Кіріспе

Кортикотропинді босататын факторлар туысы, CRF туысы – омыртқалы жануарлардағы туысқан нейропептидтер туысы. Бұл туысқа кортикотропинді босататын гормон (әрі CRF деп те аталады), I уротензин, урокортин және савагин жатады. Туысты екі жеке паралогтық тарамға бөлуге болады, бірінде – I уротензин, урокортин және савагин, ал екіншісінде – CRH. Урокортин мен савагин сүтқоректілерде және қосмекенділерде тиісінше балықтың I уротензинінің ортологтары болып көрінеді. Пептидтер әртүрлі түрлерде стресс пен алаңдаушылыққа, қан тамырларын реттеуге, дене температурасын сақтауға, өсу мен метаболизмге, метаморфозға және көбеюге түрлі физиологиялық әсер етеді және барлығы прогормондар түрінде бөлінеді. Кортикотропинді босататын гормон (CRH) – негізінен сүтқоректілердің гипоталамусының паравентрикулярлық ядросында табылсатын, гипофиз безінен кортикотропин (ACTH) босауын реттейтін босататын гормон. Паравентрикулярлық ядро CRH-ді алдыңғы гипофизге тасымалдайды, CRH 1-типі рецепторлар арқылы адренокортикотроптық гормон (ACTH) босауын ынталандырады, осылайша гипоталамус-гипофиз-бүйрекүсті безі (HPA) осі белсендіріледі және осы арқылы глюкокортикоидтар босатылады. CRH эволюциялық жағынан көптеген басқа да белсенді пептидтермен байланысты. Урокортин in vitro жағдайында адренокортикотроптық гормон секрециясын ынталандырады. Уротензин телеосттардың қаудальды нейросекреторлық жүйесінде кездеседі және осморегуляцияда, сондай-ақ кортикотропин босату факторы ретінде рөл атқарады. I уротензин балықтардың урофизінен бөлінеді және in vivo жағдайында ACTH мен одан кейін кортизол босауын қамтамасыз етеді. Прогормонның гормондық емес бөлігі – уротензин байланыстыратын саңырауқұлақтың терісінен оқшауланған Sauvagine ақуызы, ол күшті гипотензивті және диуретикалық әсерге ие.