Марди Мури – табиғатты қорғау қозғалысының атасы, жазушы, саяхатшы. Wilderness Act қабылдануына көмектесіп, Арктика ұлттық жабайы табиғат қорығын құруға атсалысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық табиғат зерттеушісі және жазушы Маргарет Элизабет Томас "Марди" Мюри (18 тамыз 1902 - 19 қазан 2003) – табиғат зерттеуші, жазушы, саяхатшы және табиғатты қорғаушы. "Серра клубы" мен "Дала қоғамы" оны "Табиғатты қорғау қозғалысының анасы" деп атады, ол Дала заңының қабылдануына көмектесті және Арктикалық ұлттық жабайы табиғат қорығын құруда маңызды рөл атқарды. Ол Аудубон медалімен, Джон Мьюр сыйлығымен және АҚШ-тың ең жоғары азаматтық наградасы – Президенттік бостандық медалімен марапатталды.
American naturalist and author
Margaret Elizabeth Thomas "Mardy" Murie (August 18, 1902 – October 19, 2003) was a naturalist, writer, adventurer, and conservationist. Dubbed the "Grandmother of the Conservation Movement" by both the Sierra Club and the Wilderness Society, she helped in the passage of the Wilderness Act, and was instrumental in creating the Arctic National Wildlife Refuge. She was the recipient of the Audubon Medal, the John Muir Award, and the Presidential Medal of Freedom—the highest civilian honor awarded by the United States.
Ерте өмір
Маргарет Элизабет Томас 1902 жылы 18 тамызда Сиэтл қаласында дүниеге келді. Ол тоғыз жасқа толғанда отбасымен бірге Аляска штатының Фэрбенкс қаласына көшті. Ол Орегондағы Рид колледжінде екі жыл оқыды, содан кейін бір жыл бойы Массачусетс штатындағы Симмонс колледжінде білім алды, одан кейін Аляска ауыл шаруашылығы колледжі мен тау-кен мектебін (қазіргі Аляска Феербанкс университеті) бітірген алғашқы әйел болды; ол 1924 жылы бизнес-әкімшілік мамандығы бойынша диплом алды. Ол Фэрбенкс қаласында Олаус Муримен танысып, 1924 жылы Аляскадағы Анвик қаласында күн шығумен бірге үйленді. 1927 жылдан бастап Мурилер Вайоминг штатының Джексон қаласында тұра бастады, онда Олаус экологияны, әсіресе бұғылар популяциясын зерттеді. Марди Олауспен бірге далада жұмыс істеді, Үлкен Йеллоустоун экожүйесіндегі бұғылар, қойлар және көптеген басқа жануарларды зерттеді. Олар Джексон-Хоул аймағының кең даласында апталар бойы кемпинг жасап, тұрды. Олаустың басты мақсаты – аймақтағы бұғылар популяциясының күрт азаюына себеп болып отырған факторларды анықтау еді. Шамамен 40 жыл бойы олар аймақтағы жануарлар дүниесін қадағалап, көптеген экспедициялар ұйымдастырды. Олар тіпті үш баласы емізіп жатқан кезде де экспедицияларға қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Марди енді қалада тұрғысы келмейтінін шешті, сондықтан олар бақша сатып алды; ол артқы есіктен шығып, бірден орманға кіргісі келді. Мурилердің ранчосы табиғатты қорғау мәселелерін талқылау және оларды шешу орталығына айналды. Олаус пен Марди Жаймақ қоғамының директоры және хатшысы болып жұмыс істеді, Джексон-Хоул ұлттық ескерткішін қорғау сияқты заңнама мен саясат бойынша ұсыныстар жасауға көмектесті. Олаус қайтыс болғаннан кейін Марди Аляска, Танзания және Жаңа Зеландияға саяхаттап, жабайы аймақтарды зерттеді, олардың жабайы табиғатқа сай екенін бағалады және табиғатты қанаудан қорғау үшін жұмыс істеді.
Born Margaret Elizabeth Thomas on August 18, 1902 in Seattle, Washington, Murie moved to Fairbanks, Alaska, with her family when she was nine years old. She attended Reed College in Oregon for two years before transferring to Simmons College in Massachusetts for a year, then transferred to and became the first woman to graduate from the Alaska Agricultural College and School of Mines (now the University of Alaska Fairbanks); she graduated in 1924 with a degree in business administration. She met Olaus Murie in Fairbanks, and they married in 1924 at sunrise in Anvik, Alaska. From 1927 onward, the Muries were residents of Jackson, Wyoming, where Olaus studied ecology, specifically the elk population. Mardy worked side by side with Olaus in the field, studying elk, sheep and numerous other animals in the Greater Yellowstone Ecosystem. The couple would camp for weeks at a time in the wild, open valley of Jackson Hole. Olaus' primary goal was to identify pressures on the elk population, causing the startling decrease in the area. Over the course of nearly 40 years, The couple had numerous backcountry expeditions tracking the wildlife in the area. The couple even took expeditions when their three children were still nursing. After World War II, they chose to buy a dude ranch after Mardy decided she no longer wanted to live in town; she wanted to walk out her back door and into the woods. The Murie Ranch became a hub for conversations and problem solving to protect the wild. Olaus and Mardy took on work as director and secretary of the Wilderness Society, helping draft recommendations for legislation and policy like the protection of Jackson Hole National Monument. After Olaus died, Mardy traveled to Alaska, Tanzania, and New Zealand studying wild areas, assessing areas for wilderness qualities and working to protect nature from exploitation.
