Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер (1800–1878)

Бенджамин Франклин "Блуф" Уэйд (27 қазан 1800 жыл – 2 наурыз 1878 жыл) – 1851 жылдан 1869 жылға дейін Огайо штатының АҚШ сенаторы болған американдық заңгер және саясаткер. Ол Радикалдық республикашылардың арасындағы жетекші рөлімен танымал. Егер 1868 жылы АҚШ президенті Эндрю Джонсонның импичменті Сенатта айыптауға әкелсе, Уэйд АҚШ Сенатының уақытша төрағасы ретінде Джонсонның қалған тоғыз айлық мерзіміне президент болар еді. Массачусетс штатында дүниеге келген Уэйд, Огайо штатының Джефферсон қаласында заңгерлік практикасын ашуға дейін Эри каналында жұмысшы болып жұмыс істеді. Виг партиясының мүшесі ретінде Уэйд 1837–1842 жылдар аралығында Огайо Сенатында қызмет етті. Жергілікті судья қызметін атқарғаннан кейін, 1851 жылы Уэйд АҚШ Сенатына ант берді. 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заңға және Канзас-Небраска заңына қарсы болған Уэйд, Вигтер тараған кезде жаңадан құрылған Республикалық партияға қосылды. Ол әйелдердің сайлау құқығын, кәсіби одақтардың құқықтарын және афроамерикалықтардың теңдігін жақтаған дәуірдің ең радикалды американдық саясаткерлерінің бірі ретінде танылды. 1866 жылдың 28 шілдесінде 39-шы Конгресс АҚШ әскерінің бейбіт уақыттағы құрамын реттеу туралы заңды қабылдады. Уэйд атқыштар полкінің екі полкіне афроамерикалықтардан сарбаздық құрамды қосуды ұсынды. Күшті қарсылыққа қарамастан, заң қабылданды, ол АҚШ армиясындағы алғашқы қара контингентті қарастырды, ол 9-шы және 10-шы атқыштар полкілерінен және 38-ші, 39-шы, 40-шы және 41-ші жаяу әскер полкілерінен тұрды. Қара сарбаздары мен ақ офицерлерден құралған бұл бөлімдер Батыс шекарасында қызмет еткен алғашқылар емес еді. 1865 жылдың соңы мен 1866 жылдың басында 57-ші АҚШ түсті жаяу әскер полкі мен 125-ші АҚШ түсті жаяу әскер полкінің бөлімдері Нью-Мексико территориясындағы бекеттерге тағайындалды, бұл аймақтағы қоныс аударушыларды қорғау және одан әрі батуға ниеттенгендерге эскорттау үшін жасалды. Тікелей, ашық және ең бастысы келісім жасамайтын Уэйд американдық саясаттағы радикалдардың ең танымалдарының бірі болды. Ол жаңа Республикалық партияны құруда маңызды рөл атқарды.

Джонсонның импичмент, кейінгі жылдары

Уэйд бастапқыда президент Эндрю Джонсонға үмітпен қарады, Теннессидегі демократқа "біз сізге сенеміз" деді. Алайда, көптеген радикалды республикашылдар сияқты, ол Джонсонды қатаң сынауға көшті.

Шындығында, Джонсонды ақтауға дауыс берген, Мэн штатының Уильям П. Фессенден сияқты, кейбір орташа республикашыл сенаторлар, азаматтық құқықтарды жақтаған Уэйдке қарсы болды, олар президенттікке оның өтуін қаламайтын еді. Солтүстік бизнес мүдделері де Уэйдті еңбек одақтарын қолдауы, жоғары қорғау тарифтері мен "жұмсақ" ақша саясатын жақтауы себепті жақтырмады. Уэйд 1868 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады, демократтар штат заң шығарушы органына бақылауды алды. Уэйдтің жеңілісінен бұрын президенттік үміткер Улисс С. Грантқа оның партияластары Уэйдті вице-президенттікке кандидат ретінде таңдауға кеңес берді; бірақ ол бас тартты, оның орнына тағы бір радикал, Палата спикері Шейлер Колфаксты (Палата төрағасы) таңдады, ол кездейсоқ түрде Уэйдтің қызы, Эллен Мария Уэйдке сайлаудан кейін үйленді. Уэйд Огайодағы заңгерлік тәжірибесіне қайта оралды. Үкіметтік қызметте болмаса да, Уэйд заң және саясат саласындағы еңбегін жалғастырды. Ол Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының өкілі болды, партиялық қызметін жалғастырды, 1871 жылы Доминикан Республикасын сатып алу мүмкіндігін зерттеу комиссиясына мүше болды және 1876 жылғы сайлауда Рутерфорд Хейстің сайлаушысы болды.

