Кіріспе

Құс түрлері

Мысырлық түнгі құс (Caprimulgus aegyptius) – Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африкада кездесетін, ал тропикалық Африкада қыстайтын орташа шағын түнгі құс. Бұл түр кеңінен таралған, қоныс орындарының жойылуынан басқа айқын қауіптерге тап болмайды, сондықтан Халықаралық табиғатты қорғау одағы оның сақтау статусын "алаңдауға қажетті ең төменгі деңгейде" деп бағалаған. "Түнгі құс" деген атау алғаш рет 1630 жылы жазылған және құстың түнгі өмір салтына сілтеме жасайды, атаудың екінші бөлігі оның ерекше, қырылдаған әнінен шыққан.

Сипаттама

Оның әртүрлі түсті қауырсындары Еуропалық түнгі құрғаққұрғақтан әлдеқайда ақшыл. Ересегі құм түсті, сары-қоңыр жолақтары мен өрнектері бар. Кездігі құмды немесе ақшыл болады. Ол кішірек, бірақ одан кең таралған түрлерге қарағанда қанаттары мен құйрығы салыстырмалы түрде ұзын. Басқа түнгі құстар сияқты, оның да кең аузы, ұзын қанаттары, жұмсақ қауырсыны және түнгі өмір салты бар. Еркегінің қанаттарында ұсақ ақ дақтар болады. Ұзындығы 25 см, қанаттарының ені 55 см. Оның дауысы - қайталамалы, механикалық "кру-кру-кру" дыбысы, құс басын оңнан солға бұрғанда көтеріліп, төмендейді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Мысырлық түнгі құс Солтүстік Африка, Арабия түбегі және Таяу Шығысқа тән. Оның таралған аймағына Ауғанстан, Алжир, Бахрейн, Чад, Египет, Иран, Ирак, Израиль, Иордания, Қазақстан, Кувейт, Ливия, Мали, Мавритания, Марокко, Нигерия, Оман, Пәкістан, Сауд Арабиясы, Сенегал, Оңтүстік Судан, Судан, Тәжікстан, Тунис, Түрікменстан, Біріккен Араб Әмірліктері, Өзбекстан және Йемен кіреді. Ол Еуропаға сирек келетін құс, және Дания, Германия, Италия, Мальта, Швеция және Ұлыбританияда адасып келген жағдайлар тіркелген. Оның әдеттегі мекені - сирек ағаштар мен бұталар бар ашық шөл. Ол көбінесе суға жақын, өсімдігі сирек және бұталы жерлерде кездеседі. Суданда қыстайтын құстарды ұзын шөп арасында табуға болады.

Экология

Күндіз бұл қараңғылықта ұшатын қызылқұйрық тыныш жерге жатып, өрімінен жасырынып тұрады. Оның құмды топыраққа ұқсас түсі болғандықтан анықтау қиын. Ол көбінесе күн батқанда, қараңғылықта жеңіл, тыныш, көбелектей ұшады; күшті әрі салмақты қанат соққандары, қозғалмайтын қанаттарымен ұшу мен сырғанаумен кезектеседі. Оның тағамы – көбелектер сияқты қараңғылықта ұшатын жәндіктер. Ұя жасамайды, екі сопақ, ұзынша жұмыртқасы жерге тікелей салынады; осы жұмыртқаларды анасы тығыз басып, қорғайды. Солтүстік-батыс Африкадағы популяциясы шөл және құмды далаларда, әктас шұңқырлары бар жерлерде көбейеді, ал қыстау кезеңін Артемизия, Тамарикс және Салсола өсімдіктері бар құрғақ жерлерде өткізеді.