Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ангора қоянның түгі, тоқыма талшығы ретінде қолданылады.
Fur of the angora rabbit, used as a textile fiber
Ангора шашы немесе Ангора талшығы – ангора қоянның өндіретін жұмсақ түгі. Жануарлардың аттары ұқсас болғанымен, Ангора талшығы ангора ешкісінен алынатын мохерден ерекшеленеді. Ангора талшығы сондай-ақ кашемир ешкісінен алынатын кашемирден де ерекшеленеді. Ангора өте жұмсақ, жіңішке талшықтарымен және тоқымашылар "аура" деп атайтын жұмсақтығымен (түсініксіздігімен) танымал. Ол сонымен қатар жібектей текстурасымен де танылады. Ангора талшығының іші қуыс болғандықтан, ол жүнге қарағанда әлдеқайда жылы және жеңіл. Бұл талшық жүнге ерекше, сырғалғандай сезім береді. Ангора қояндары ақтан қоңыр, сұр, қоңырдан қараға дейін әртүрлі түстердегі түк өндіреді. Сапалы Ангора талшығының диаметрі шамамен 12–16 микрометрге жетеді және құны жоғары болуы мүмкін. Ол өте оңай тозады, тіпті жануардың өзінде де, егер оған үнемі күтім көрсетілмесе. 100% ангорадан жасалған жіптер көбінесе акцент ретінде қолданылады. Олардың ең көп аурасы мен жылуы бар, бірақ абразия мен ылғалдан оңай тозады және дайын киімде тым ыстық болуы мүмкін. Ангора талшығы табиғи түрде серіксіз болғандықтан, жіпке серік беру үшін оны әдетте жүнмен араластырады. Мұндай араластыру жұмсақтығы мен аураны, сондай-ақ дайын өнімнің бағасын төмендетеді. Коммерциялық тоқу жіптері әдетте 30–50% ангорадан тұрады, бұл аура, жылу және жұмсақтық беруге мүмкіндік береді, бірақ артық тозудың алдын алады.
Angora hair or Angora fibre refers to the downy coat produced by the Angora rabbit. While the names of the source animals are similar, Angora fibre is distinct from mohair, which comes from the Angora goat. Angora fibre is also distinct from cashmere, which comes from the cashmere goat. Angora is known for its softness, thin fibres, and what knitters refer to as a halo (fluffiness). It is also known for its silky texture. It is much warmer and lighter than wool due to the hollow core of the angora fibre. It also gives the wool its characteristic floating feel. Angora rabbits produce coats in a variety of colours, from white through tan, grey, and brown to black. Good quality Angora fibre is around 12–16 micrometres in diameter, and can cost as much as US. It felts very easily, even on the animal itself if it is not groomed frequently. Yarns of 100% angora are typically used as accents. They have the most halo and warmth, but can felt very easily through abrasion and humidity and can be excessively warm in a finished garment. The fibre is normally blended with wool to give the yarn elasticity, as Angora fibre is not naturally elastic. The blend decreases the softness and halo as well as the price of the finished object. Commercial knitting yarns typically use 30–50% angora, in order to produce some halo, warmth, and softness without the side effects of excessive felting.
Ангора қоян
Америка Қоян Өсірушілер қауымдастығы ангораның төрт түрін мойындайды: ағылшын, француз, сатин және алып. Тағы да көптеген тұқымдар бар, олардың арасында неміс тұқымы жиі кездеседі. Әр тұқымның өндіретін талшығының сапасы мен мөлшері әртүрлі, сондай-ақ түстері де әртүрлі болады.
There are four different types of Angora recognized by the American Rabbit Breeders' Association: English, French, Satin, and Giant. There are many other breeds, one of the more common being German. Each breed produces different quality and quantity of fibre, and has a different range of colours.
Қалпақ өндіру
Ангораның 90% терісі Қытайда өндіріледі, бірақ Еуропа, Чили және АҚШ-та да шағын көлемде өндіріледі. Қытайда жылына 50 миллионнан астам ангора қоян өсіріледі. Тері жинау жылына үш рет (шамамен 4 ай сайын) жүзеге асырылады және малды терісінен жұлып алу немесе қырқу арқылы жиналады. Ангора қояндарының көпшілігі табиғи өсу циклымен шамамен әр төрт айда бір рет түлейді. Көптеген талшық өндірушілер осы тұқымдардың терісін жұлып алады. Жұлып алу – түлеген теріні жұлып алу. Осылайша, қорғаныш жүнінің мөлшері азайтылады және тері қоянның қоршауынан жиналғандағыдай шашырап кетпейді. Дегенмен, қоянды терісінен жұлып алу көп уақытты қажет етеді, сондықтан кейбір өндірушілер оны қырқып алады. Бұл әдіспен терінің сапасы біршама төмендесе де, қорғаныш жүні араласқандықтан, уақыт аз жұмсалады және терінің көлемі артады. Сонымен қатар, ангораның барлық тұқымдары түлемейді, егер қоян табиғи түрде түлемесе, оны жұлып алуға болмайды. Неміс ангоралары түлемейді. Қоянның терісі шашырап, түйіліп қалмауы үшін аптасына кемінде бір-екі рет күтім жасау қажет. Сонымен қатар, қоян өз түлеген терісін жұтып қою қаупі де бар; мысықтан айырмашылығы, қояннан жиналған теріні шығару оңай емес.
