Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық жылжымалы портерлер

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық Mulberry порты: Нормандияға түсу үшін құрылған, жүк тасымалын жеңілдеткен инновациялық жүзу құрылыстары. Тарихы мен маңызы.

13 мин оқу

100%

Дереккөз: Mulberry harbour — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британдық екінші дүниежүзілік соғысындағы көшпелі уақытша порттар

Мюлбери порттары – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Әскери-теңіз министрлігі мен Соғыс кеңсесі әзірлеген екі уақытша көшпелі порт. 1944 жылғы маусымда Нормандияға одақтас әскерлердің шабуылы кезінде жүктерді жағажайларға жылдам түсіруді жеңілдету мақсатында құрылған. 1942 жылы жобаланып, бір жылдан кем уақыт ішінде үлкен құпиямен салынған. Одақтастар D күнінен кейін жағажайларда бекіністер құрғаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде екі алдын ала дайындалған порттың бөліктері мен су бұрандаларын жасау үшін батырылған ескі кемелер Англияның оңтүстігінен Англия жоғасында сүйретіліп, Омаха жағажайында (Мюлбери "А") және Голд Бичте (Мюлбери "В") орналастырылды. Мюлбери порттары шабуылға қатысқан күштерге қажетті күшейтулер мен жабдықтамаларды жеткізу үшін терең су айлақтары мен порттың болу қажеттігін шешті. Порттар француздың ірі порттары басылып алынып, неміс қорғаушыларының зардаптарынан кейін жөнделгенге дейін пайдалануға тиіс болды. Бұл инновациялық және техникалық тұрғыдан қиын жүйе алғаш рет қолданылды. Голд Бичтегі Мюлбери B порты D күнінен кейін 10 ай бойы қолданылды, ал толықтай тоқтатылғанға дейін 2,5 миллионнан астам адам, 500 000 көлік және 4 миллион тонна жабдықтама түсірілді. Омаха жағажайындағы әлі толыққанды аяқталмаған Мюлбери А порты 19 маусымда солтүстік-шығыстан келген қатты дауылдан зардап шекті, бұл кезде понтондық құрылымдар қауіпсіз бекітілмеген еді. Үш күннен кейін дауыл басылып, зақымның аса ауыр болғаны анықталды, сондықтан портты тастап кетуге мәжбүр болды. Американдық әскерлер ашық жағажайларға адамдар мен материалдарды түсіруге көшті.

Өмірбаян

1942 жылғы Диппе шабуылы одақтастардың Атлантикалық қабырғаны бұзып, солтүстік француз жағалауындағы портты басып алуға сене алмайтынын көрсетті. Мәселе мынада еді: ауыр және көлемді жүктерді тасымалдауға қажетті үлкен мұхит кемелеріне жүк түсіру үшін жеткілікті тереңдікте су және кеме жағасындағы крандар қажет болатын. Мұндай мүмкіндіктер тек қана қорғанысы күшті француз порттарында ғана болды. Сондықтан, "Мулберри" кемежайлары "Оверлорд" операциясын жүргізу үшін қажетті мыңдаған адамдар мен көліктерді, миллиондаған тонна жабдықты түсіруге қажетті порттық инфрақұрылымды қамтамасыз ету үшін құрылды. Бұл кемежайлар кез келген портта болатын барлық қажетті элементтерден: толқын қорғағыштардан, пирстерден және жолдардан тұрды.

