Кіріспе
Курт Воннегуттың 1952 жылы жарық көрген алғашқы романы – Player Piano – американдық жазушы Курт Воннегут-младшийдің 1952 жылы жарық көрген тұңғыш романы. Роман автоматтанудың антиутопиялық бейнесін көрсетеді, автордың General Electric компаниясында жұмыс істеген кезінен шабыттанған, технологияның өмір сапасына тигізетін теріс әсерін сипаттайды. Бірақ ол Полдың оған деген тартымдылығын пайдаланып, оны Питтсбургтегі жоғары лауазым үшін доктор Шепард пен доктор Гартпен бәсекелесуге көндіреді. Пауль "Медоуз" клубындағы жыл сайынғы басшылардың кездесуіне қатысқанда, оның жоғары лауазымдағы адамдары оған "Жүлік көйлек қоғамына" енуге таңдалғанын айтады және оның жүйеге адал еместігі туралы қауесет таралады. Содан кейін, Homestead-ке келгеннен кейін, ол Қоғамның өкілдері тарапынан ұрланып, есірткі беріледі, кейін ұйымның ресми (бірақ көбінесе формалды) басшысы болады. Паульдың аты белгілі болғандықтан, ұйым оны өз мүддесі үшін пайдалануды жоспарлайды. Алайда, Пауль алғаш рет қатысқан комитет отырысында полиция шабуыл жасап, оны ұстайды. Паульге қазір көпшілік алдында сот процесі жасалады; бірақ халық көтеріліске шығып, автоматтандырылған фабрикаларды қиратып жатқанда, ол босатылады. Көтеріліс күшіне енген халық, басшылар жоспарлағаннан да асып, пайдалылығына қарамастан, өндіріс құралдарының барлығын жояды. Көтерілістің қысқа ғана, бірақ әсерлі табысына қарамастан, әскер қаланы тез қоршап алады, ал халық өздерінің туа біткен қабілеттерін пайдаланып, машиналарын өз еркімен қайта жасай бастайды. Пол, Финнерти, Лашер және Қоғамның басқа да комитет мүшелері, үкіметтің қанаушылық жүйесіне қарсы тұрғанын мойындайды, содан кейін өздерін тапсырады.
Player Piano is the debut novel by American writer Kurt Vonnegut Jr., published in 1952. The novel depicts a dystopia of automation partly inspired by the author's time working at General Electric, describing the negative impact technology can have on quality of life. But for the moment, she uses her sexual hold on Paul to convince him to stay and compete with two other engineers, Dr. Shepherd and Dr. Garth, for a more prominent position in Pittsburgh. While Paul takes part in the annual managerial bonding event at "the Meadows", his superiors tell him that he has been chosen to infiltrate the "Ghost Shirt Society", and rumors of his disloyalty to the system are circulated. Then, after arriving in Homestead, he is kidnapped and drugged by Society operatives and later made the organization's public (but largely nominal) figurehead. Paul's name is famous and so the organization intends to use it to their advantage. However, in the first committee meeting that Paul attends, he is captured during a police raid. Paul is now put on public trial; but as the general population begins to riot, destroying the automated factories, he is freed. The mob, once unleashed, now goes further than the leaders had planned, destroying all means of production regardless of usefulness. Despite the brief and impressive success of the rebellion, the military quickly surrounds the town, while the population begins to use their innate abilities to rebuild the machines of their own volition. Paul, Finnerty, Lasher, and other committee members of the Society acknowledge that at least they have stood against the government's oppressive system before surrendering themselves.
Негізгі тақырыптар
Өнеркәсіптің автоматтандырылуы және оның қоғамға тигізетін әсері – «Player Piano» романының басты тақырыптары. Бұл «адамдар мен машиналар туралы роман, көбінесе машиналар үстемдік танытады, себебі машиналар солай жұмыс істейді». Роман ерекше Воннегут жиі қайта оралатын мәселеге тоқталады: «машиналардың жетілуі салдарынан әлемдік масштабта таралатын қорқынышты проблема. Бұл мәселе мынадай: пайдасыз адамдарды қалай бағалауға болады?». Көптеген антиутопиялық туындылардан өзгеше, бұл романдағы қоғамның қалыптасуына халықтың және оларды ығыстырған технологияның салқындығы себеп болды. Сондықтан, капиталистік қоғамдағы адамдардың мақсатсыздық сезімін, олардың қажеттілігінен асып кеткенін түзеу қажет. Адамзаттың технологияға деген соқыр сенімі және оның қоғамға, сондай-ақ әлсіздер мен қысымға ұшырағандардың адамгершілігінен айыруы Воннегуттың кейінгі шығармаларындағы ортақ тақырыпқа айналды. Өмірінің соңына дейін Воннегут романның тақырыптары қоғам үшін маңызды екеніне сенді, мысалы, 1983 жылы роман «күннен-күнге өзекті болып келеді» деп жазды.
