Кіріспе

2000 жылғы Mac OS PlayStation 2 бейне ойыны.
| жанр = Графикалық оқиға
| режимдер = Оқылмалы ойын

"Monkey Island-тен қашу" – LucasArts компаниясы 2000 жылы жасаған және шығарған оқиғалық ойын. Бұл "Monkey Island" сериясының төртінші ойыны және 1997 жылғы "The Curse of Monkey Island" бейне ойынының жалғасы. Серияда 3D графиканы қолданған алғашқы ойын және Grim Fandango-да алғаш пайдаланғаннан кейін жаңартылған GrimE ойын қозғалтқышын қолданған екінші ойын. Ойынның оқиғасы қарақшы Гайбрус Трипвудтың әйелі Элейн Марлимен бірге бал айынан үйіне оралуымен басталады. Үйге келген соң ол Элейннің қателікпен қайтыс болғаны жарияланғанын және губернатор лауазымына сайлау жарияланғанын біледі. Гайбрус Элейннің лауазымына қайта оралуына көмектесуі керек, сонымен бірге оның жауы ЛеЧак пен австралиялық заговоршы Оззи Мандрилл басқаратын Кариб теңізін туристік тұзаққа айналдыру жоспарын ашуы керек. "Monkey Island-тен қашу" оң пікірлерге ие болды және коммерциялық сәттілікке жетті. Бұл LucasArts компаниясы шығарған соңғы оқиғалық ойын болды, себебі компанияның кейінгі жобалары "Full Throttle: Hell on Wheels" және "Sam & Max: Freelance Police" 2003 және 2004 жылдары тоқтатылды. Ойыннан кейін 2009 жылы Telltale Games компаниясы "Tales of Monkey Island" ойынын шығарды.

Ойын процесі

Monkey Island-тен қашу – кейіпкерлермен әңгімелесу және жұмбақтарды шешу арқылы өтетін оқиғалық ойын. Ойын толығымен пернетақтамен немесе джойстикпен басқарылады, бұл оны Monkey Island сериясындағы «нүктелеп басу» қажет емес жалғыз ойынға айналдырады. Ойынның ерекшелігі – әрекет көрсету жолдары: Гайбраш өзара әрекеттесуге болатын кез келген затқа көз жүгіртеді; ойыншы Гайбрашқа көрсетуі үшін қалаған затты таңдау үшін 'Page Up' немесе 'Page Down' пернелерін пайдалана алады. Monkey Island ойындарының айрықша белгісі – әйелдерді қорлау арқылы жүргізілетін қылышпен шайқас – дұрыс қорлаулар мен жауаптарды білу арқылы жеңіске жеткен қылыш дуэлі – ойында «қорлау армрестлингі» ретінде қысқаша айтылады және Оззи Мандриллге қарсы жеңілуге болатын қорлау дуэлі болады. Ойынның екінші бөлігінде қорлау ойындары «Monkey Kombat» деп аталатын ойынға ауысады, бұл атау Mortal Kombat ойынының пародиязы болып табылады және оған сәйкес белгісі бар. Monkey Kombat – тас-қағаз-қайнапқыш сияқты қосалқы ойын, онда ойыншы «маймылдың қорлаулары мен жауаптарының» жолдарын жаттап алуы керек, олар «ооп», «чи», «ак» және «ик» сияқты «маймыл сөздерінің» ойын барысында кездейсоқ құрамынан тұрады.

