Кіріспе

Жапон жазушысы және сарай қызы – Хэйан дәуірінің ортасында, шамамен 1000 жылы император Теисиге (Садако) қызмет еткен жапон жазушысы, ақыны және сарай қызы. Ол «Төсек жастығы» (枕草子) кітабының авторы.

Атауы

Сей Шонагонның нағыз аты-жөні белгісіз. Сол замандағы аристократтардың әдеті бойынша, сарайдағы әйелдерді әкесінің немесе күйеуінің лауазымынан алынған лақап атымен атау қалыпты жағдай еді. (清) әкесінің "Киохара" тегінен шыққан (бірінші иероглифтің жапон тіліндегі оқылуы - , ал қытай-жапон оқылуы - ), ал "кіші мемлекеттік кеңесші" – 少納言 – үкіметтік қызмет атауы. Оның нағыз аты ғалымдар арасында талқылау тақырыбы болып келді, және Киохара но Нагико (清原 諾子) деген ат мүмкін деген болжам бар.

Ерте өмір

Оның өмірі туралы оның өлеңдерінен басқа ештеңе белгісіз. Ол провинциялық шенеунік болып қызмет еткен Киохара но Мотосукэ, ғалым және белгілі ақынның қызы болды. Оның әкесі Киохара но Фукаябу да ақын еді. Олардың отбасы орта деңгейдегі сарайдағылар болғандықтан, қаржылық қиындықтарға тап болған, мүмкін, оларға табыс әкелетін лауазым берілмегендіктен. 16 жасында ол мемлекеттік қызметкер Тачибана но Норимицуға тұрмысқа шығып, Норинага есімді ұл туды. 993 жылы, 27 жасында, император Ичидзёның жұбайы, император Тейшиге қызмет ете бастағанда, оның ажырасып кеткен болуы мүмкін. Сарайдағы қызметі аяқталғаннан кейін ол Сетцу провинциясының әкімі Фудзивара но Мунеёға үйленіп, Кома но Мёбу есімді қызы болған болуы мүмкін, бірақ кейбір мәліметтер оның буддалық монах болғанын көрсетеді. Хироаки Сато оның Лейди Сей мен Норимицудің шын мәнінде үйленгеніне күмәнді келеді, немесе олар жақын достар болған, "сарайдағылар оны үлкен ағасы, ал оны кішкентай әпкесі деп атай отырып, оларды әзілдеген".

Жаулас

Шонагон замандасы, жазушы және сарай қызы Мурасаки Шикибумен бәсекелестігімен де белгілі, ол Император Ичидзоның екінші әйелі, Император Шошиге қызмет еткен «Гэндзи әңгімесі» авторы. Мурасаки Шикибу Шонагон туралы өзінің күнделігі «Мурасаки ханымның күнделігінде» жазған, Шонагонның әдеби қабілетін мойындағанмен, кейбір жерлерде сынға алған.

