Кіріспе
Ерікті әйелдер ұйымы. Әйелдер институты (WI) – Ұлыбритания, Канада, Оңтүстік Африка және Жаңа Зеландиядағы әйелдерге арналған қоғамдық ұйым. Бұл қозғалысты 1897 жылы алғашқы спикері Аделаида Худлесс болған Канаданың Онтарио штатындағы Стони-Крик қаласында Эрланд пен Джанет Ли құрды. Ол 1887 жылы Арчибальд Чартерис құрған және бастапқыда Шотландия шіркеуімен байланысты болған әйелдер гильдиясының британдық үлгісіне негізделген. Канададан ұйым ана еліне, Британ империясы мен Ұлтақтар Достастығына, одан әрі басқа елдерге тарады. Көптеген Әйелдер институты "Әлемдік ауылдық әйелдер қауымдастығы" ұйымының құрамына кіреді.
The Women's Institute (WI) is a community based organization for women in the United Kingdom, Canada, South Africa and New Zealand. The movement was founded in Stoney Creek, Ontario, Canada, by Erland and Janet Lee with Adelaide Hoodless being the first speaker in 1897. It was based on the British concept of Women's Guilds, created by Rev Archibald Charteris in 1887 and originally confined to the Church of Scotland. From Canada the organization spread back to the motherland, throughout the British Empire and Commonwealth, and thence to other countries. Many WIs belong to the Associated Country Women of the World organization.
Тарих
WI қозғалысы 1897 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Стони-Крик қаласында Фермерлер институтының мүшелерінің әйелдері үшін Аделаида Худлесс басқарған жиын кезінде басталды. Бұл институттар тез арада Онтарио мен Канадаға тарады, 1905 жылға қарай Онтариода ғана 130 филиал ашылды, және бүгінгі күнге дейін өздерінің туған провинциясында дамып келеді. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Онтарио Федеративтік әйелдер институтының (FWIO) 300-ден астам филиалы мен 4500-ден астам мүшесі болды. Британ Колумбиясындағы алғашқы WI-ның негізін қалаушы мүшесі Мэдж Уотт Ұлыбританиядағы алғашқы WI жиынын ұйымдастырды, ол 1915 жылдың 16 қыркүйегінде Уэльстің Англси аралындағы Лланфайрпулл қаласында өтті. Ұйымның екі мақсаты болды: ауылдық қауымдастықтарды жандандыру және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдерді азық-түлік өндірісіне белсенді қатысуға ынталандыру. Шотландия мен Солтүстік Ирландиядағы әйелдер институттары Англия мен Уэльстегілерден тәуелсіз түрде құрылды. Бірінші әйелдер ауылдық институты Шотландияда 1917 жылдың 26 маусымында құрылды, ал Мэдж Уотт Лонгидридегі жиынға қатысу үшін Лондоннан келді. Ұлы соғыс аяқталғаннан кейін Уотт Канадаға оралды және ауылдық әйелдердің мүдделерін қорғаумен айналысып, белсенді қызметін жалғастырды. 1930 жылы ол Әлемдік ауылдық әйелдер қауымдастығын (ACWW) құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Ауыл шаруашылығы кеңесі демеушілігін кері алды, бірақ Даму комиссиясы жаңа WI-ларды құру жұмысын қаржылық тұрғыдан қолдады және Ұлттық федерация қаржылық тәуелсіздікке қол жеткенге дейін негізгі қаржыландыруды қамтамасыз етті. 1926 жылға қарай әйелдер институттары толық тәуелсіздікке ие болды және ауыл өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Олардың ерекшелігі – саяси партиялар мен мекемелерге, шіркеулерге тәуелсіздік болды, бұл белгілі бір идеологиясы жоқ әйелдердің белсенділігін ынталандырды, соның салдарынан WI соғысқа қатысты кез келген іс-шараны қолдауға өте жалтарады, соғыс уақытында құрылғандықтарына қарамастан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олар өз үлесін эвакуацияланғандарға көмек көрсету және үкіметтің қолдауымен жұмыс істейтін консервілеу орталықтарын басқару сияқты іс-шаралармен шектеді, онда волонтерлер артық өнімдерден джем немесе консервілер жасады; барлық өнімдер рационға қосылу үшін қоймаларға жіберілді. Англия, Уэльс, Джерси, Гернси және Мэн аралындағы әйелдер институттары Ұлттық әйелдер институттары федерациясына мүше болып табылады. Шотландия мен Солтүстік Ирландияда Дүниежүзілік ауылдық әйелдер қауымдастығы арқылы WI-мен байланысты ұқсас ұйымдар бар: Шотландияның әйелдер ауылдық институттары және Солтүстік Ирландияның әйелдер институттары.