Сюжет

Гайбрус Трипвуд пен Элейн Марли бал айынан Мели аралына оралады. Олар Элейннің ресми түрде қайтыс болған деп жарияланғанын, губернаторлық лауазымынан алынғанын және оның сарайының бұзылатындығын біледі. Губернаторлыққа сайлау жарияланған, және кенеттен Чарльз Л. Чарльз деген адам өзін басты үміткер ретінде таныстырады. Элейн өзінің лауазымын қайтару үшін үгіт-насихат науқанын бастағанда, Гайбрус сөздермен күрес ойынында Игнатиус Чизді жалдайды, екі ескі «досы», Карла мен Отиспен қайта кездеседі және Марли отбасының мұраларын қайтарып алу және сарайын сақтау үшін заңды құжаттарды алу мақсатымен Люкре аралына аттанады. Саяхаты барысында Гайбрус Марли отбасының ең үлкен құпиясын біледі: «Соңғы Нашарлық» деп аталатын вуду талисманы, оны пайдаланушыға оны тыңдағандардың рухын және еркін жоятын қорлауды таратуға мүмкіндік береді. Австралиялық жер дамытушы Оззи Мандрилдің тапсырысымен банкті тонауға қатысқан деген айыппен Пегноз Пит Гайбрусқа қарсы айыпталады, бірақ ол өзінің кінәсіз екенін дәлелдейді. Заңды құжаттарды алып, сарайға оралғаннан кейін Гайбрус пен Элейн Чарльз Л. Чарльзтың іс жүзінде пішін өзгерте алатын ЛеЧак пираты екенін біледі, ол мұздық түрмеден босатылып, «Соңғы Нашарлықты» іздеп жүрген. Элейн үгіт-насихат науқанын жалғастырғанда, Гайбрус Жамбалая және Кнуттин атолы аралдарын аралап, «Соңғы Нашарлықтың» бөліктерін табады. Үйге оралғаннан кейін ол жаңадан сайланған губернатор ЛеЧак пен Оззи Мандрилдің шабуылына ұшырайды, олар одан бөліктерді ұрлайды. Екі жаман адам бірлесіп жұмыс істеп жатқаны белгілі болады, Оззи барлық пираттардан құтылып, Кариб теңізін курортқа айналдыруды жоспарлап, ал ЛеЧак Оззиге оны мұздық түрмеден босатуы үшін қарызды және Элейнді сындырып, оған үйлену үшін «Соңғы Нашарлықты» пайдалануды көздейді. Гайбрус оларды кепілге алуға қажет болуы мүмкін деп санап, екеуі оны Маймыл аралына тастап кетеді. Уақытша көңілі тоңғанына қарамастан, Гайбрус қашып құтылуға кіріседі. Ол Маймыл аралының «маймыл ханзадасынан» маймыл жекпе-жегінің өнерін үйренеді және Герман Тютроттың естелігін қалпына келтіргеннен кейін, қарт адамның шын мәнінде Элейннің жоғалған әкесі екенін біледі, ол Австралия жағалауындағы бұрқасындағы құлау салдарынан жиырма жыл бұрын амнезияға ұшыраған. Үлкен «Соңғы Нашарлықты» құрғаннан кейін, Гайбрус аралдың алып маймыл басының мүсінінде ұшқышқа қабілетті алып маймыл роботы жасырылғанын біледі. Ол Механы қайта іске қосып, қуат береді, ал Герман мен арал маймылдары оған қосылып, оны басқарады. Роботпен Гайбрус Оззи жасаған «Соңғы Нашарлық» күшейткішін бұзуға тырысады. Осы уақыт ішінде Оззи Элейнді тұтқынға алып, «Соңғы Нашарлықты» құрастырады. Күшейткіштің болмауына байланысты ол сәтсіздікке ұшыраған кезде, ЛеЧак мәселені өз қолына алып, губернаторлық жеңісінен кейін көп ұзамай салған мүсініне ие болады. Оззи ЛеЧактың мүсін нысанын басқару үшін «Соңғы Нашарлықты» пайдаланады және Маймыл жекпе-жегінде Гайбрусстың маймыл роботымен күреседі. Жекпе-жек барысында Гайбрус бірнеше рет тең түседі, бұл Элейннің қашуына мүмкіндік береді және ЛеЧакты ашуға бой алдырып, басын соққыға жығып, Оззиді талқандап, «Соңғы Нашарлықты» жояды. ЛеЧак жарылып кетеді. Гайбрус пен Элейн қайтадан қосылады және Марли әке Мели аралының губернаторы болып қайтадан тағайындалады, осылайша жұп қайтадан пираттар бола алады.

Даму

Ойынның жетекші дизайнерлері Шон Кларк пен Майкл Стеммл болды, екеуі де LucasArts-тың бұрынғы приключениелік ойындары – «Индиана Джонс және Атлантиданың тағдыры» мен «Sam & Max Hit the Road» жұмыстарында болған. Шон Кларк «Loom» және «The Dig» ойындарында да жұмыс істеді. «Escape» Grim Fandango ойынында ұсынылған GrimE қозғалтқышының сәл жақсартылған нұсқасын пайдаланады. Алдыңғы ойындармен салыстырғанда SCUMM скрипт тілі Lua бағдарламалау тілімен ауыстырылды. Бұл ойын ішінде көрсетілген; алғаш рет «Маймыл аралының құпиясы» ойынында пайда болған қарақшылар тақырыбындағы SCUMM бары, ойын барысында тропикалық тақырыптағы Lua барымен алмастырылады. Ойын үшін MP3 компрессиясын қамтитын iMUSE интерактивті музыка жүйесінің жаңа нұсқасы жасалды. iMUSE жүйесіндегі музыка мен атмосфераның интерактивті бағдарламалауын жетекші дыбыс режиссері Ларри О. жасады. «Escape» ойынының кіріспе музыкасы үшінші ойынның музыкасына ұқсас, ал бұрынғы жалғауларда белгілі «Маймыл аралы» тақырыбының жаңадан жасалған ремикстері болған. Клинт Баджакиан, бұрын «Monkey Island 2: LeChuck's Revenge» ойынының қосымша композиторы болған, ойынның негізгі композиторы болды, ал Майкл Лэнд (бұрынғы үш «Monkey Island» ойынының жетекші композиторы), Питер Макконнелл, Анна Карни және Майкл Ланде (Майкл Лэндпен шатастырмау керек) қосымша тректермен жұмыс істеді. Дауыстау актерлерінің қатарында Доминик Армато Гайбруш рөлінде, Эрл Боэн ЛеЧак рөлінде, Лейлани Джонс Уилмор Вуду әйелі рөлінде және Денни Делк Мюррей рөлінде қайта оралды. Бұрынғы ойында Елейн даусын сомдаған Александра Бойд ғана қайтып келмеді. Оның орнына Чарти Джеймс келді. Стеннің даусын басқа актер, Пэт Фрели сомдады. Сонымен қатар, бұрын «Маймыл аралының құпиясы» ойынында пайда болған Карла, Отис және Герман Тютрот сияқты кейіпкерлер алғаш рет дауыстау актерлерімен дыбысталады. Ойын 2001 жылы PlayStation 2 платформасы үшін де шығарылды. Басқарудың айқын айырмашылықтарынан басқа, PS2 нұсқасы тек полигон санының сәл жоғары болуымен және алдын ала көрсетілген материалдың аз қолданылуымен ерекшеленеді. «Escape» – консольдік нұсқасы шыққан үшінші LucasArts приключениелік ойыны, бұрынғылары – Sega CD үшін «The Secret of Monkey Island» және NES үшін «Maniac Mansion». PC Gamer US журналының Heinrich Lenhardt-ы былай деді: «Егер Германиядағы сату көрсеткіштері болмаса, LucasArts «Маймыл аралының қарғысынан» кейін тағы бір «Маймыл аралын» жасауға тырыспаған болар еді». Grim Fandango-ның табысы және Америка Құрама Штаттары нарығындағы приключениелік ойындардың өміршеңдігі туралы сұрақтарға жауап ретінде LucasArts-тың Том Саррис 2000 жылы «Escape from Monkey Island» ойынын жасау туралы компанияның шешімін қорғады. Ол GameSpot порталына: «Біз дүниежүзілік сату көрсеткіштерін қарастырып, ойын-сауық ойындарын жасаудың әлі де мағынасы бар-жоғын анықтаймыз. Grim Fandango табыс әкелді, сондықтан жауап – иә, ол әлі де қаржылық тұрғыдан тиімді» деді.

