburi, Pathum Thani, Nonthaburi, Nakhon Pathom and Suphan Buri.
Топонимика
Аюттхая атауы Рамаянада кездесетін санскрит тіліндегі Айодхья сөзінен шыққан, ол "жеңіске бұйырмаған [қала]" деген мағынаны білдіреді. Грамматикалық тұрғыдан алғанда, бұл сөз а 'жоқ' + йодхья 'жеңілуге жарамсыз' (yudh түбірінен 'күресу') + ā, әйелдік жұрнақтан құралған.
The name Ayutthaya derives from the Sanskrit word Ayodhyā, found in the Ramayana, which means "the invincible [city]". Grammatically, this word is composed of the morphemes a 'not' + yodhya 'defeatable' (from the root yudh 'to fight') + ā, a feminine suffix.
Экономика
Хонданың провинцияда автомобиль зауыты бар. Хонда гибридті электр көліктерін (HEV) және электр көліктеріне арналған аккумуляторларды сонда, Прачин Буридегі зауытында да өндіреді. Хонданың Аюттаядағы зауытының жылдық сыйымдылығы 300 000 бірлікке жетеді.
Honda has an automobile factory in the province. Honda produces hybrid electric vehicles (HEVs) and batteries for electric vehicles there, and at its factory in Prachin Buri. Honda's Ayutthaya factory has an annual capacity of 300,000 units.
Денсаулық
Аюттаяның бас ауруханасы – Фра Нахон Си Аюттая ауруханасы, ол Қоғамдық денсаулық сақтау министрлігінің басқаруында.
Ayutthaya's main hospital is Phra Nakhon Si Ayutthaya Hospital, operated by the Ministry of Public Health.
Тарих
Аюттая 1350 жылы король У Тонг құрған. Дегенмен, Аюттаяның құрылуы 14 ғасырдан гөрі әлдеқайда ертерек. Дәлелдер көрсетіп тұрғандай, бұл аймақта Мон Дваравати дәуірінде де адамдар қоныстанған. 850 жыл шамасында кхмерлер бұл аймақты басып алып, бекініс салған және оны Үндістанның ең қасиетті индуист қалаларының бірі – Аёдхья деп атаған. Аюттаяның ерте тарихы осы кхмер қонысымен тығыз байланысты. Принц Дамронг та Аёдхья деген қала болғанына келіседі, оны Лопбуриден билік еткен кхмерлер үш өзеннің тоғысқан жерінде салған. Қазба жұмыстарынан жасалған карта Ват-Яй Чай Монгхонның оңтүстік-батыс жағына орналасқан ежелгі барайдың (су сақтағыш) іздерін көрсетеді, ол бұрынғы маңызды кхмер ғибадатханасының орнында салынған болуы мүмкін. Аюттая 1350 жылдан бастап 417 жыл бойы Таиландтың (кейін Сиам деп аталған) астанасы болды, 1767 жылы Мьянма-Сиам соғысында (1765–1767) Мьянма әскері шабуыл жасап қаланы тонағанға дейін. Осы кезеңде, қазір Аюттая дәуірі немесе Аюттая патшалығы деп аталатын Аюттаяны бес түрлі әулеттен шыққан 33 патша биледі. Патшалық маңызды аймақтық күшке айналып, Шығыс саудасының орталығына, еуропалық және азиялық саудагерлердің кездесу орнына айналды. Аюттая дәуіріндегі ең танымал монархтардың қатарында – Аюттаяны бірінші мьянмалық шапқыншылықтан босатқан және жаулап алу науқанын бастаған Ұлы Наресуан патша және Людовик XIV билігі кезінде Франциямен дипломатиялық қатынастарды орнатқан Ұлы Нарай патша бар. Оның билігі сауда мен мәдениеттің алтын ғасыры болды. Қала стратегиялық тұрғыдан тиімді жерде орналасқан. Жылдың бірнеше айында қаланың маңындағы өзендердің арқасында жазықтар суға батып, қамауға мүмкіндік бермейтін. Бұл артықшылық мьянмалықтардың көптеген сәтсіз шабуылдарына себеп болды. Аюттая тарихи паркіндегі ескі астананың қираған орындары 1991 жылдың желтоқсанынан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Сонымен қатар, провинцияда Банг Па жазғы сарай кешені де орналасқан. Бастапқыда Крунг Као (กรุงเก่า) деп аталған провинция 1926 жылы Пхра Нахон Си Аюттая деп қайта аталды.
