Кіріспе
Жоғарғы соттың төрағалық етуші мүшесі Көптеген елдерде, сот жүйесі ағылшын ортақ құқығына негізделген елдерде, бас судья жоғарғы соттың төрағалық етуші мүшесі болып табылады, мысалы, Австралияның Жоғарғы соты, Канаданың Жоғарғы соты, Гананың Жоғарғы соты, Гонконгтың соңғы апелляциялық соты, Үндістанның Жоғарғы соты, Ирландияның Жоғарғы соты, Жапонияның Жоғарғы соты, Непалдың Жоғарғы соты, Жаңа Зеландияның Жоғарғы соты, Нигерияның Жоғарғы соты, Пәкістанның Жоғарғы соты, Филиппиннің Жоғарғы соты, Сингапурдың Жоғарғы соты, АҚШ Жоғарғы соты және провинциялық немесе штаттық жоғарғы соттар/жоғары соттар. Ұлыбританиядағы үш құқықтық юрисдикцияда жағдай сәл өзгеше. Англия мен Уэльстің соттарын Англия мен Уэльстің Лорд-бас судьясы басқарады; Солтүстік Ирландияның соттарында осыған баламалы лауазым – Солтүстік Ирландияның Лорд-бас судьясы, ал Шотландияның соттарында Шотландияның сот жүйесінің басшысы – Сессия сотының Лорд-президенті, ол сонымен қатар Шотландияның Лорд-бас судьясы болып табылады. Алайда, бұл үш судья Ұлыбританияның Жоғарғы сотының құрамына кірмейді, ол барлық үш юрисдикция бойынша жұмыс істейді және Ұлыбритания Жоғарғы сотының президенті басқарады. Бас судьяны таңдаудың көптеген жолдары бар, бірақ көптеген елдерде бұл лауазым соттың ең жоғары дәрежелі судьясына беріледі, ал АҚШ-та бас судьяны АҚШ Сенатының мақұлдауымен Президент тағайындайды. Бұл жоғары американдық заңгердің ресми атауы – АҚШ-тың Бас судьясы болғанымен, «Жоғарғы соттың Бас судьясы» термині көбінесе бейресми түрде қолданылады. Кейбір соттарда бас судьяның басқа атағы бар, мысалы, жоғарғы соттың төрағасы. Басқа соттарда бас судья атағы қолданылады, бірақ соттың өзгеше атауы бар, мысалы, отарлық (британдық) Цейлонның Жоғарғы соты, Оңтүстік Африканың Конституциялық соты және Батыс Вирджинияның Жоғарғы апелляциялық соты (АҚШ-тың Батыс Вирджиния штатында).
The chief justice is the presiding member of a supreme court in many countries with a justice system based on English common law, such as the High Court of Australia, the Supreme Court of Canada, the Supreme Court of Ghana, the Court of Final Appeal of Hong Kong, the Supreme Court of India, the Supreme Court of Ireland, the Supreme Court of Japan, the Supreme Court of Nepal, the Supreme Court of New Zealand, the Supreme Court of Nigeria, the Supreme Court of Pakistan, the Supreme Court of the Philippines, the Supreme Court of Singapore, the Supreme Court of the United States, and provincial or state supreme courts/high courts. The situation is slightly different in the three legal jurisdictions within the United Kingdom. The courts of England and Wales are headed by the Lord Chief Justice of England and Wales; in Northern Ireland's courts, the equivalent position is the Lord Chief Justice of Northern Ireland, and in the courts of Scotland the head of the judiciary of Scotland is the Lord President of the Court of Session, who is also Lord Justice General of Scotland. These three judges are not, though, part of the Supreme Court of the United Kingdom, which operates across all three jurisdictions and is headed by the President of the Supreme Court of the United Kingdom. The chief justice can be selected in many ways, but, in many nations, the position is given to the most senior justice of the court, while, in the United States, the chief justice is appointed by the President, subject to approval by the United States Senate. Although the title of this top American jurist is, by statute, Chief Justice of the United States, the term "Chief Justice of the Supreme Court" is often used unofficially. In some courts, the chief justice has a different title, e. g. President of the supreme court. In other courts, the title of chief justice is used, but the court has a different name, e. g. the Supreme Court of Judicature in colonial (British) Ceylon, the Constitutional Court of South Africa, and the Supreme Court of Appeals of West Virginia (in the US state of West Virginia).
Құзыреті
Бас судьяның жеке шешімі соттағы кез келген судьяның шешімімен бірдей мәнге ие. Көптеген елдерде бас судья президент немесе генерал-губернатордан кейін (вице-президент немесе генерал-губернатор болған жағдайда – үшінші кезеңде) екінші орында тұрады, егер аталған лауазымдағы адам қайтыс болса немесе отставкаға шықса. Мысалы, Канаданың генерал-губернаторы өкілдік міндеттерін орындай алмаса, Канаданың Бас судьясы генерал-губернатордың міндеттерін атқарады. Үндістанда Президент пен Вице-президент қайтыс болған, отставкаға кеткен немесе қызметтен алынған жағдайда, Үндістанның Бас судьясы Үндістанның міндетін атқарушы Президенті болады. Сот ісіндегі негізгі рөлінен өзге, оларға қосымша міндеттер де жүктелуі мүмкін, мысалы, жоғары мемлекеттік лауазымдарға кірісетін адамдарға ант беру рәсімі; мысалы, АҚШ Бас судьясы дәстүрлі түрде АҚШ Президентінің инаугурациясы кезінде ант қабылдаса, Оңтүстік Африка Бас судьясы Оңтүстік Африка Президентінің инаугурациясында осы рәсімді өткізеді. Кейбір елдерде, АҚШ сияқты, бас судья президенттің импичмент процесі сияқты белгілі бір заңнамалық мәселелерді қарауға төрағалық етеді.