Стиль
Player Piano – Воннегуттың мансабының басым бөлігінде дамытқан және қолданған өзгеше стильінің бастамасы. Онда метафикцияны пайдалану арқылы ерекшеленетін Воннегут ерекшелігінің алғашқы көріністері бар, мысалы, жазушының әйелі күйеуінің дилеммасын Братпухр шахына лимузин ішінде сипаттағанда: жазушының «машинаға қарсы» романы оқу машинасының бағалау алгоритмі бойынша «оқуға қабілеттілік коэффициентін» өте алмайды. Дегенмен, кейінгі туындыларындағыдай, төртінші қабырға бұзылмайды. Оның «бес жүз сөзден аспайтын, көбінесе елу сөзден де аз» жеке тараулардан тұратын стилі, оның жазу ерекшелігін анықтайтын, әлі қалыптаспаған еді. Мен сол кезде General Electric компаниясында жұмыс істедім, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін реактивтік қозғалтқыштар мен газ турбиналарының роторларын кесетін фрезерлік станокты көрдім. Бұл машина жасаушы үшін өте қиын жұмыс еді, өйткені ол Бранкузи формаларының бірін жасады. Сондықтан, пышақтарды кесу үшін компьютермен басқарылатын фрезерлік станок жасалды, мен оған қатты қызығушылық таныттым. Бұл 1949 жылы болды, және ондағы жұмысшылар әртүрлі машиналарды кішкентай қораптар мен тесік карталары арқылы басқаруды болжады. «Player Piano» – менің барлық нәрсені кішкентай қораптармен басқарудың салдары туралы ойым. Мұндай идеяның өзі де түсінікті, толыққанды болатын. Кішкентай қораптың барлық шешімдерді қабылдауы ешқандай жамандық емес. Бірақ, жұмысынан лайықты өмір сүруге мүмкіндік алған адамдар үшін бұл өкінішті болды. Сол сұхбатта ол «Евгений Замятиннің «Біз» романынан алынған сюжетті қуана қолданғанын» мойындады, ал «Жаңа әлем» романының сюжеті де осыдан алынған. Соғыстан кейінгі Америкадағы өзекті мәселелерді талқылаған ірі корпорациялар туралы кітаптарды баспагерлер «ғылыми фантастика» деп жарнамалады, бұл жанр 1950-ші жылдары халық арасында кең таралған. Сол кездегі қабылдауға таң қалған Воннегут: «Мен сыншылардан өзімнің ғылыми-фантастика жазушысы екенімді білдім. Мен мұны білмедім». Ол ғылыми фантастиканың «көптеген сыншылар әдетте дәретханамен шатастыратын» сөреге тығылып қалғанын сезінді, өйткені «біреудің бір мезгілде құрметті жазушы болуы және тоңазытқыштың қалай жұмыс істейтінін түсінуі мүмкін емес» деп ойлады. ғылыми фантастика оқырмандарының арасында сатылымды арттыру мақсатында. Пол Протейдің соты 1972 жылы «Уақыт пен Тимбукту арасында» телефильмінде бейнеленді, онда Воннегуттың әртүрлі туындыларынан элементтер қолданылды. 2009 жылы Audible.com компаниясы Christian Rummel оқыған «Player Piano» аудио нұсқасын өзінің Modern Vanguard аудиокітаптар желісінің бөлігі ретінде шығарды. Итальян тіліндегі аудармада «Player Piano» сөзі «Piano meccanico» деп аударылған, бұл екі мағыналы сөз, ол «ойыншы пианино» немесе «механикалық жоспар» дегенді білдіреді.
Қабылдау
Ғылыми фантастика антологы Грофф Конклин романды "Галактика ғылыми фантастикасында" қарап шығып, оны "қатал, өте жанданды және өте тиімді мойынсұнбас утопия" деп атады. "The Magazine of Fantasy & Science Fiction" журналының негізін қалаушы редакторлары Энтони Бухер мен Дж. Фрэнсис Маккомас "Player Piano" романын "жылдың ең жақсысы" тізіміне қосты, оны "адамдық, сатирикалық және қызықты; ғылыми фантастиканы реалистік көркем прозаға ең сәтті асырудың соңғы әрекеттері" деп сипаттады. Олар Воннегутты "механикалық түрде "идеалдық" қоғамдағы мәңгілік адамдық мәселелерді психологиялық тұрғыдан зерттеуді, күшті мелодрамалық сюжеттік желіні және өткір Вольтерлік сатирани шеберлікпен үйлестіргені үшін" мақтады. "Player Piano" 1953 жылы Халықаралық Фантазия сыйлығына үміткер болды.