Ayutthaya was founded in 1350 by King U Thong. However, the establishment of Ayutthaya is far older than 14th century. Evidence shown that the area was already populated during Mon Dvaravati period. Sources further mentioned that around 850 AD, the Khmers occupied the area and established a stronghold there, named it as Ayodhya after one of the holiest Hindu cities of India of the same name. Early history of Ayutthaya is historically connected to this Khmer settlement. Consistently, Prince Damrong also agreed that there was a city called Ayodhya which was found by the Khmers ruling from Lopburi at the point where the three rivers meet. Excavation map shows the traces from an ancient baray (water reservoir) close to the southwestern tip of Wat Yai Chai Mongkhon which could has been built on a former important Khmer temple complex. Ayutthaya was the capital of Thailand (then called Siam) for 417 years from 1350, until in Burmese–Siamese War (1765–1767), it was sacked by the Burmese army in 1767. During this era, now usually referred as the Ayutthaya period or Ayutthaya kingdom, Ayutthaya was ruled by 33 kings of five different dynasties. The kingdom became a major regional player, and a trade center of the East, a meeting point of European merchants and Asian traders. Notable monarchs during the Ayutthaya period include King Naresuan the Great, who liberated Ayutthaya from the first Burmese occupation and embarked on a reign of conquest, and King Narai the Great, who initiated diplomatic relations with France, during the reign of Louis XIV. His reign was the golden age of trade and culture. The city was strategically positioned. During several months of the year, the flood plains around the cities would be flooded by the many rivers around the city. Enemy sieges were thus impossible, and forced to withdraw. This advantage was a contributing factor in the many failed Burmese invasions. The ruins of the old capital in the Ayutthaya historical park have been a UNESCO World Heritage Site since December 1991. The province is also home to the Bang Pa in summer palace complex. Originally named Krung Kao (กรุงเก่า), the province was renamed Phra Nakhon Si Ayutthaya in 1926.
Таңбалар
Аңыз бойынша, патша Раматибоди I жер астынан әдемі шомырт қабығын тауып, сол жерді өзінің астанасы орналасатын жер ретінде таңдады. Ол қабықты тұғырға қойып, оның айналасына павильон салды. Мөрде осы павильон және оның артында провинциялық ағаш бейнеленген. Провинция гүлі – ดอกโสน Sesbania aculeata, ал провинциялық ағашы – хош иісті манжек (Cordia dichotoma). Провинция ұраны ราชธานีเก่า อู่ข้าวอู่น้ำ เลิศล้ำกานท์กวี คนดีศรีอยุธยา «Ескі астана, елдің азық-түлікке толы қоймасы, шешен ақындар мекені, қадірлі батырлар елі» деп аударылады.
According to legend, King Ramathibodi I found a beautiful conch shell buried in the ground, and chose the site as the place for his capital. He then placed the shell on a pedestal tray and built a pavilion around it. The seal shows this pavilion with the provincial tree behind it. The provincial flower is the ดอกโสน Sesbania aculeata, and the provincial tree is the fragrant manjack (Cordia dichotoma). The provincial slogan ราชธานีเก่า อู่ข้าวอู่น้ำ เลิศล้ำกานท์กวี คนดีศรีอยุธยา can be translated as "Old capital city, food larder of the country, poets laureate galore, and national heroes".
Жергілікті билік
2019 жылдың 26 қарашасына дейін провинцияда бір Фра Нахон Си Аюттая провинциялық әкімшілік ұйымы (онкан борхан суан чангват) және 36 муниципалдық (тесабан) аймақ бар. Аюттая муниципалитеті қала (тесабан нахон) мәртебесіне ие. Аётая, Банг Бан, Пхак Хай және Сена муниципалитеттері қала (тесабан муанг) мәртебесіне ие. Тағы 31 аудандық муниципалитет (тесабан тамбон) бар. Муниципалдық емес аймақтарды 121 аудандық әкімшілік ұйымы (ААҰ) басқарады (онкан борхан суан тамбон).