Дайындық

1943 жылдың жазында "Оверлорд" операциясын жоспарлау жоғалы деңгейде болғандықтан, ұсынылған жасанды порттарды Ұлыбританияда алдын ала құрастырып, содан кейін Англия жоғалауы арқылы сүйреп әкелу қажеттігі қабылданды. 1943 жылдың тамызында Квебек конференциясында бір американдық және бір британдық/канадтық – екі бөлек жасанды порттың қажеттігі келісілді. Жасанды порттар жөніндегі кіші комитет құрылды. Колин Р. Уайт, Сер Брюс Уайттың інісі, азаматтық инженер ретінде төрағалық етіп, порттардың орналасуы және жартастардың нысаны туралы кеңес беру үшін тағайындалды. Кіші комитеттің отырыстарының хаттамаларында бастапқыда көпіршік жартастар қолданылатыны, кейін блок-кемелер ұсынылғаны және соңында, жеткіліксіз блок-кемелер болғандықтан, блок-кемелер мен арнайы жасалған бетондық каисон бірлесіп пайдаланылғаны көрсетілген. 2 қыркүйекте Біріккен Штабтар жасанды порттардың (Малберрилер) күніне 12 000 тонна жүкті, моторлық көліксіз және кез келген ауа-райында қабылдауы керек екенін бағалады. 4 қыркүйекте порттардағы жұмыстарды дереу бастауға рұқсат берілді. Дегенмен, Соғыс министрлігі мен Әскери-теңіз министрлігі арасындағы жауапкершілік дауы біріккен штабтардың 15 желтоқсандағы араласуымен ғана шешілді. Шешім бойынша, Әскери-теңіз министрлігі Англияның оңтүстік жағалауында блок-кемелерді, "Бомбардонды" және барлық құрамдас бөліктерді басқарады. Сонымен қатар, Әскери-теңіз министрлігі навигацияны зерттеу, орналастыру, сүйреу және белгілеу үшін барлық қажетті жұмыстарды жүргізеді. Соғыс министрлігіне бетондық каисонды ("Феникс"), жолдарды ("Кит") және әуе шабуылынан қорғау құрылыстарын салу міндеті жүктелді. Осы орынға жеткен соң, әскер каисонды батыру және порттардың басқа да түрлі бөліктерін құрастыруға жауапты болды. Омаха жағалауындағы "Малберри А" үшін азаматтық инженерлер корпусы алдын ала дайындалған бөлшектерден портты құрастыратын еді. Ұсынылған порттарға жартастар мен пирлерді және жолдарды қамтамасыз ету үшін әртүрлі үлкен каисон қажет болды. Каисон бірнеше орындарда, негізінен, кеме құрылыс мекемелерінде немесе Ұлыбритания жағалауындағы Конви Морфа сияқты үлкен жағажайларда салынды. Жұмыстар Wates Construction, Balfour Beatty, Henry Boot, Bovis & Co, Cochrane & Sons, Costain, Cubitts, French, Holloway Brothers, John Laing & Son, Peter Lind & Company, Sir Robert McAlpine, Melville Dundas & Whitson, Mowlem, Nuttall, Parkinson, Halcrow Group, Pauling & Co. және Taylor Woodrow сияқты коммерциялық құрылыс фирмаларына тапсырылды. Аяқталғаннан кейін олар сүйрегіштермен Англия жоғалауы арқылы Нормандия жағалауына сүйретілді және Реджинальд Д. Гвитердің басшылығымен Корольдік инженерлер корпусы құрастырылып, пайдаланылып, күтіліп ұсталды. "Кит" пирлерінің әртүрлі элементтері Braithwaite & Co, West Bromwich және Newport басқаратын компаниялар тобымен жобаланып және құрастырылды.