90% of Angora fur is produced in China, although Europe, Chile and the United States also produce small quantities. In China, there are more than 50 million Angora rabbits, growing per year. Harvesting occurs up to three times a year (about every 4 months) and is collected by plucking or shearing of the moulting fur. Most breeds of Angora rabbits moult with their natural growth cycle about every four months. Many producers of the fibre pluck the fur of these breeds. Plucking is, in effect, pulling out the moulted fur. Plucking ensures a minimum of guard hair, and the fur is not as matted when plucked as when it is collected from the rabbit's cage. However, plucking a rabbit is time consuming, so some producers shear the rabbit instead. While this results in slightly lower quality fleece, as the guard hairs are included, it does take less time and results in more fleece. Also, not all breeds of Angora moult, and if the rabbit does not naturally moult, it cannot be plucked. German Angoras do not moult. The rabbits must be groomed at least once or twice a week to prevent the fur from matting and felting. There is also a danger a rabbit will ingest its own moulted fur; unlike a cat, a rabbit cannot easily be rid of the build up.
Жануарларға қатыгездік жасау
2013 жылы бірнеше киім сатушылар қытайлық тері фермаларында тірі қояндардың аяқтары байланған күйінде жүн қырқылатын видео дәлелдері пайда болғаннан кейін ангора жүнінен жасалған өнімдерді сатып алуды тоқтатты. Әл-ауқат туралы алаңдаушылықтарға жауап ретінде ангора өнімдерін тыйым салған ірі сауда желілеріне Hugo Boss, Gap Inc., Calvin Klein, Tommy Hilfiger, H&M және Esprit кіреді. 2016 жылдың қыркүйегінде француздық «One Voice» жануарларды қорғау қоры Франциядағы алты ангора қоян фермасынан қорқынышты кадрларды жариялады. Видеоларда жануарлардың алдыңғы және артқы аяқтары жайылып, қызметкерлер олардың терісінен жұлындырып, жыртып алатыны көрсетілген. Видеода қояндар ауырсынуды дыбыстай білдіреді, нәтижесінде олардың тек бастары ғана жүнмен қалған.
In 2013, several clothing retailers suspended the sourcing of products containing angora wool after video evidence surfaced of live rabbits with their paws tied being plucked raw in Chinese fur farms. Major retailers that banned angora products in response to welfare concerns include Hugo Boss, Gap Inc., Calvin Klein, Tommy Hilfiger, H&M and Esprit. In September 2016, French animal rights charity One Voice released disturbing footage from six angora rabbit farms across France. The videos depict the animals being pinned down with their front and hind legs spread apart, while workers pluck and rip the fur from their skin. In the video, the rabbits seem to vocalize pain, with the process leaving them completely bare except for their heads.
Жүннің сапасы
Ең жоғары сапалы жүн қоянның арқасы мен жоғарғы жақтарынан алынады. Бұл әдетте қоянның ең ұзын және таза талшығы болып табылады. Талшықта шөп немесе өсімдік қалдықтары болмауы керек. Екінші сапалы жүн мойын және төменгі жақтарынан алынады, және оның құрамында өсімдік қалдықтары болуы мүмкін. Үшінші сапалы жүн – бұл арт жағы мен аяқтары және оңай тоқылған, қысқа талшықтары бар басқа да аймақтар. Төртінші сапалы жүн мүлдем қолдануға жарамсыз, ол үлкен тоқылған бөліктерден немесе боялған талшықтардан тұрады. Үшінші және төртінші сапалы жүн құстардың ұяларын безендеу үшін кесуге өте ыңғайлы. Жүнды күнделікті тартау арқылы тоқылуын болдырмауға болады, соның арқасында қолданылатын жүннің мөлшерін арттыруға болады.
The premium first quality wool is taken from the back and upper sides of the rabbit. This is usually the longest and cleanest fibre on the rabbit. There should not be hay or vegetable matter in the fibre. Second quality is from the neck and lower sides, and may have some vegetable matter. Third quality is the buttocks and legs and any other areas that easily felt and are of shorter length. Fourth quality is totally unsalvageable, and consists of the larger felted bits or stained fibre. Third and fourth quality are perfect for cutting up for birds to use in lining their nests. With daily brushing, felting of the fibre can be avoided, increasing the usable portion of fibre.
Қолданылуы
Ангора жүні көбінесе киім-кешек, мысалы, свитерлер мен костюмдік маталар, тоқуға арналған жіптер және фелтінг жасау үшін қолданылады.
Angora wool is commonly used in apparel such as sweaters and suitings, knitting yarn, and felting.