As of 26 November 2019 there are: one Phra Nakhon Si Ayutthaya Provincial Administration Organisation (ongkan borihan suan changwat) and 36 municipal (thesaban) areas in the province. Ayutthaya municipality has city (thesaban nakhon) status. Ayothaya, Bang Ban, Phak Hai and Sena municipalities have town (thesaban mueang) status. Further 31 subdistrict municipalities (thesaban tambon). The non municipal areas are administered by 121 Subdistrict Administrative Organisations SAO (ongkan borihan suan tambon).|date=August 2010
Көлік
Темір жол: Аюттаяның басты станциясы – Аюттая теміржол станциясы. Фачи ауданындағы Бан Фачи торабы Солтүстік және Солтүстік-Шығыс теміржол бағыттарының маңызды түйіні саналады. Провинцияның оңтүстік бөлігінде, Банг Па Ин Корольдік сарайының жанында орналасқан Банг Па теміржол станциясында V Рама патшамен байланысты корольдік павильон бар.
Rail: Ayutthaya's main station is Ayutthaya Railway Station. Ban Phachi Junction in Phachi District regarded as an important junction of the Northern and Northeastern Railway Lines. Bang Pa in Railway Station in the southern part of the province near the Bang Pa In Royal Palace has a royal pavilion associated with King Rama V.
Boat: Ayutthaya has many piers that can be boarded by river cruise from Bangkok pier.
Қайық: Аюттаяда Бангкок портынан өзен круизімен жүзуге болатын көптеген порттар бар.
Rail: Ayutthaya's main station is Ayutthaya Railway Station. Ban Phachi Junction in Phachi District regarded as an important junction of the Northern and Northeastern Railway Lines. Bang Pa in Railway Station in the southern part of the province near the Bang Pa In Royal Palace has a royal pavilion associated with King Rama V.
Boat: Ayutthaya has many piers that can be boarded by river cruise from Bangkok pier.
Адам жетістіктері индексі 2022
Денсаулық сақтау Білім беру Жұмыспен қамту Кірісі 12 40 3 14 Тұрғын үй Отбасы Көлікке қатысу 65 28 23 22 Аюттая провинциясы, HAI 2022 мәні 0,6770 "жоғары" делінеді және рейтингте 3-орынды иеленеді. 2003 жылдан бері Таиландтағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) адам дамуының субұлттық деңгейіндегі прогресті, Адам жетістіктері индексі (АЖИ) арқылы қадағалап келеді. АЖИ – адам дамуының барлық сегіз негізгі саласын қамтитын жиынтық индекс. 2017 жылдан бастап Ұлттық экономикалық және әлеуметтік даму кеңесі (НЭСРБ) осы міндетті өз мойнына алды. Туризмді дамыту мақсатында Фра Нахон Си Аюттая үкіметі жыл басында Аюттая тарихи саябағында "Йор Йос Инг Фа: Аюттая әлемдік мұрасы" атты шара ретінде 10 күнге жуық жарық және дыбыс шоуын ұйымдастырып келеді.
Health Education Employment Income 12 40 3 14 Housing Family Transport Participation 65 28 23 22 Province Ayutthaya, with an HAI 2022 value of 0.6770 is "high", occupies place 3 in the ranking. Since 2003, United Nations Development Programme (UNDP) in Thailand has tracked progress on human development at sub national level using the Human achievement index (HAI), a composite index covering all the eight key areas of human development. National Economic and Social Development Board (NESDB) has taken over this task since 2017. To promote tourism, Phra Nakhon Si Ayutthaya government has organized a light and sound show at Ayutthaya Historical Park in every beginning of the year as "Yor Yos Ying Fah: Ayutthaya World Heritage" consistently for about 10 days.