Кітаптар мен мақалалар
1962 жылы жарық көрген "Солтүстікте екеу" атты естелік кітабында Мюридің ерте өмірі, некесі және Аляскадағы зерттеу экспедициялары суреттеледі. Ол 1977 жылы жарық көрген "Арал аралығы" және күйеуімен бірге 1966 жылы жарық көрген "Вапити шөлдігі" кітаптарын жазды. Оның өмірі туралы "Арктикалық би" деректі фильмі түсірілді.
Two in the Far North, a memoir published in 1962, chronicles Murie's early life, her marriage, and research expeditions in Alaska. She wrote Island Between, published in 1977, and Wapiti Wilderness, published in 1966 with her husband. A documentary, Arctic Dance, was made about her life.
Жай табиғатты қорғаушы, кеңесші және консультант ретінде жұмыс істеу
Марди мен Олаус бал айларын құстарды зерттеумен және Брукс жотасындағы карибу туралы зерттеулер жүргізу үшін иттермен 500 мильден астам жол жүріп өткізді. Маргареттің бүкіл экожүйені сақтау идеясы үлкен саябақтар мен қорықтардың ғылыми және интеллектуалдық негізін қалады. 1956 жылы Мюри күйеуімен бірге қазіргі Арктика ұлттық жануарлар қорығын қорғау үшін науқан бастады. Олар АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Уильям О. Дугласты президент Дуайт Эйзенхауэрді Арктикалық ұлттық жабайы табиғат аймағы ретінде бөліп қоюға көндіруге шақырып, көмектесуге тартысты, ол 1980 жылы президент Джимми Картер кеңейтіп, қайта атады. Күйеуі 1963 жылы қайтыс болғаннан кейін, Мюри жазуға кірісіп, Олауспен бірге бастаған табиғатты қорғау жұмысын жалғастырды, хаттар мен мақалалар жазды, тыңдауларға қатысты және баяндамалар жасады. Ол Wilderness Society, National Park Service және Sierra Club сияқты көптеген ұйымдардың кеңесшісі болды. Мюри Аляскаға Ұлттық парк қызметі үшін жабайы аймақтарды зерттеуге оралды және Алясканың ұлттық мүдделік жерлерін қорғау туралы заңға жұмыс істеді, 1980 жылы президент Картер қол қойған заңды қолдау білдіріп, Конгресс алдында куәлік берді. Бұл заң Аляскадағы жерлерді бөліп, Арктикалық ұлттық жануарлар қорығының көлемін екі есеге арттырды. Вайоминг штатындағы Мюри резиденциясы 1990 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді, ал Мюри ранчосының тарихи ауданының бөлігі ретінде 2006 жылы ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Қазір мұнда Мюри мен оның күйеуінің есімімен аталған табиғатты қорғау институты орналасқан.
Mardy and Olaus spent their honeymoon studying birds and traveling over 500 miles by dogsled, conducting research on the caribou of the Brooks Range. Margaret's idea of preserving an entire ecosystem laid the scientific and intellectual groundwork for large parks and preserves. In 1956, Murie began a campaign with her husband to protect what is now the Arctic National Wildlife Refuge. The couple recruited U. S. Supreme Court Justice William O. Douglas to help persuade President Dwight Eisenhower to set aside as the Arctic National Wildlife Range, which was expended and renamed in 1980 by President Jimmy Carter. After her husband's death in 1963, Murie began writing and continued the conservation work she and Olaus had begun, writing letters and articles, traveling to hearings and making speeches. She served as a consultant to the Wilderness Society, the National Park Service and the Sierra Club, among many other organizations. Murie returned to Alaska to survey potential wilderness areas for the National Park Service and worked on the Alaska National Interest Lands Conservation Act, testifying before congress in favor of the act, which was signed by President Carter in 1980. That legislation set aside of land in Alaska and doubled the size of the Arctic National Wildlife Refuge. The Murie Residence in Moose, Wyoming, was added to the National Register of Historic Places in 1990, and as part of the Murie Ranch Historic District was designated a National Historic Landmark in 2006. It now houses a conservation institute named for Murie and her husband.
Марапаттар
Мюри 1980 жылы Аудубон медалін, 1983 жылы Джон Мьюр сыйлығын және 1986 жылы Роберт Маршалл табиғатты қорғау сыйлығын алды. Ол Ұлттық саябақтар қызметінің құрметті парк рейнджері атанды және Аляска университетінен гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін иеленді. 1998 жылы президент Клинтон оған Президенттік Азаттық медалін табыс етті. 2002 жылы 100 жасқа толуына аз уақыт қалғанда Мюри Ұлттық жабайы табиғат федерациясының ең жоғары наградасы – Ж.Н. Динг Дарлинг Жылдың табиғатты қорғаушысы сыйлығымен марапатталды. Мюри 2003 жылдың 19 қазанында Вайоминг штатының Муз қаласында 101 жасында дүние салды.
Murie received the Audubon Medal in 1980, the John Muir Award in 1983, and the Robert Marshall Conservation Award in 1986. She was made an honorary park ranger by the National Park Service and received an honorary Doctor of Humane Letters from the University of Alaska. In 1998 President Clinton awarded her the Presidential Medal of Freedom. Just prior to her 100th birthday in 2002, Murie received the J. N. Ding Darling Conservationist of the Year Award, the National Wildlife Federation's highest honor. Murie died in Moose, Wyoming, on October 19, 2003, at the age of 101.