Үгіт-насихат
WI әр жыл сайынғы ұлттық жылдық жиналыста бекітілген қаулылар негізінде әйелдерге қатысты кең ауқымды мәселелерді көтеріп, науқан жүргізеді. 1918 жылы қабылданған алғашқы қаулысы елдегі әйелдер үшін өте маңызды ыңғайлы және санитарлық тұрғын үйлерді жеткілікті мөлшерде қамтамасыз етуді талап етті. 1943 жылы олар "Тең жұмысқа тең ақы" талабын қойды және 1970 жылғы "Тең ақы туралы" заң қабылданғанға дейін осы мәселені қозғай берді. 1954 жылғы "Қоқыспен ластанудан ауылды жерді сақтау" қаулысы 1960 жылы тіркелген қайырымдылық ұйымына айналған Keep Britain Tidy тобының құрылуына себеп болды. WI 1986 жылы ВИЧ/ЖИТС мәселесін талқылап, "халыққа ЖИТС ауруы туралы нақты ақпарат беруге" келісті және кейіннен Теренс Хиггинс қорымен бірлесіп "Әйелдер және ЖИТС" тақырыбында буклет жасады. 2017 жылғы жиналыста микропластик ластануы немесе "пластик сорпасы" туралы ұсыныс қабылданды, ал 2018 жылы WI "Психикалық денсаулыққа уақыт бөлуге" келісіп, мүшелерді психикалық денсаулық туралы әңгімелесуді физикалық денсаулыққа қатысты әңгімелесудей қалыпты жағдайға жеткізу үшін шаралар қолдануға шақырды.
Іс-шаралар
Әрбір жеке WI айына кемінде бір рет жиналады, және әр жиында мүшелерге түрлі дағдыларды үйрену және дамыту үшін әдетте спикер, көрсету немесе іс-шара болады. Қолөнер WI-де әрқашан маңызды рөл атқарған, және мыңдаған мүше түрлі қолөнер салаларымен айналысады. Әйелдер институты көбінесе тамақ, тамақ дайындау және салауатты тамақтанумен байланысты, ал тамақ және тамақ дайындау WI тарихының маңызды бөлігін құрайды. Үйде жасалған тағамдар институт үшін маңызды болып табылады. Country Markets Limited қазір WI-ден тәуелсіз, бірақ оның базарлары бұрын "WI Markets" деп аталған және ол бұрын NFWI құрамында болған.
Денман
1948 жылы NFWI Англияның Беркшир округіндегі Марчэм Паркін сатып алып, оны Леди Гертруда Денманның құрметіне Денман колледжі деп аталған, қысқа мерзімді тұрақты ересектер білім беру колледжіне айналдырды. Қазір Денман деп аталатын бұл орталық жылдар бойы дамып, кеңейіп, жыл сайын шамамен 10 000 студентке қызмет көрсететін жақсы жабдықталған ересектер білім беру орталығына айналды. Оған мүшелер ғана емес, мүше емес азаматтар да қатыса алады. Денман колледжінде йога, сән тарихы және би сияқты курстар ұсынылады. Денман қаласындағы WI Кулинария мектебі 100-ден астам күндізгі курстар, тұрақты курстар мен отбасылық курстарды ұсынады. Курстарды мамандар оқытады. 2020 жылдың шілде айында NFWI Денман колледжінің COVID-19 пандемиясы салдарынан ушыққан, ұзақ жылдар бойы келе жатқан қаржылық қиындықтарға байланысты мәңгілік жабылатынын хабарлады.
WI Life
NFWI WI Life атты мүшелік журналын шығарады. Жылына сегіз рет жарық көретін WI Life журналы (2017 жылғы деректер бойынша) 220 000-нан астам WI мүшесіне таратылады.