Жазу

Шонагон өзінің "Жоғал кітап" атты еңбегі арқылы танымал болды. Ол соттағы жылдары жазылған тізімдер, әңгімелер, поэзия, байқаулар мен шағымдар жинағы. Шонагонның очерктері деп аталатын осы жанр, сол кездегі күнделікті өмір мен әдет-ғұрыптарды, сондай-ақ Киотодағы императорлық сарайдағы оқиғаларды ерекше көзқараспен сипаттайды. "Жоғал кітап" сарайда таралды және бірнеше ғасыр бойы қолжазба түрінде сақталды. Алғаш рет 17 ғасырда басылып шыққан, ол әртүрлі нұсқаларда сақталған: жазбалардың реті жазушылар тарапынан өзгертілген, түсініктемелер мен бөлімдер қосылған, өңделген немесе жойылған болуы мүмкін. Қазіргі ғалымдарға мәтіннің төрт негізгі нұсқасы белгілі. Санканбон мен Ноинбон нұсқалары ең толық және дәл деп есептеледі. Кейінгі редакторлар бөлімдерге нөмірлер мен бөлімдерді енгізді; Санканбон нұсқасы 297 бөлімге бөлінген, соған қоса автордың немесе көшірушілердің кейінгі қосымшалары болуы мүмкін 29 "қосымша" бөлім бар. "Жоғал кітапта" Шонагон императрица Тейши туралы, сондай-ақ оның әкесі қайтыс болғаннан кейін Фудзивара но Мичинаганың қызы Шёшиді Ичидзоның күйеуі, кейіннен императрица етіп тағайындауынан туған көңіл күйі туралы жазады, осылайша Тейшиді сарайдағы екі императрицаның біріне айналдырды. Өрт қаупіне байланысты императорлық отбасы Хэйан сарайында тұрмады. Императрица Тейши "(Орталық) Императрицаға қызмет көрсету бюросының" бөлігінде тұрып, жағдайға байланысты басқа резиденцияларға көшіп отырды. Шонагон соттағы оқиғалар туралы жеңіл-жеңіл айтады, Тейшидің 1000 жылы босанғанда қайтыс болуы сияқты қатал шындықтарды азайтады немесе мүлдем жоққа шығарады. Сол кездегі әдет-ғұрыптарға сәйкес, одан да құштарлықпен жазу бейәдептік саналған. Оның жазуы өткір және әзілге толы, Тейшидің сәнді сарайын егжей-тегжейлі және әңгімелеуге құмарлықпен суреттейді. Атаулар жапондық тәртіппен берілген, яғни әулет есімі бірінші. 966 ж. Сей Шонагон дүниеге келді. Әкесі Киохара Мотосуке, анасының аты белгісіз. 967 ж. Ичидзоның әкесі император Мураками қайтыс болды. Екі жылдық үзіліс. 969 ж. Эню (т. 959), Ичидзоның әкесі, таққа отырды. 975 ж. Ханшайым Сенши (964–1035) Камоның бас жұбына айналды (1031 жылға дейін). 977 ж. Фудзивара Тейши дүниеге келді. Әкесі Фудзивара Мичитака (т. 953), анасы Такашина Киши (қ. 996). 978 ж. Фудзивара Сенши (962–1001), Фудзивара Канеидің қызы, император Энюдің императрицасы болды. 980 ж. Ичидзо дүниеге келді. Әкесі – император Эню, анасы – Фудзивара Сенши. 984 ж. Император Эню зейнеткерлікке шығып, буддалық санатқа өтті. Оның орнын император Рейзеидің үлкен ұлы Қазан (968–1008) басты. 986 ж. Император Қазан зейнеткерлікке шығып, буддалық санатқа өтті. Оның орнын Ичидзо басты. 990 ж. Тейши император Ичидзоның Жоғары жұбайы болды. Мичитаканың әкесі Фудзивара Канеи канцлер болды. 991 ж. Император Эню қайтыс болды; императрица-ана Фудзивара Сенши киелі шаштарын алды. 993 ж. Фудзивара Мичитака канцлер болды. ? Сей Шонагон Тейшидің сарайындағы әйелге айналды. 994 ж.? Фудзивара Коречика (974–1010), Мичитаканың ұлы, императрица Тейшиге Сей Шонагонның "Жоғал кітабын" жазу үшін қолданатын қағазды сыйлады. 995 ж. Фудзивара Мичитака қайтыс болды. Мичитаканың ағасы және бәсекелесі Фудзивара Мичинага (966–1027) өкіметін күшейтті. 996 ж. Тейшидің ағалары Коречика мен Такай (979–1044) зейнеткер императорға шабуыл жасады; олар тұтқындалды және астананы тастап кетуге мәжбүр болды. ? Исе губернаторы Минамото Цунефуса Сей Шонагонға барып, "Жоғал кітаптың" алғашқы нұсқасын тапты және таратты. Тейши Шуши ханшайымын дүниеге әкелді. 997 ж. Коречика мен Такайға астанаға оралуға рұқсат берілді. 999 ж. Император сарайында үлкен өрт болды. Тейши ұлы Ацуясуды дүниеге әкелді. 1000 ж. Мичинаганың қызы Шёши император Ичидзоның Жоғары жұбайы болды, Тейшидің орнын басты. Тейши Кёши ханшайымын дүниеге әкелді және екі күннен кейін қайтыс болды. Сей Шонагон сарайды тастап кетті. 1011 ж. Император Ичидзо қайтыс болды. Оның орнын Сандзё басты. 1017 ж. Сей Шонагон туралы соңғы мәлімет.