Кіріспе

Италиялық композитор (1760–1842) итальяндық футболшы Мария Луиджи Карло Зенобио Сальваторе Черубини (/kɛrʊˈbiːni/ KERRuuBEEnee; luˈiːdʒi keruˈbiːni; 8 немесе 14 қыркүйек 1760 – 15 наурыз 1842) – итальяндық классикалық және романтикалық дәуір композиторы. Оның ең маңызды туындылары – опералар мен қасиетті музыка. Бетховен Черубиниді өзінің заманының ең ұлы композиторы деп есептеген. Россини Черубинидің операларын жоғары бағалап, орындаған.

Алғашқы жылдар

Шерубини 1760 жылы Флоренцияда Мария Луиджи Карло Зенобио Сальваторе Шерубини болып дүниеге келген. Оның нақты туған күніне қатысты белгісіздік бар. Көбінесе 14 қыркүйек деп айтылғанымен, крещение туралы жазбалар мен Шерубинидің өзінің айтуынша, 8-і дұрыс болуы мүмкін. Ең сенімді дәлел – оның Мария есімі, ол 8 қыркүйекте, Құдай ананың туған күнінде туған балаға дәстүрлі түрде беріледі.

Операдан шіркеу музыкасына дейін

Les deux journées-ден кейін париждік көрермендер Бойелдье сияқты жас композиторларды ұната бастады. Шерубинидің «Анакреон» опера-балеті толық сәтсіздікке ұшырады және одан кейінгі көптеген сахналық туындылары сәттілікке жете алмады. 1806 жылы қойылған «Фаниска» ерекше жағдай болды, ол, әсіресе, Гайдн мен Бетховеннің ықыласын тудырды. «Les Abencérages» (1813) – Гранада морилік патшалығының соңғы күндеріндегі Испанияда өтетін батырлық драма, Шерубинидің Спонтинидің «La vestale» операсымен бәсекелесу әрекеті болды; ол сыншылардың мақтауына ие болды, бірақ сирек қойылды. Театр сахнасында жетістікке жете алмағанына көңілі толмаған Шерубини шіркеу музыкасына көбірек бет бұрды, жеті месса, екі реквием және көптеген қысқа пьесалар жазды. Осы кезеңде (қайта орналасқан монархия тұсында) ол Карл X тақтан түскенше (1830) «Surintendant de la Musique du Roi» лауазымын атқарды. 1815 жылы Лондонның Корольдік филармониялық қоғамы оған симфония, увертюра және хор мен оркестр үшін шығарма жазуды тапсырды, ол осы туындыларды Лондонға барып өзі дирижерлік етіп, атағын арттырды. Шерубинидің 1816 жылғы C минорындағы «Реквиемі» Франция королі Людовик XVI-ның өлім жазасына кесілуінің жылдығына арналған еді және үлкен жетістікке ие болды. Бұл туындыны Бетховен, Шуман және Брамс жоғары бағалады. 1836 жылы Шерубини өзінің жерлеу рәсімінде орындалуы үшін D минорында реквием жазды. Ол тек ерлер хоры үшін жазылған, себебі діни шенеуніктер оның бұрынғы туындыларында әйел дауыстарын қолданғанын сынаған еді.

Кейінгі жылдары және мұрасы

1822 жылы Черубини консерваторияның директоры болды және 1835 жылы «Контрапункт және фуга курсы» атты оқулығын аяқтады. Консерваториядағы қызметі оны жас Гектор Берлиозбен қақтығысқа түсірді, ол ескі композиторды естеліктерінде ренішті педант ретінде бейнеледі. Базиль Диэн сияқты кейбір сыншылар Берлиоздың осы бейнесі Черубинидің кейінгі ұрпақтардағы беделін бұрмалағандығын айтады. Замандастары арасында Черубинидің жеке өршілдігі туралы көптеген әңгімелер бар; Адольф Адам: «кейбіреулер оның мінезі өте тұрақты болды дейді, себебі ол әрқашан ашулы болып жүрген» деп жазды. Дегенмен, Черубинидің Шимановска, Россини, Шопен және, ең бастысы, суретші Ингрес сияқты көптеген достары болды. Екеуінің де ортақ қызығушылықтары болды: Черубини кәсіби емес суретші, ал Ингрес скрипкада ойнауды ұнататын. 1841 жылы Ингрес ескі композитордың ең танымал портретін жасады. Камералық музыка оның шығармаларының үлкен бөлігін құрамаса да, ол жазған туындылар маңызды. Вильгельм Альтман «Струнный квартет ойнаушыларға арналған нұсқаулық» кітабында Черубинидің алты струнный квартеті туралы жазғанда, олардың жоғары деңгейде екенін, ал 1- және 3-квартеттерді шедеврлер деп атады. Оның екі скрипка, альт және екі виолончельге арналған струнный квинтеті де жоғары сапалы туынды саналады. Өмірі бойы Черубини Францияның ең жоғары және беделді наградаларын алды. Олардың ішінде Құрмет легионының офицері (1814) және Сәнді өнер академиясының мүшесі (1815) болды. 1841 жылы ол осы атаққа ие болған алғашқы музыкант ретінде Құрмет легионының командирі аталды. Черубини 1842 жылы 81 жасында Парижде қайтыс болды және досы Шопеннің қабірінен төрт метр қашықтықтағы Пэр-Лашез зиратында жерленді. Оның қабірін архитектор Ахилл Леклер жобалаған, ал мүсінші Огюстен Александр Дюмон жасаған «Музыка» мүсіні композитордың бюстін гүл шоғымен безендіреді.