With the planning of Operation Overlord at an advanced stage by the summer of 1943, it was accepted that the proposed artificial harbours would need to be prefabricated in Britain and then towed across the English Channel. The need for two separate artificial harbours – one American and one British/Canadian – was agreed at the Quebec Conference in August 1943. An Artificial Harbours Sub Committee was set up under the Chairmanship of the civil engineer Colin R. White, brother of Sir Bruce White, to advise on the location of the harbours and the form of the breakwater; the Sub Committee's first meeting was held at the Institution of Civil Engineers (ICE) on 4 August 1943. The minutes of the Sub Committee's meetings show that initially it was envisaged that bubble breakwaters would be used, then blockships were proposed, and finally, because not enough block ships were available, a mix of blockships and purpose made concrete caisson units were used. On 2 September 1943 the Combined Chiefs of Staff estimated that the artificial ports (Mulberries) would need to handle 12,000 tons per day, exclusive of motor transport, and in all weathers. On 4 September the go ahead was given to start work immediately on the harbours. However, infighting between the War Office and the Admiralty over responsibility was only resolved on 15 December 1943 by the intervention of the Vice Chiefs of Staff. The decision was that the Admiralty managed the blockships, Bombardons and assembly of all constituent parts on the south coast of England. Further the Admiralty would undertake all necessary work to survey, site, tow and mark navigation. The War Office was given the task of constructing the concrete caissons (Phoenixes), the roadways (Whales) and protection via anti aircraft installations. Once at the site, the army was responsible for sinking the caissons and assembling all the various other units of the harbours. For the Mulberry A at Omaha Beach, the naval Corps of Civil Engineers would construct the harbour from the prefabricated parts. The proposed harbours called for many huge caissons of various sorts to build breakwaters and piers and connecting structures to provide the roadways. The caissons were built at a number of locations, mainly existing ship building facilities or large beaches, like Conwy Morfa, around the British coast. The works were let out to commercial construction firms, including Wates Construction, Balfour Beatty, Henry Boot, Bovis & Co, Cochrane & Sons, Costain, Cubitts, French, Holloway Brothers, John Laing & Son, Peter Lind & Company, Sir Robert McAlpine, Melville Dundas & Whitson, Mowlem, Nuttall, Parkinson, Halcrow Group, Pauling & Co. and Taylor Woodrow. On completion they were towed across the English Channel by tugboats to the Normandy coast at only and assembled, operated and maintained by the Corps of Royal Engineers, under the guidance of Reginald D. Gwyther, who was appointed CBE for his efforts. Various elements of the "Whale" piers were designed and constructed by a group of companies led by Braithwaite & Co, West Bromwich and Newport.

Жағажайларды зерттеу

Уақытша порттардың орналасқан жерлері үшін геология, гидрография және теңіз жағдайы туралы толыққанды ақпарат қажет болды. Осы деректерді жинау үшін 1943 жылдың қазан айында гидрографтардың арнайы тобы құрылды. Хэмблдегі HMS Tormentor теңіз базасынан жұмыс істейтін 712-ші зерттеу флотилиясы, жау жағалауында тереңдікті өлшеу үшін тағайындалды. 1943 жылдың қарашасынан 1944 жылдың қаңтарына дейін бұл команда Нормандия жағалауын зерттеу үшін арнайы жабдықталған үлкен LCP (Large) десанттық кемелерін пайдаланды. LCP кемелерін Корольдік теңіз флотының экипажы және гидрографтардың шағын тобы басқарды. Бірінші рейд, KJF операциясы, 1943 жылдың 26-27 қарашасы түнінде өтті, онда үш LCP(L) кемесі Мулберри B орналасқан Arromanches портынан өлшеулер жасады. Мулбери A-ның жоспарланған орнына жасалған келесі миссия, KJG операциясы, 1 желтоқсанда өтті, бірақ навигациялық қателікке байланысты команда дұрыс аймақтан батысқа қарай 2250 метрлік аумақты зерттеді. Пойнт-де-Верден тереңдікті өлшеу үшін екі рет әрекет жасауға тура келді. Бірінші рейд, 25-26 желтоқсандағы Bellpush Able операциясы, жабдықтарымен мәселелерге тап болды. Олар 28-29 желтоқсанда Bellpush Baker операциясы аясында тапсырманы аяқтау үшін қайта оралды. (1943 жылдың Жаңа жыл қарсаңында 712-ші зерттеу флотилиясы біріктірілген операциялар пилоттық тобын (COPP) Вер-сюр-Мердің батысындағы Голд-Бич аймағына жеткізді. Корольдік инженерлер корпусының майоры Логан Скотт Боуден және Шығыс Суррей полкінің сержанты Брюс Огден Смит – екі әскері KJH операциясы кезінде түнде жағаға шығып, құм үлгілерін алды. Алайда, бұл операция құмның жүк көтергіштік қабілетін тексеруге және бронетранспорттық құралдардың жағадан өте алатынын немесе батпайтынын анықтауға бағытталған, Мулберри порттарымен байланысы болмады.) Мулберри портын зерттеудің соңғы рейді, Bellpush Charlie операциясы, 30-31 қаңтар түнінде өтті, бірақ тұманға және неміс қарауылдары кемені естігендіктен, шектеулі ақпарат жиналды. Бұдан кейінгі рейдтер тоқтатылды.

