Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мыс карбонатының минералды түрі
Mineral variety of copper carbonate
Малахит — мыс карбонатының гидроксид минералы, формуласы Cu2CO3(OH)2. Бұл мөлдір емес, жасыл жолақты минерал моноклиникалық кристалл жүйесінде кристалданады және көбінесе ботриоидты, талшықты немесе сталагмит тәрізді массалар түрінде жарықтарда және терең, жер асты кеңістіктерінде қалыптасады, онда жер асты суы мен гидротермальдық сұйықтықтар химиялық шөгіндінің қалыптасуына мүмкіндік береді. Жеке кристалдар сирек кездеседі, бірақ жіңішке немесе ине тәрізді призмалар түрінде кездесуі мүмкін. Азуриттің жапырақшалы немесе тікбұрышты кристалдарынан кейін пайда болған псевдоморфтар да кездеседі. Минералға оның жалбыз жапырақтарына ұқсас болғандықтан осы ат берілген. Мыс (Cu2+) малахитке жасыл түс береді. Малахит Суэц бұлты мен Синай түбегіндегі кен орындарынан б.з.д. 4000 жылдан бері қазылып алынған. Ол 3800 жыл бұрын Ұлыбританиядағы Ұлы Орм кен орындарында тас және сүйек құралдарды пайдалана отырып, кеңінен қазылған. Археологиялық мәліметтерге сәйкес, кен өндіру шамамен б.з.д. 600 жылы тоқтаған, қазылған малахиттен 1760 тоннаға дейін мыс өндірілген. Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, Израильдегі Тимна аңғарында мыс алу үшін минералды 3000 жылдан астам уақыт бойы қазып, балқытып келген. Содан бері малахит әшекей тасы және бағалы тас ретінде қолданылып келеді. Азурит пен малахитті мыс кенінің көрсеткіші ретінде пайдалану ағылшын тіліндегі никель элементінің атына тікелей әсер еткен. Никельдің негізгі кені, николит деп те аталады, бетінде малахитке ұқсайтын жасыл минералға (аннабергитке) айналады. Осы ұқсастықтан кейде николитті мыс кені деп қате санайтын, бірақ никельді алу үшін қажетті жоғары температурада балқытудың сәтсіз аяқталуына себеп болған. Германияда бұл қате минерал "мыс шайтан" деген мағына беретін купферникль деп аталған. Швециялық алхимик Барон Аксель Фредрик Кронштедт (кобальт сияқты никельді ашқан Георг Брандттан оқыған) купферникль кенінде жаңа металл жасырынып жатқанын түсінген, ал 1751 жылы ол купферникльді балқытып, бұрын белгісіз (кейбір метеориттерден басқа) күміс түсті, темірге ұқсас металл алған. Кронштедт логикалық тұрғыдан жаңа металға купферникльдің никель бөлігінің атын берген.
Malachite is a copper carbonate hydroxide mineral, with the formula Cu2CO3(OH)2. This opaque, green banded mineral crystallizes in the monoclinic crystal system, and most often forms botryoidal, fibrous, or stalagmitic masses, in fractures and deep, underground spaces, where the water table and hydrothermal fluids provide the means for chemical precipitation. Individual crystals are rare, but occur as slender to acicular prisms. Pseudomorphs after more tabular or blocky azurite crystals also occur. The mineral was given this name due to its resemblance to the leaves of the mallow plant. Copper (Cu2+) gives malachite its green color. Malachite was mined from deposits near the Isthmus of Suez and the Sinai as early as 4000 BCE. It was extensively mined at the Great Orme Mines in Britain 3,800 years ago, using stone and bone tools. Archaeological evidence indicates that mining activity ended c. 600 BCE, with up to 1,760 tonnes of copper being produced from the mined malachite. Archaeological evidence indicates that the mineral has been mined and smelted to obtain copper at Timna Valley in Israel for more than 3,000 years. Since then, malachite has been used as both an ornamental stone and as a gemstone. The use of azurite and malachite as copper ore indicators led indirectly to the name of the element nickel in the English language. Nickeline, a principal ore of nickel that is also known as niccolite, weathers at the surface into a green mineral (annabergite) that resembles malachite. This resemblance resulted in occasional attempts to smelt nickeline in the belief that it was copper ore, but such attempts always ended in failure due to high smelting temperatures needed to reduce nickel. In Germany this deceptive mineral came to be known as kupfernickel, literally "copper demon." The Swedish alchemist Baron Axel Fredrik Cronstedt (who had been trained by Georg Brandt, the discoverer of the nickel like metal cobalt) realized that there was probably a new metal hiding within the kupfernickel ore, and in 1751 he succeeded in smelting kupfernickel to produce a previously unknown (except in certain meteorites) silvery white, iron like metal. Logically, Cronstedt named his new metal after the nickel part of kupfernickel.
Пайда болуы
Малахит көбінесе мыс сульфидтерінің супергендік тозуы мен тотығуынан пайда болады және көбінесе азурит (Cu3(CO3)2(OH)2), гоетит және кальцитпен бірге кездеседі. Оның жарқын жасыл түсінен басқа, малахиттың қасиеттері азуриттікіне ұқсас, және осы екі минералдың біріккен кездесуі жиі болады. Малахит азуритке қарағанда көптеп кездеседі және көбінесе карбонаттың көзі болып табылатын әктастардың маңындағы мыс кен орындарымен байланысты. Орыстың Орал тауларында көп мөлшерде малахит өндірілген. Қазіргі уақытта Орал малахиті өндірілмейді, бірақ Г.Н. Вертушкова Оралда малахиттың жаңа кен орындары табылуы мүмкін екенін хабарлайды. Ол бүкіл әлемде кездеседі, соның ішінде Конго Демократиялық Республикасында; Габонда; Замбияда; Намибияның Цумеб аймағында; Мексикада; Жаңа Оңтүстік Уэльстің Брокен Хилл қаласында; Оңтүстік Австралияның Бурра аймағында; Францияның Лион қаласында; Израильдің Тимна аңғарында; және АҚШ-тың Оңтүстік-Батыс аймағында, әсіресе Аризона штатында табылған.
