Дональд Гамильтон: Американдық жазушы және шпиондық романдар авторы

Кіріспе

Америкалық романист және жазушы, Жаңа Зеландиялық регби ойыншысы.

Дональд Бенгтсон Гамильтон (24 наурыз 1916 – 20 қараша 2006) – табиғат туралы роман, әңгімелер және ғылыми-фантастикалық шығармалар жазған американдық жазушы. Оның романдарының көп бөлігі бастапқыда қапталды басылымдар түрінде жарық көрді, көбінесе тыңшылық әңгімелер, сондай-ақ қылмыстық және «The Big Country» сияқты вестерн жанрларында. Ол ең көп танымал – 1960-1993 жылдар аралығында жарық көрген, құпия американдық үкіметтік агенттік үшін жұмыс істейтін жасырын қарсы агент/өлтірушінің оқиғаларын баяндайтын «Мэтт Хелм» сериясымен. Әйгілі сыншы Энтони Бучер былай деп жазды: «Дональд Гамильтон тыңшылық романға Дашиэлл Хэмметтің нағыз, қатал реализмін әкелді; және оның әңгімелері өте тартымды, және, мүмкін, қазіргі кезде айтылып жүрген тыңшылық туралы шындыққа ең жақын».

Өмір

Гамильтон 1916 жылғы 24 наурызда Швецияның Уппсала қаласында доктор Бенгт Леопольд Кнутссон Гамильтон мен Элис Франциска Гамильтонның (қыз есімі Неовиус) отбасында дүниеге келді. 1924 жылғы 27 қыркүйекте ол Швецияның Гётеборг портында анасы мен үш қарындасымен бірге «Стокгольм» кемесіне мінді. Кеме 1924 жылғы 6 қазанда Нью-Йорк портына жетті. Отбасы Массачусетс штатының Бостон қаласына барып, әкесі доктор Гамильтонмен қосылды. Дональд Чикаго университетін бітірді (1938 жылы ғылым бакалавры дәрежесін алды) және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лейтенант шындығымен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервінде химияшы болып қызмет етті. Санта-Фе, Нью-Мексикода ұзақ жылдар тұрған Гамильтон шебер аңшы және табиғатты жақсы білетін адам болды, ол сыртқы журналдарға ғылыми емес мақалалар жазып, оларды кітап түрінде жинақтады. Санта-Феден кеткеннен кейін бірнеше жыл ол жеке яхтасында өмір сүрді, содан кейін Швецияға көшіп, 2006 жылы қайтыс болғанға дейін онда тұрды. Оның Мэтт Хелм романдарының көптеген оқиғалары Санта-Фе аймағында және жалпы Американың оңтүстік-батысында өтеді; Гамильтон қайықпен жүзуге қызығушылық танытқандықтан, көптеген кітаптарында теңіз тақырыбы да пайда болды. Гамильтон 1946 жылы жазушылық жолын бастады, «Collier's Weekly» және «The Saturday Evening Post» сияқты көркем әдебиет журналдарына туындыларын жіберді. Оның алғашқы романы «Қараңғылықпен кездесу» 1947 жылы жарық көрді; келесі 46 жылда ол барлығы 38 роман жариялады. Оның алғашқы үш кітабы «Rinehart» баспасында қатты мұқабамен шықты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін американдық баспагерлер алғашқы қағаз кітаптарды шығаруға тырыса бастады. Оның көптеген ерте романдары (1954-1960 жылдар аралығында жарық көрген) сол дәуірдің әдеттегі қағаз кітаптары болды: қысқа мерзімде оқиғасы өрбитін, тартымды мұқабасы бар, күмәнді, тыңшылық немесе батыстық жанрдағы кітаптар. Олардың ең қызықтысы, әрине, «Тапсырма: Қанішерлік» (басқа атауы: «Ассасиндердің жұлдызды көзі бар») романы, онда ядролық бомбаның жобасын жасап жатқан математик ұрланған әйелін көлеңкелі қылмыскерлерден құтқаруға тиіс. Оның батыстық романдарынан («Үлкен ел» және «Түтінді аңғар») екі классикалық вестерн фильмі – «Үлкен ел» және «Зорлық-зомбылық ерлер» түсірілді. «Қоғамның өлімі» (1960) және «Жұртқа зиян келтіретіндер» (1993) кітаптарынан құралған Мэтт Хелм сериясы одан да маңызды болды. 15 жыл азаматтық өмірден кейін, нацистерді өлтіруге маманданған құпия агенттіктерде жұмыс істеген Хелм соғыстан кейінгі тыңшылық және қанішерлік әлеміне қайта оралады. Ол өзінің оқиғаларын жылдам, шыншыл және кейде сарказммен баяндайды. Ол атыс, пышақпен күрес, азаптау және (кадрдан тыс) сексуалдық жеңістерді патологтың тіріккенің есебін немесе полицейдің тергеуді сипаттауындай, мұқият кәсіби бейтараптықпен суреттейді. Серия барысында осы бейтараптық Хелмнің мінезін анықтайды. Ол – кәсіби жұмыс істейтін адам, ал оның жұмысы – адамдарды өлтіру. Гамильтон 2002 жылы «Үстемдік ететіндер» романын аяқтады, бірақ ол әлі жарық көрген жоқ. Алтын ғасырдың танымал детектив жазушысы Джон Диксон Карр 1969 жылы «Ellery Queen's Mystery Magazine» журналына кітаптар туралы рецензия жазуды бастады және сол кездегі триллерлерді жиі мақтады. Каррдың өмірбаянын жазған адамның айтуынша, «Карр Дональд Гамильтонның Мэтт Хелмін 'менің сүйікті құпия агентім' деп тапқан», дегенмен Гамильтонның кітаптары Каррдың кітаптарымен көп ортақ емес. «Бұл түсіндірудің себебі Каррдың тыңшылық романдарда Мэтт Хелмнің "Бұлт құқырауы" романын артық көретінін айтқан сөзінде болуы мүмкін. Карр көркем әдебиеттегі реализмді бағаламаған». Гамильтон 2006 жылғы 20 қарашада ұйқыда қайтыс болды. Оның қолжазбалары Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы Чарльз Е. Янг зерттеу кітапханасында сақталады.