Сатылымдар

2000 жылдың желтоқсанында «Монки аралдарынан қашу» ойынының нәтижелері туралы сөйлеген LucasArts компаниясының өкілі Саймон Джеффри компанияның «ойынның табысына қатты қуанғанын» айтты. Ол АҚШ-та «жақсы сатылып жатқанын» және «Еуропада керемет сатылып жатқанын» атап өтті, бұл жанрдың өліп қалғанына қатысты кең таралған пікірге қарамастан, ойын-сауық ойындарына нарық әлі де бар екенін көрсетеді деді. PC Data нарық зерттеу компаниясының мәліметінше, ойынның компьютерлік нұсқасы 2000 жылдың соңына дейін АҚШ-та 55 275 дана сатылып, 2 миллион доллар табыс әкелді. Escape ойыны неміс нарығында 2000 жылдың қараша айында Media Control компьютерлік ойындарының сатылым тізімінде 4-орынға түсті. Келесі екі айда ол тиісінше 9- және 16-орындарда болды. PC Data компаниясы 2001 жылы АҚШ-та 32 576 дана, ал 2002 жылдың жарты жылдығында 9 168 дана сатылғанын бағалады. Оның қаптамасы (jewel case SKU) 2003 жылы Солтүстік Америкада 11 061 дана сатылды. 2003 жылдың наурыз айында LucasArts компаниясының қызметкері Билл Тиллер EMI қанша сатқанын білмейтінін, бірақ PC нұсқасының көрсеткіштері жақсы болды деп ойлағанын айтты. Ал PlayStation 2 нұсқасының сатылымы «өте нашар» болғаны туралы естігенін мәлімдеді. Кейіннен Роб Смит «Rogue Leaders: The Story of LucasArts» кітабында «Америкадағы «Monkey Island Escape» ойынына реакция көңіл көншіл болды, бірақ шетелдегі, әсіресе Еуропадағы қызығушылық пен сату бөлшек саудагерлердің үмітін арттырды, себебі ойын-сауық ойындарына деген сұраныс онша төмендемеді» деп жазды.

Сыни жауап

Ойын көбінесе жақсы қарсы алынды. Ойынның интерфейсі және тышқанмен салыстырғанда пернетақта немесе джойстикпен басқарудың қиындығы сынға түсті. "Монки Комбат" та сынға ұшырады, GameSpot шолуында бұл "Монки аралынан қашудың" ең ірі мәселесі деп айтылды. Тағы бір рецензент дизайнерлердің қорлау арқылы күрес, сүйкімді маймылдар және "Mortal Kombat" пародиязының жақсы жұмыс істейтініне сенгенін, бірақ оның күткендей болмағанын болжады. PC Zone оған 82% баға берді және жаңалықтары болмаса да, оны көңілді және қызықты ойын деп сипаттады. Adventure Gamers оған бестен төрт жұлдыз берді және оны "сапалы приключение ойыны" деп атады; ол Mêlée аралы мен Monkey аралындағы ескі локациялардың жаңа стильде жасалуын сынға алды, бірақ ойынның соңына қанағаттанды. Джефф Ландриган "Next Generation" журналында оған бестен үш жұлдыз берді, сюжеті, кейіпкерлері және өндіріс деңгейіне жоғары баға берді.