Both locations for the temporary harbours required detailed information concerning geology, hydrography and sea conditions. To collect this data a special team of hydrographers was created in October 1943. The 712th Survey Flotilla, operating from naval base HMS Tormentor in Hamble, were detailed to collect soundings off the enemy coast. Between November 1943 and January 1944 this team used a number of specially adapted Landing Craft Personnel (Large), or LCP(L), to survey the Normandy coast. The LCP(L)s were manned by a Royal Navy crew and a small group of hydrographers. The first sortie, Operation KJF, occurred on the night of 26/27 November 1943 when three LCP(L)s took measurements off the port of Arromanches, the location for Mulberry B. A follow up mission, Operation KJG, to the proposed location for Mulberry A happened on 1/2 December but a navigation failure meant the team sounded an area 2,250 yards west of the correct area. Two attempts had to be made to take soundings off Pointe de Ver. The first sortie, Operation Bellpush Able, on 25/26 December had problems with their equipment. They returned on 28/29 December, in Operation Bellpush Baker, to complete the task. (On New Year's Eve 1943, the 712th Survey Flotilla carried a Combined Operations Pilotage Party (COPP) to the Gold Beach area just west of Ver sur Mer. Two soldiers – Major Logan Scott Bowden, of the Royal Engineers, and commando Sergeant Bruce Ogden Smith, of the East Surrey Regiment – landed on the beach at night in Operation KJH and took samples of the sand. However, this operation was to check the load bearing capabilities of sand and help determine whether armoured vehicles would be able to cross the beach or become bogged down, rather than being in connection with the Mulberry harbours.) The final Mulberry harbour survey, Operation Bellpush Charlie, occurred on the night of 30–31 January but limited information was gathered due to fog and because German lookouts heard the craft. Further sorties were abandoned.

Жобалау және әзірлеу

Уинстон Черчилль 1915 жылы Ллойд Джорджға жазған хатында уақытша порттар туралы алғашқы идеяны ұсынды. Бұл меморандумда Германияның Боркум және Силт аралдарында жасанды порттар құру туралы сөз болған. Бұдан әрі зерттеу жүргізілмеді, ал хат тіркемеге алынды. 1940 жылы инженер-құрылысшы Гай Маунселл Соғыс министрлігіне жасанды порт салу туралы ұсыныс жазды, бірақ бұл идея бастапқыда қабылданбады. Черчилль 1942 жылдың 30 мамырында «Жағалауда пайдалануға арналған пирстер» деген меморандум шығарды, бұл уақытша порт мәселесін шешудегі үлкен кешігуге байланысты болды. 1942 жылдың 17 маусымы мен 6 тамызы аралығында Хью Иоррис Хьюз Соғыс министрлігіне жасанды порттардың жобалық тұжырымдамасын ұсынды. 1942 жылдың 19 тамызында Дипп шабуылынан кейін өткен отырыста вице-адмирал Джон Хьюз Халлетт (Дипп шабуылының теңіз күштерінің командирі) егер портты басып алу мүмкін болмаса, онда оны Ла-Манш арқылы жеткізіп алу керек деді. Хьюз Халлетт Черчилльдің қолдауын алды. «Малбери» порттарының тұжырымдамасы Хьюз Халлетт «Оверлорд» жоспарлаушыларының теңіз штабының бастығы болып тағайындалған кезде қалыптаса бастады. 1942 жылдың күзінде Біріккен операциялар басшысы вице-адмирал лорд Луис Маунтбеттен кемінде 1 миль (2 км) ұзындықтағы пирстер қажеттігін айтты, онда үзіліссіз тауар ағыны жүзеге асырылуы мүмкін, соның ішінде 2000 тонналық кемелерді қабылдай алатын пирстердің басы да болды. 1943 жылдың шілдесінде Колин Р. Уайт (төраға), Дж. Д. Купер, Дж. А. Кокрэйн, Р. Д. Гвитер және подполковник Ивор Беллтен тұратын көрнекті инженер-құрылысшылар комитеті француз жағалауындағы таңдалған участақтарды қорғалған порттарға айналдыру бойынша кеңес беру үшін құрылды. Комитет бастапқыда қысылған ауадан жасалған жартастарды пайдалануды зерттеді, бірақ ақырында блокшиптер мен каизонды таңдады.

