Кіріспе

Оңтүстік Кореяның Гёнджу қаласындағы будда ғибадатханасы

Бульгукса (hangul=불국사) – Оңтүстік Кореяның Солтүстік Кёнсан провинциясы, Гёнджу қаласы, Цзиньхёнддонг ауданындағы Тохамсан тауында орналасқан будда ғибадатханасы. Бұл Корея буддизмінің Жогье орденінің бас ғибадатханасы және Даботап және Сеокгатап тас пагодалары, Чонгун гё (Көк бұлт көпірі) және Будданың екі алтын қола мүсіні сияқты алты ұлттық қазынаны қамтиды. Ғибадатхана Оңтүстік Корея үкіметі тарапынан тарихи және көрікті жер ретінде №1 деп тіркелген. 1995 жылы Бульгукса және жақын орналасқан Сеокгурам үңгірі ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне қосылды. Ғибадатхана Силла патшалығының буддалық өнерінің алтын ғасырындағы шедевр саналады. Қазіргі уақытта ол Корея буддизмінің Жогье орденінің 11-ші аймағының бас ғибадатханасы болып табылады. 1966 жылы мұнда 704-751 жылдар аралығында жасалған Дхарани сүресінің бір нұсқасы табылған. Оның буддалық мәтіні түтін ағашының қағазына басылған.

Тарих

Ғибадатхананың жазбаларында бұл жерде 528 жылы Беофенг патша тұсында кішкентай ғибадатхана салынғаны айтылған. "Самгук Юса" еңселі жазбаларында қазіргі ғибадатхана 751 жылы Кёнгдок патшаның кезінде, бас министр Ким Дэсонның ата-анасының рухын жұбатқан үшін салынғаны көрсетілген. Ғимарат 774 жылы Силла патша сарайында Ким қайтыс болғаннан кейін аяқталды және қазіргі Bulguksa (Будда жерінің ғибадатханасы) деген атау берілді. Ғибадатхана Горё және Жосон династияларының алғашқы кезеңдерінде жаңартылды. Имджин соғысы кезінде ағаш құрылыстар толығымен өртеніп кетті. 1604 жылдан бастап Болгукшаның қайта құрылуы мен кеңейтілуі басталды, одан кейін 1805 жылға дейін шамамен 40 рет жаңартылды. Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысынан кейін 1966 жылы ішінара қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Күрделі археологиялық зерттеулерден кейін, 1969-1973 жылдары президент Пак Чун Хидің бұйрығымен масштабты қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде Болгукша қазіргі түріне келді. Алғашқы Силла құрылысынан сақталған тас құрылымдар әйгілі. Хён Джин геон Сеокгатап және Даботап пагодаларының құрылысы туралы тарихи роман жариялады, ол 1957 жылғы Оңтүстік Кореяның "Көлбеу пагода" атты драмалық фильмінің негізі болды.

Құрылымы

Ғибадатхана Гёнчжу қаласының Джинхэондоң ауданында, Тохамсан тауының беткейінде орналасқан. Ғибадатханаға кіреберіс – Сокгюмун, ол екі бөліктен тұратын баспалдақ пен көпір (Ұлттық қазына №23) арқылы ғибадатхана аумағына жетелейді. Баспалдақ 33 сатыдан тұрады, бұл 33 сатылық нұрлы жолға сәйкес келеді. Төменгі бөлігі – Чонгунгё (Көк бұлт көпірі) – 6,3 метрлік, 17 сатыдан тұрады. Баэгунгё (Ақ бұлт көпірі) – 5,4 метрлік, 16 сатыдан тұрады. Баспалдақ Жахамунға (Молт тұман қақпасына) алып барады. Ғибадатхана аумағында екі пагода орналасқан, бұл сирек кездесетін жағдай. 8,2 метрлік Сеокгатап (Сакиамуни пагодасы) қарапайым сызықтары мен егжей-тегжейсіздігімен ерекшеленетін дәстүрлі корей стиліндегі тас пагода. Сеокгатап 13 ғасырдан астам уақыттан бері сақталған. Даботап (Көп қазыналы пагода) – 10,4 метрлік, ол Лотос сутрасында айтылған Көп қазыналы Буддаға арналған. Сеокгатаптан айырмашылығы, Даботап әшекейлі құрылымымен танымал. Оның суреті Оңтүстік Кореяның 10 вон монетасында бейнеленген. Даботап пен Сеокгатап Кореяның ұлттық қазыналары болып табылады, сәйкесінше 20 және 21 нөмірлермен. Булгуксада жердегі және аспандағы екі әлем бейнеленген: жердегі – Шакьямуни Будданың Лотос сутрасымен, ал аспандағы – Амитабха Будданың Аватамска сутрасымен. Үлкен ғибадатхана аумағы екі аулаға бөлінген. Бір ауласы Даеунджонға – Шакьямуни Будданың залына, екіншісі – "Жеті қазына көпірі" орналасқан "Жәннат залы" – Геуннакчжонға бағытталған. Daeungjeon (대웅전,大雄殿), Ұлы ағарту залы – негізгі зал. Даботап пен Сеокгатап осы залдаң алдында тұр. Бұл зал 681 жылы салынған және Сакиамуни Буддаға арналған. Бұл көпір 1962 жылдың 20 желтоқсанында 22-ші ұлттық қазына ретінде тағайындалды. Көпір Аньянмунга (Тыныштықты нығайту қақпасы, 안양문,安養門) жетелейді, ол Геукнакджонға (Таза жердің залына) апарады. Бұл екі көпірдің құрылысы Ұлттық қазына №23 көпірінің құрылысымен бір уақытта жүргізілген. Бұл көпірлердің жұбы 45 градус еңіс, астындағы арка және олардың ағасының көпір/баспалдақ дизайнымен ортақ. Алайда, бұл көпір кішірек. Төменгі Лотос гүлдері көпірінде 10 саты бар, ал жоғарғы Жеті қазына көпірінде 8 саты бар. Бұл көпір Көк бұлт пен Ақ бұлт көпірлеріне қатысты батыс жағында орналасқан. Лотос гүлдері көпірі әр сатысында лотос гүлдерінің нәзік бейнелерімен әшекейленген, бірақ көптеген қажылардың салмағынан олар өшіп кеткен. Бүгінде келушілерге көпірге шығуға тыйым салынған.