"Иерусалим"
1920 жылдары көптеген WI хорлар құрды, ал NFWI музыка комитетін құрды. Шропширдің Ллансантфрейд қаласынан шыққан әуесқой музыкант В. Х. Лесли кеңесші ретінде қызмет етіп, 1924 жылдың басында Лондонда ауылдық дирижерлерге арналған бір күндік оқу өткізді. Ол өзінің досы сэр Уолфорд Дэвистен Хьюберт Пэрридің "Иерусалим" әнінің WI хорларына лайықты жаңадан өңдеуін жасауды сұрады. Әйелдердің сайлау құқығы үшін күреске байланысты болғандықтан, бұл ән әйелдерді қоғамдық өмірге белсенді қатысуға және ауылдық өмірдің жағдайын жақсартуға шақыратын, жаңадан құрылып келе жатқан WI қозғалысына өте қолайлы деп есептелді. Лесли Уолфорд Дэвистің хор және струн аспаптар оркестріне арналған арнайы өңдеуін 1924 жылы Лондонның Король сарайында өткен NFWI жылдық бас мәжілісінде орындауды ұсынды. Ол өзімен бірге жергілікті WI-дан хор алып келіп, ән салуды жетекшілік етті. Бұл өте сәтті болды, сол себепті NFWI бас мәжілісінің ашылуында және көптеген WI ашық жиналыстарында "Иерусалим" әні орындалып келеді, бірақ ол WI-дың ресми әнұраны ретінде қабылданған емес. 95 жылдық мерекелік шаралар аясында "WI Жұлдызын іздеу" байқауының қатысушыларынан іріктелген The Harmonies тобы "Иерусалим" әнінің "заманауи" нұсқасын жазды. Ол 2010 жылы "Voices of the W. I." альбомының бір бөлігі ретінде жарық көрді.
Патшалық мүшелігі
Королева Елизавета II 1943 жылдан бастап 2022 жылы қайтыс болғанға дейін мүше болды және Sandringham WI президенті болды. Оның анасы, Королева Елизавета да мүше болған, сондай-ақ Эдинбург герцогинясы София, Королева Камилла және Анна ханшайым да мүшелік етеді. Королева Елизавета II әр жылдың қаңтар айында Сандрингемдегі жиынға қатысып, 2019 жылдың қаңтар айында "ортақ мәдениет" және "үлкен суретті ешқашан жоғалтпау" туралы сөз сөйлеген, ол кеңінен жарияланып, Brexit талқылауымен байланысты деп түсіндірілді. Кештің қонақ спикері Pointless телешоуының жүргізушісі Александр Армстронг болды, ал Королева жиында өткен Pointless ойынына қатысып, жеңіс командасында болды; Армстронг оның "шебер, жібектей Pointless шеберлігіне" қызығушылық білдірді. WI мұрағаты қауымға ашық.
Шотландия
Шотландия әйелдер институттары (SWI) 1917 жылы Шотландия әйелдер ауылдық институттары ретінде құрылды және 2015 жылы атауы өзгертілді. 2019 жылдың қаңтарына дейін 32 федерацияға біріккен 700 институтта шамамен 15 300 мүшесі болды. 2013 жылы Шотландия әйелдер ауылдық институттарының веб-сайты тарихын 1897 жылғы Stoney Creek-ке дейін жегізген, бірақ кейіннен Шотландия әйелдер институттарының ресми веб-сайтындағы "уақыт жолы" 1917 жылы Лонгниддриден басталады, ал канадалық тамырлар туралы ешқандай мәлімет жоқ. 2019 жылдың қаңтарына қарай 21 аймаққа топталған 154 институттың шамамен 5000 мүшесі болды.
Канада
Канадада Канада Федералды әйелдер институттары (FWIC) ұлттық ұйым, ал провинциялық ұйымдардың ішінде Онтарио Федералды әйелдер институттары бар. 2019 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша, 10 провинциядағы 672 бөлімшеде 8000 мүше тіркелген.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия әйелдер институттары федерациясы 1921 жылы құрылған. Алдында ол 1932 жылдан бастап Доминион әйелдер институттары федерациясы, 1952 жылдан бастап Доминион елдік әйелдер институттары федерациясы, ал 1982 жылдан бастап Жаңа Зеландия елдік әйелдер институттары федерациясы деп белгілі болған, содан кейін 2004 жылы қазіргі атауын алды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, 38 аудандық федерацияға біріккен 245 жергілікті әйелдер институтында 4000-нан астам мүшесі болды.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкада әйелдер институттары бар, олардың кейбіреулері көптен бері құрылған: Эйкенхоф Әйелдер институты 2017 жылы 65 жылдығын, ал Клоф Әйелдер институты 2018 жылы 80 жылдығын тойлады.
Оңтүстік Родезия (тарихи)
Оңтүстік Родезия әйелдер институттары федерациясы 1925 жылы "Еуропалықтарға бағытталған" ұйым ретінде құрылды және кемінде 1985 жылға дейін Зимбабве әйелдер институттарының ұлттық федерациясы ретінде өз қызметін жалғастырды.