Порт элементтері мен кодтық атаулары

Төменде порттардың маңызды элементтерінің қысқаша мәліметтері мен оларға сәйкес келетін әскери кодтық есімдер тізімделген.

Мөлбеу

Мулберри – жасанды порттарды құруға арналған әртүрлі құрылымдардың кодтық атауы еді. Олар толыққанды порттарға айналатын "Күкірт" (Gooseberry) кемежайлары болды. Екі порт болды: "Мулберри А" және "Мулберри Б". "Мулберри" порттары "Бомбардон" деп аталатын жүзбелі сыртқы толқын қорғағыштан, "Корнкобс" және "Феникс" нығайтылған бетон қабырғаларынан тұратын стационарлық толқын қорғағыштан, "Уайлс" және "Битлз" кодтық атауларымен белгіленген жүзбелі пирлер мен жолдардан, сондай-ақ "Спадс" деп аталған пир бастарынан құралды. Салыныс кезінде бұл порттардың екеуі де Довер портымен шамалас болды. "Нептун" операциясын жоспарлау барысында "Мулберри Б" термині "Англияда салынып, Арроманш британдық жағалауына сүйретілетін жасанды порт" деп анықталды.

"А" тұнба

Сен-Лоран-сюр-Мердегі Омаха жағасында құрастырылған Мулберри порты американдық шабуыл күштерінің қолданысына арналған еді. "Мулберри А" (американдық) британдықтардың "Мулберри Б" портын теңіз түбіне бекіткендей берік бекітілмегендіктен, 1944 жылдың 19 маусымындағы Ла-Манш каналындағы дауыл кезінде қатты зақымданып, жөндеуге келмейтін жағдайға жетті және оны құрастыру тоқтатылды. Оған Август Дейтон Кларк басшылық етті.

"Б" ("Порт-Уинстон") тұқымдас шөп

Мулберри "Б" (британ) – британдық және канадалық шабуыл күштері пайдалануы үшін Ароманш жағажайындағы Алтын жағажайда құрастырылған порты. Одақтас күштер жауынгерлер мен жабдықтарды түсіру үшін жақында басып алынған Антверпен портын пайдалана алғандықтан, D күнінен кейін алты ай өткен соң бұл порт қызметтен тоқтатылды. Мулберри "Б" порты Корольдік инженерлер корпусының 20-шы порты тобымен, подполковник Г. С. Б. Шаддик басшылығымен жұмыс істеді.

Феникс кассины

Феникстер – Ұлыбритания жағалауында азаматтық инженерлер салған, D күніне дейін Кенттегі Дунгенесс және Батыс Сассекстегі Пагамға жиналған және батырылған темір бетон қасиндар. Олардың алты түрлі өлшемі болды (әрқайсысының суыру көлемі шамамен 2000 тоннадан 6000 тоннаға дейін) және әрбір бөлімше екі буксирмен шамамен үш түйін жылдамдықпен Нормандияға сүйретілді. Қасиндар бастапқыда D күнін күтіп суға батырылды, содан кейін инженерлер «Феникстерді» қайтадан суға көтерді («тірілтті», сондықтан осылай аталды). АҚШ Әскери-теңіз күштерінің капитаны (кейін контр-адмирал) Эдвард Эллсберг, Массава мен Орандағы батқан кемелерді жылдам қалпына келтіргенімен әйгілі болғандықтан, осы міндетті орындау үшін шақырылды, бірақ Черчилль Корольдік инженерлерден міндетті алып, оны Корольдік теңіз күштеріне беруге араласуға мәжбүр болды. «Феникстер» қайтадан суға көтерілгеннен кейін «Мулберри» портының толқын қорғағыштарын құру үшін «Гусберри» блок кемелерімен бірге арнадан сүйретілді. Эллсберг Нормандияға бетон қасиндардың бірімен өтті; ол жерге жеткен соң, жағадағы апатқа ұшыраған десанттық кемелер мен көліктерді түзеуге көмектесті.

