Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таулы ландшафтымен жасалған бақ
Garden landscaped with rock features
Тау-тасты бақ, сондай-ақ тау-тасты үйінді деп те аталады, – бұл бақ немесе көбінесе бақтың бір бөлігі, тас, қиыршық тас және жоталармен ландшафттық құрылыммен жасалады, ал осы ортаға сәйкес өсімдіктер отырғызылады. Әдетте, бұл аз топырақ пен су қажет ететін шағын альпілік өсімдіктер болады. Батыс тау бақшалары көбінесе альпілік бақшаларға, ұсақ тастардан құралған скрей бақшаларына және басқа тау бақшаларына бөлінеді. Кейбір таулы бақшалар табиғи тас шығындарының айналасына отырғызылады, мүмкін жасанды ландшафт элементтерімен, бірақ көпшілігі толығымен жасанды түрде жасалады, тастар мен өсімдіктер сырттан әкелінеді. Кейбіреулері табиғи тас шығындары сияқты көрінетіндей етіп жоспарланып, салынады. Тастар бір-біріне қатысты жазықтықтарды көрсету үшін тізіліп қойылады, ал өсімдіктер көбінесе осы тастардың арасындағы тігістерді жасыру үшін қолданылады. Мұндай тас-талқандар Виктория дәуірінде танымал болды және көбінесе кәсіби ландшафт архитекторлары жасаған. Осы тәсіл кейде коммерциялық немесе қазіргі заманғы кампустарды абаттандыруда қолданылады, бірақ кішкентай жеке бақшаларда да қолданылуы мүмкін. Жапон тасты бағы немесе құрғақ бағы, көбінесе «Дзен бағы» деп аталады, – бұл бірнеше үлкен тастармен және көп бөлігін құрайтын шағылдан тұратын ерекше тасты бақ, олар көбінесе суреттермен шағылып, өсімдіктер жоқ немесе өте аз болады. Басқа қытай және жапон бақтары тастарды жеке-жеке немесе топтап, көбірек өсімдіктермен қолданады және көбінесе шөпке немесе ағын судың жанына орналастырылады. Өсімдіктер мен тастарды олардың табиғи ортасынан алып тастау салдарынан жақында ғана көптеген мәселелер туды, соның салдарынан көптеген түрлер заңмен қорғалады; мысалы, Англияның Вестморланд әктас тас жолы.
A rock garden, also known as a rockery and formerly as a rockwork, is a garden, or more often a part of a garden, with a landscaping framework of rocks, stones, and gravel, with planting appropriate to this setting. Usually these are small Alpine plants that need relatively little soil or water. Western rock gardens are often divided into alpine gardens, scree gardens on looser, smaller stones, and other rock gardens. Some rock gardens are planted around natural outcrops of rock, perhaps with some artificial landscaping, but most are entirely artificial, with both rocks and plants brought in. Some are designed and built to look like natural outcrops of bedrock. Stones are aligned to suggest a bedding plane, and plants are often used to conceal the joints between said stones. This type of rockery was popular in Victorian times and usually created by professional landscape architects. The same approach is sometimes used in commercial or modern campus landscaping but can also be applied in smaller private gardens. The Japanese rock garden, or dry garden, often referred to as a "Zen garden", is a special kind of rock garden with a few large rocks, and gravel over most of the surface, often raked in patterns, and no or very few plants. Other Chinese and Japanese gardens use rocks, singly or in groups, with more plants, and often set in grass, or next to flowing water. Until the fairly recent past the removal for gardening purposes of both plants and stone from their natural wild locations has resulted in considerable problems, and many are now legally protected; English Westmorland limestone pavement is one example.