Malachite often results from the supergene weathering and oxidation of primary sulfidic copper ores, and is often found with azurite (Cu3(CO3)2(OH)2), goethite, and calcite. Except for its vibrant green color, the properties of malachite are similar to those of azurite and aggregates of the two minerals occur frequently. Malachite is more common than azurite and is typically associated with copper deposits around limestones, the source of the carbonate. Large quantities of malachite have been mined in the Urals, Russia. Ural malachite is not being mined at present, but G. N Vertushkova reports the possible discovery of new deposits of malachite in the Urals. It is found worldwide including in the Democratic Republic of the Congo; Gabon; Zambia; Tsumeb, Namibia; Mexico; Broken Hill, New South Wales; Burra, South Australia; Lyon, France; Timna Valley, Israel; and the Southwestern United States, most notably in Arizona.
Құрылымы
Малахит моноклиникалық жүйеде кристалданады. Оның құрылымы оқшауланған үшбұрышты CO32− иондары арасында өрілген, оң зарядталған Cu2+ иондары мен OH− иондарының тізбектерінен тұрады. Сөйтіп, әрбір мыс ионы екі гидроксил ионымен және екі карбонат ионымен байланысады; әрбір гидроксил ионы екі мыс ионымен байланысады; ал әрбір карбонат ионы алты мыс ионымен байланысады.
Malachite crystallizes in the monoclinic system. The structure consists of chains of alternating Cu2+ ions and OH− ions, with a net positive charge, woven between isolated triangular CO32− ions. Thus each copper ion is conjugated to two hydroxyl ions and two carbonate ions; each hydroxyl ion is conjugated with two copper ions; and each carbonate ion is conjugated with six copper ions.
Қолдану
Малахит ежелгі дәуірден бастап 1800 жылға дейін жасыл бояуларда минералды пигмент ретінде қолданылған. Пигмент жарыққа орташа төзімді, қышқылдарға сезімтал және түсі өзгергіш болады. Осы жасыл пигменттің табиғи түрі, басқа синтетикалық жасыл түстермен қатар, verditer сияқты синтетикалық нұсқасымен алмастырылды. Малахит сонымен қатар сәндік мақсаттарда қолданылады, мысалы, таяқшаларда, Эрмитаж мұражайындағы Малахит бөлмесінде, онда үлкен малахит вазасы орналасқан, сондай-ақ Мексика қаласындағы Кастильо-де-Чапультепектегі Малахит бөлмесінде. Тағы бір мысал – бұрынғы Демидовтар отбасының жинағына жатқан, қазір Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталатын Демидов вазасы. Солтүстік Америкадағы ең ірі малахит бұйымдарының бірі саналатын және патша Николай II-нің сыйы болған "Тадза" деп аталатын үлкен малахит вазасы Линда Холл кітапханасының орталық зал аймағында орналасқан. Патша Николай I тұсында малахитпен әшекейленген заттар ең танымал дипломатиялық сыйлықтардың бірі болды. Қытайда бұл минерал Шығыс Чжоу кезеңінен бері қолданылып келеді. ФИФА әлем чемпионаты кубогының негізі екі қабат малахиттен жасалған.
Malachite was used as a mineral pigment in green paints from antiquity until 1800. The pigment is moderately lightfast, sensitive to acids, and varying in color. This natural form of green pigment has been replaced by its synthetic form, verditer, among other synthetic greens. Malachite is also used for decorative purposes, such as in wands and the Malachite Room in the Hermitage Museum, which features a huge malachite vase, and the Malachite Room in Castillo de Chapultepec in Mexico City. Another example is the Demidov Vase, part of the former Demidov family collection, and now in the Metropolitan Museum of Art. "The Tazza", a large malachite vase, one of the largest pieces of malachite in North America and a gift from Tsar Nicholas II, stands as the focal point in the centre of the room of Linda Hall Library. In the time of Tsar Nicolas I decorative pieces with malachite were among the most popular diplomatic gifts. It was used in China as far back as the Eastern Zhou period. The base of FIFA World Cup Trophy has two layers of malachite.
Символизм және ырымдар
XVII ғасырдағы испандық сенім бойынша, балаға малахиттен жасалған таблетка тақтыру оның ұйқысын жақсартады және жаман рухтарды қашықтықта ұстайды. Марбод малахиттің қорғау қасиеттері мен ұйқыға көмектесуіне байланысты оны жастарға талисман ретінде ұсынған. Тарихи тұрғыдан алғанда, малахит найзағай мен жұқпалы аурулардан қорғану үшін, сондай-ақ денсаулық, сәттілік және махаббаттағы адалдық үшін де тағылған.
A 17th century Spanish superstition held that having a child wear a lozenge of malachite would help them sleep, and keep evil spirits at bay. Marbodus recommended malachite as a talisman for young people because of its protective qualities and its ability to help with sleep. It has also historically been worn for protection from lightning and contagious diseases and for health, success, and constancy in the affections.