Ұлттық қазына No 23

Чонгунгё (Көк бұлт көпірі, 청운교,靑雲橋) және Баегунгё (Ақ бұлт көпірі, 백운교,白雲橋) Болгукса ғибадатханасына апаратын баспалдақтың құрамына кіретін екі көпір.

Ұлттық қазына No 26

Ұлттық қазына № 26 (경주 불국사 금동비로자나불좌상, 慶州 佛國寺 金銅毘盧遮那佛坐像, Gyeongju Bulguksa geumdong birojana buljwasang), 1962 жылдың 20 желтоқсанында мақұлданған, Бұлғұкса ғибадатханасындағы алтын жалатылған қоладан жасалған Вайрочана Буддасының отырып бейнеленген мүсіні. Ағарту Буддасы Бироджонда орналасқан. Оның биіктігі 1,77 метр, ал материалдары алтын жалатылған қола. Будданың басында үсниса бар, бұл жоғары даналықтың символы. Будданың басы екі бөліктен біріктіріліп жасалған, ал беті сопақта және жұмсақ. Будданың киімі өте егжей-тегжейлі, иығынан тізесіне дейін төмен қарай ағылып жатқан бүктемелі матаның бейнесі шеберлікпен сомдалған. Будданың қолдарындағы оң бармақ сол қолмен жабылып тұр, бұл көбінесе Ағарту Буддасын бейнелеу үшін қолданылады. Стильдік ерекшеліктері, соның ішінде тым кең жамбасы және Будданың киімі мен бет-әлпетіндегі кернеудің болмауы оның 9-ғасырға жататынын көрсетеді.

Ұлттық қазына No 27

Бұлғұқса ғибадатханасының отырған алтын қола Амитабха Будда мүсіні Ұлттық қазына №27 болып саналады (경주 불국사 금동아미타여래좌상, 慶州 佛國寺 金銅阿彌陀如來坐像, Gyeongju Bulguksa geumdong amita yeoraejwasang) және 1962 жылдың 20 желтоқсанында мақұлданған. Амитабха Будда мүсінінің биіктігі 1,66 метр, ол Гёкнакчонда орналасқан. Бұл алтын қола мүсін шамамен 8 ғасырдың соңында немесе 9 ғасырдың басында құйылған, және ол Ұлттық қазына №26 стилімен ұқсас. Мүсіннің басы екі қабықша тәрізді бөліктен біріктірілген. Бетінің ерекшелігі – бүркіт мұрын. Будданың кең иықтары мен күшті кеудесі бар, ал үлкен сандары фигураға пропорционалды үйлесім мен тұрақтылық сезімін сыйлайды. Киім стилі көбірек стильденген және ретсіз болып көрінеді. Сол қолы иық деңгейінде, алақаны алға қаратылып, ал оң қолы сандарына қойылған. Будда стилі реализмді бейнелеуден гөрі абстрактілі және стильдік дәстүрді ұстанатын сияқты.

No 61 қазына

Бұл сарира пагодасы (사리탑) немесе ступа тас шамға ұқсайды. Оның биіктігі 2,1 метр және ол Бироджонның алдыңғы бағының сол жағында орналасқан. Бұл жәдігер 1906 жылы Жапонияға әкетіліп, 1933 жылы қайта оралды. Ол Горео әулетінен қалған, бірақ Силла әулеті өнерінің ықпалын көрсетеді. Сарира – белгілі дін қызметкерлерінің немесе патшалардың қалдықтары сақталатын ыдыс. Дәстүр бойынша, осы сарирада сегіз дін қызметкерінің немесе бір патшайымның қалдықтары болған. Бұл туындының үш негізгі бөлігі – іргетас, негізгі дене және әшекейлік жоғарғы бөлік. Іргетасы сегізбұрышты және ою-өрнектермен әсемделген. Осы іргетастың үстінде лотос суреті салынған дөңгелек тас орналасқан. Негізгі дененің тіректері бұлт суретімен ойылған, ал негізгі дене цилиндр пішіндес және Будда мен бодхисаттвалардың төрт бейнесі, гүл суреттерімен бірге бейнеленген. Пагоданың жоғарғы бөлігі он екі жақты, олардың барлығы алтыбұрышты пішінде бірігеді.