Тарих
Қаттастарды гүлбақшаларда сәндік және символикалық элементтер ретінде пайдалану Қытай және Жапон бақшаларында кем дегенде 1500 жыл бұрынғы дәуірге дейін жетеді. Қытайда үлкен ғалымдар тастары, әсіресе өзендер мен сарқырамалардағы әдемі пішіндерге айналған әк тас сияқты жұмсақ тастар, императорлық және элиталық бақтарға ұзақ қашықтықтан тасымалданды. Сусеок – корей тіліндегі баламасы; ал кішірек жапондық суэки әдетте үй ішінде көрсетіледі. Бастапқыда еуропалық жасанды таулы ландшафттар табиғи көріністерді қайталауға тырыспады және фельдшпат, лава және қабықшалар сияқты экзотикалық минералдарды қолданды, ал өсімдіктер кездейсоқ түрде таңдалды, бірақ көбінесе папоротниктер де кіретін. Олар сәнге айналған қабықшалы үңгірлер сияқты рухта жасалды. Бұл кезең 17 ғасырдың соңынан 19 ғасырдың басына дейін жалғасты. Ботаниканың алтын ғасырында (1700-жылдардың басы – 1800-жылдардың ортасы) Англияға және басқа еуропалық елдерге әкелінген экзотикалық өсімдіктерге зор қызығушылық болды. Альпілік өсімдіктерді өсіруге арналған тасты бақшалар Англияда 1830 жылдар шамасында кеңінен танымал болды және көп ұзамай үлкен сұранысқа ие болды. Фирмалар толыққанды таулы ландшафттарды жоғары бағамен ұсынуға қабілетті болды. Бастапқыда көптегендер жасанды тас немесе бетонды, кейде боялған, пайдаланды, бірақ «шынайы» ауа райына төзімді тасқа көшті. Пуламит – Джеймс Пулхам және Ұлы компаниясы өндірген табысты материал. Альпілік өсімдіктерді өсіру туралы бұрын басқалар жазған болса да, Реджинальд Фаррердің 1919 жылғы екі томдық «Ағылшын тасты бақшасы» атты кітабы маңызды туынды болды. Таиланд сияқты тропикалық елдерде тасты бақшалар ландшафтты безендіру элементтері ретінде кеңінен танымал. Ылғалды ауа райы мен тығыз көлеңкелі ағаштардың үйлесімі, сондай-ақ қажетсіз өсімдіктердің өсуін тоқтату үшін қолданылатын ауыр пластикалық қаптамалар, осы типтегі бақшаларды тұрғын және коммерциялық бақтар үшін оңай күтімге және дренажға ыңғайлы етті. Канадада тұрғындар жазғы ыстық айларда ауланы салқындатуға көмектесетінін анықтады.
The use of rocks as decorative and symbolic elements in gardens can be traced back at least 1,500 years in Chinese and Japanese gardens. In China, large scholar's rocks, preferably soft rocks such as limestone worn in river beds or waterfalls into fantastic shapes, were transported long distances to imperial and elite gardens. Suseok are the Korean equivalent; the smaller Japanese suiseki are normally for indoor display. Initially European artificial rockeries did not attempt to mimic natural scenes, and used exotic minerals such as feldspars, lava, and shells, with the plants chosen without a programme, though often including ferns. They were created in a similar spirit to the fashionable shell grotto. This phase lasted from the late 17th century into the early 19th. During the Golden Age of Botany (early 1700s – mid 1800s), there was widespread interest in exotic plants imported to England and other European countries. Rock gardens dedicated to growing alpine plants came to prominence in England from about the 1830s, and soon became a considerable craze. Firms could supply complete rockeries, at great expense. Initially many used artificial stone or concrete, sometimes painted, but "authentic" weathered stone came to be preferred. Pulhamite was a successful material, produced by the leading firm James Pulham and Son. Although others had previously written about growing alpine plants, a major work was Reginald Farrer's 1919 publication of his two volume book, The English Rock Garden. Rock gardens have become increasingly popular as landscape features in tropical countries such as Thailand. The combination of wet weather and heavy shade trees, along with the use of heavy plastic liners to stop unwanted plant growth, has made this type of arrangement ideal for both residential and commercial gardens due to its easier maintenance and drainage. In Canada, residents find that they help in yard cooling during the hot summer months.
Жасау
Тас бақтың стандартты орналасуы – әр түрлі өлшемдегі эстетикалық тұрғыдан үйлесімді тастардан құралған жиынтық, олардың арасында өсімдіктердің тамырларына арналған кішкентай кеңістіктер болады. Әдетте, тас бақта өсетін өсімдіктер кішкентай болады және 1 метрден биік болмайды, бірақ орманды тас бағы үшін көлеңкелі аймақ жасау мақсатында 6 метрге дейінгі кішкентай ағаштар мен бұталар да қолданылуы мүмкін. Егер қолданылса, олар көбінесе тастарды жасырмау үшін төмен бойда немесе ойыстарда өсіріледі. Тас бақшаларда кездесетін өсімдіктер әдетте жақсы дренаждалған топырақта гүлдейді.
The standard layout for a rock garden consists of a pile of aesthetically arranged rocks in different sizes, with small gaps between in which plants are rooted. Typically, plants found in rock gardens are small and do not grow larger than 1 meter in height, though small trees and shrubs up to 6 meters may be used to create a shaded area for a woodland rock garden. If used, they are often grown in troughs or low to the ground to avoid obscuring the eponymous rocks. The plants found in rock gardens are usually species that flourish in well drained, soil.