Hamilton was born on March 24, 1916, in Uppsala, Sweden, to Dr. Bengt Leopold Knutsson Hamilton and Elise Franzisca Hamilton (née Neovius). On September 27, 1924, he boarded the S/S Stockholm with his mother and three sisters at the Port of Gothenburg, Sweden; the ship arrived at the Port of New York on October 6, 1924. The family's destination was Boston, Massachusetts, where they joined his father, Doctor Hamilton. Donald attended the University of Chicago (receiving a Bachelor of Science degree in 1938), and served in the United States Navy Reserve during World War II as a chemist with the rank of Lieutenant. A long time resident of Santa Fe, New Mexico, Hamilton was a skilled outdoorsman and hunter who wrote non fiction articles for outdoor magazines and published a book length collection of them. For a number of years after leaving Santa Fe he lived on his own yacht, then moved to Sweden, where he lived until his death in 2006. A number of his Matt Helm novels are situated in the Santa Fe area and American Southwest in general; as Hamilton developed an interest in boating, many of the books began to have a nautical component as well. Hamilton began his writing career in 1946, submitting pieces to fiction magazines like Collier's Weekly and The Saturday Evening Post. His first novel, Date With Darkness, was published in 1947; over the next 46 years he published a total of 38 novels. His first three books were published in hardcover by Rinehart. After World War II, American publishers began to experiment with issuing original paperback fiction. Most of his early novels — published between 1954 and 1960 — were typical paperback originals of the era: fast moving tales in paperbacks with lurid covers, whether suspense, spy, or western. The most interesting of them is, arguably, Assignment: Murder, (alternate title: Assassins Have Starry Eyes), in which a mathematician working on the design for a nuclear bomb has to save his kidnapped wife from a group of shadowy villains. Two classic western movies, The Big Country and The Violent Men, were adapted from his western novels (The Big Country and Smoky Valley respectively.) More substantial was the Matt Helm series, published by Gold Medal, which began with Death of a Citizen in 1960 and ran for 27 books, ending in 1993 with The Damagers. Helm, a wartime agent in a secret agency that specialized in assassinating Nazis, is drawn back, after 15 years as a civilian, into a post war world of espionage and assassination. He narrates his adventures in a brisk, matter of fact tone with an occasional undertone of deadpan humor. He describes gunfights, knife fights, torture, and (off stage) sexual conquests with a carefully maintained professional detachment, like a pathologist dictating an autopsy report or a police officer describing an investigation. Over the course of the series, this detachment comes to define Helm's character. He is a professional doing a job; the job is killing people. Hamilton completed one more Matt Helm novel, The Dominators in 2002, that has not been published. The noted Golden Age mystery writer John Dickson Carr began reviewing books for Ellery Queen's Mystery Magazine in 1969, and often praised thrillers of the day. According to Carr's biographer, "Carr found Donald Hamilton's Matt Helm to be 'my favorite secret agent,'" although Hamilton's books had little in common with Carr's. "The explanation may lie in Carr's comment that in espionage novels he preferred Matt Helm's Cloud cuckoo land. Carr never valued realism in fiction." Hamilton died in his sleep on November 20, 2006. His papers are housed at the Charles E. Young Research Library at the University of California, Los Angeles.

Жеке өмір

Ол 1941 жылдан 1989 жылы қайтыс болғанға дейін Кэтлин Гамильтонмен (туған есімі Стик) үйленген болатын. Олардың төрт баласы болды: Хьюго, Элиз, Гордон және Виктория Гамильтон.