Бомбардондар

Бомбардон – болаттан және резеңкеленген матадан жасалған, 61 метр (200 фут) ұзындығы және 8 метр (25 фут) ені бар, су үстінде қалқып тұратын жартас тоқтату құрылғысы. Олар Gooseberries (батырылған кемелер) және Phoenixes (бетон қаптар) түріндегі негізгі жартас тоқтату құрылғыларының сыртында орналасқан және темірмен бекітілген. 24 бомбардонды бір-біріне қымыз арқандарымен жалғағанда 2 километрлік (1 шақырым) жартас тоқтату құрылысын құруға болады. 1944 жылғы маусымның соңында болған дауыл кезінде кейбір бомбардон бұзылып батып, ал басқалары бекіткіштерінен ажыралып, порттарға қарай итеріліп, дауылдың өзінен де көп зиян келтіруі мүмкін. Бомбардонның дизайны Корольдік теңіз күштерінің, ал Мулбери портының қалған жабдықтарының дизайны Корольдік инженерлердің жауапкершілігінде болды.

Киттер

Кемежайлардың платформалары "Киттер" деп аталды. Бұл платформалар "Спад" платформаларын құрлықпен байланыстыратын су жолдары болды. Аллан Бекетт жобалаған жолдар инновациялық, 24 метрге дейін жететін, болаттан немесе бетоннан жасалған "Қоңыздар" деп аталатын понтондық бөліктерге орнатылған, бұрылуға икемді көпірлік бөліктерден құралды. Соғыстан кейін Ароманштан алынған "Кит" көпірлерінің көптеген бөліктері Франция, Бельгия және Нидерландыдағы бомбаланған көпірлерді жөндеуге пайдаланылды. Мұндай бөліктерді бүгін Нормандиядағы Нуар өзенінде, Вашераувиллдегі (Мёз) Мёз өзенінде, Каттеном мен Кёнигсмакер (Мёзль) арасындағы D56 тас жолында Мозель өзенінің үстіндегі көпір ретінде, сондай-ақ Виервиль-сюр-Мерде (Кальвадос) D517 тас жолының бойында көруге болады. 1954 жылы кейбір киттер Камерунда Эдеадан Крибиге дейінгі жол бойында екі көпір салу үшін де қолданылды (олар әлі де сақталған). 1960 жылдары Ford Dagenham-да Ароманштан алынған үш кит аралығы автомобильдерді құрастыру желісінен тікелей автомобиль тасымалдайтын кемелерге жүргізуге мүмкіндік берді. 2008 жылы ағылшын және француз еріктілерінің "Les Amis du Pont Bailey" тобы Понт Фарсидегі соғыстан кейін қайта пайдаланылған "Mulberry B" китінің бөлігін жойылудан құтқарып қалды. Кит бөлігіне тұрақты орын іздеген топ оны Императорлық соғыс мұражайына сыйлады және ол 2015 жылдың шілдесінде Англияға қайтарылды. Қайта қалпына келтіру жұмыстарынан кейін, бұл бөлік енді Императорлық соғыс мұражайының Даксфордтағы Құрлықтағы соғыс көрмесінің бөлігі ретінде көрсетілуде.

Қабыққоңыздар

Құмырсқалар - Бұқа пірсіктерін қолдаған понтондық тіреулер болды. Олар "Kite" анкерлеріне бекітілген сымдар арқылы орналастырылды, олар да Аллан Беккеттің жобасы еді. Бұл анкерлердің ұстап тұру қабілеті соншалықты жоғары болғандықтан, соғыс аяқталғанда олардың көп бөлігін қайтару мүмкін болмады. Әскери-теңіз күштері Беккеттің анкерінің ұстап тұру қабілеті туралы айтқандарын мойындамады, сондықтан "Kite" анкерлері бомба тасымалдау кемелерін бекіту үшін қолданылмады. Түпнұсқа "Kite" анкері Виервиль-сюр-Мердегі жеке мұражайда, ал толық көлемдегі көшірмесі Ароманшедегі Беккеттің ескерткішінде көрсетілген. 2018 жылдың қазан айында Вудсайд жағажайының теңіз түбінен бес "Kite" анкері табылды, бұл жер D күніне дейін Бұқаларды буксирлеу үшін жиналатын орын болған. Анкерлер консервациялық жұмыстар үшін Портсмуттегі Мэри Роуз археологиялық қызметіне жеткізілді.