Саясаттағы қаталдық, Президент Хейзге деген жеккөрушілік

Уэйдтің Конгрестен кейінгі жылдарындағы саяси қызметтерінің бірі – республикалық «Сталварт» фракциясына қатысуы болды. Бұл фракция президент Улисс С. Гранттың Оңтүстікті қайта құру саясатын қолдады және 1870 жылдары мемлекеттік қызмет реформасына қарсы шықты. 1870 жылдары Джей Кук пен Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы үшін лоббист болды. Уэйд 1876 жылы Рутерфорд Б. Хейздің президенттік науқанын ынтамен қолдағанмен, Хейздің Оңтүстіктен қалған федералды әскерлерді шығаруына көңілі тоңды, оны республикалық принциптерге жасалған опасыздық деп қарады. Ол кейіннен «Нью-Йорк Таймс» газетінің Uriah Hunt Painter-ге жазған хатында былай деп жазды:

1877 жылдың жазы мен күзінде Уэйд Хейз әкімшілігін қатты сынауын жалғастырды. Қараша айында президент Хейздің «Оңтүстік республикашылдарын тастап, үкіметті құлатқан төрт жылдық бүлікшіні өз кабинетіне алғысы келсе, оған ешқашан дауыс бермес едім» деген ниетін білгенде, оған дауыс бермейтінін мәлімдеді. Уэйд Хейздің бұрынғы Конфедерация офицері Дэвид М. Киді АҚШ пошта басқармасының директоры лауазымына тағайындауын жек көріп, наразылық білдірді. Алайда, осы кезде Уэйдтің ықпалы жеткіліксіз болғандықтан, ол әлсіз қалды.

Өлім

Уэйд президент Хейздің Республикалық партияның азаматтық құқықтарға берген уәдесін бұзғанына деген қатты наразылығы мен қайғысы кезінде ауырып қалды. Дәрігерлердің тифке байланысты деген пікіріне сәйкес, оның денсаулығы күрт нашарлап, нәтижесінде қайтыс болды. 1878 жылдың 1 наурызында Уэйд төсекте жатқанда әйелі Кэролайнды шақырып, соңғы сөздерін шепті.

Келесі күні таңертең Уэйд Огайо штатының Джефферсон қаласында дүние салды. Жаңалықтар жылдам тарады; оны көптен бері сынап келген «The New York Times» газеті «Бостандық үшін күрескен конгрессшілердің соңғысы» деген тақырыппен некролог жариялады.

Екіншілік көздер

Бог, Аллан Г. “Тарихшылар мен радикалды республикашылар: бүгінгі күн үшін мағына”. “Америка тарихы журналы”, 70.1, 1983, 7–34 бб. Бордвич, Фергус М. “Радикалдардың соғысы: Соғысты жүргізу жөніндегі бірлескен комитет Азамат соғысының барысын қалыптастыруға қалай тырысты”. Пол Финкельман мен Дональд Р. Кеннон редакциялаған “Конгресс және халықтың күресі: Азамат соғысының жүргізілуі” кітабында, Огайо университетінің баспасы, 2018, 113–46 бб. JSTOR, https://doi. org/10.2307/j. ctv224tvzn.8
Лэнд, Мэри. “'Блюф' Бен Уэйдтің Жаңа Англиядағы өсіп-өнуі”. New England Quarterly 27.4 (желтоқсан 1954): 484–509. Мартинес, Джей Майкл. “Конгресс арыстары: Конгресс мүшелерінің жол ашуы және олардың Америка тарихын қалыптастыруы” (2019) 57–130 бб. Ричардс, Дэвид Л., “Сенатор Бенджамин Ф. Уэйд және табиғаттың, тәрбиенің және ортаның оның аболиционистік сезімдеріне тигізген әсері” (MA диссертациясы, Wright State University, 2016). онлайн.

Негізгі дереккөздер

Уэйд, Бенджамин Франклин және Дэниел Уилурайт Гуч. Соғысты жүргізу жөніндегі бірлескен комитеттің есебі: Шерман. 3-том. (АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1865) онлайн. Уэйд, Бенджамин Ф. Сөз, «Небраска және Канзас заңдары» АҚШ Сенаты, 1854 жылдың 3 наурызы. онлайн.