Шпадтық іргетастар

Кемелердің жүгін түсіретін пирс бастары немесе кемежайлар "Спадс" кодолық атымен белгіленген. Олардың әрқайсысы төрт тірегі бар понтоннан тұрды, бұл тіректер теңіз түбіне тіреліп, понтонды бекітіп тұрғанмен, толқындармен бірге еркін жоғары-төмен қозғалуына мүмкіндік берді.

Қатысу

1944 жылдың 6 маусымы күні (D күні) сағат түстен кейін 400-ден астам буксирленген бөліктер (салмағы шамамен 1,5 миллион тонна) екі «Мулбери» портын салу үшін теңізге шықты. Олардың ішінде сыртқы толқын қорғау құрылысын (Gooseberries) жасау үшін барлық блок-кемелер (коды «Corncobs») және 146 бетон қалыптар (Phoenixes) болды.

Ароманшалар

Ароманш қаласында 1944 жылдың 8 маусымында таңертең бірінші "Феникс" батып кетті. 15 маусымға дейін батыстан Траси-сюр-Мерге дейін, шығыстан Аснельске дейін бес мильдік доға құру үшін тағы 115 кеме батырылды. Жаңа тіректейтін аймақты қорғау үшін, блок-кемелердің (теңіз деңгейінен жоғары көтерілген) және бетонды каизонның үстіне 397-ші және 481-ші зениттік артиллерия (автоматты қарулар) батальондарының әскерлерімен басқарылатын, әуе шабуылына қарсы қарулар мен қарсышабуылды тоқтатуға арналған желкендер орнатылды, бұл батальондар Бірінші АҚШ армиясына қарасты болды.

Омаха шөптері

Д-Дей күні алғаш келгендер "Бомбардон" кемелері болды, одан кейін бір күннен соң бірінші блок-кемесі келді. Бірінші "Феникс" 9 маусымда батырылды, ал "Гусберри" 11 маусымда аяқталды. 18 маусымға қарай екі пирс және төрт пирс басы жұмыс істеді. Бұл порт маусымның соңында тасталғанымен (төменде қараңыз), жағажай десанттық кеме-танкілерді (LST) пайдалана отырып, көліктер мен жүкті түсіру үшін қолданыла берді. Осы әдіс арқылы американдықтар Арроманштан гөрі көбірек жүк түсіре алды. Жасанды порттың құтқарылатын бөліктері Арроманшқа "Малберри" портын жөндеу үшін жіберілді.

1944 жылғы 19 маусымдағы дауыл

Екі порт та 19 маусымда 6-8 күшті солтүстік-шығыс дауыл Нормандияға соққанда және Омаха жағалауындағы Мулбери портын қиратып жібергенде, дерлік толыққанды жұмыс істеді. Порттар жазғы ауа райы жағдайларын ескере отырып жобаланған, бірақ бұл Нормандия жағалауына соңғы 40 жылда соққан ең ауыр дауыл болды. Омахадағы қирау соншалықты ауыр болды, бүкіл порт жөндеуге келмейтін деп танылды. 28 Феникс каизонының 21-і толығымен қирады, Бомбардондар ағысқа берілді, ал жолдар мен пирстер қиратылды. Арроманш порты көбірек қорғалғандықтан, дауылдан зақымданса да, қолданысқа жарамды болып қалды. Ол Порт-Уинстон деп аталды. Омаха порты күтілгеннен бұрын қираса, Порт-Уинстон сегіз ай бойы қарқынды пайдаланылды, ол тек үш айға есептелген болатын. D-күнінен кейінгі 10 айда ол 2,5 миллионнан астам адамды, 500 000 көлік құралын және 4 миллион тонна жабдықты Францияға тасымалдады, бұл елде өте қажетті күштерді нығайтуға көмектесті. Жоспарланған мерзімнен артық пайдалануға байланысты, Феникс жартасы арнайы күшейтілген каизондармен нығайтылды. Корольдік инженерлер 33 жағажайдың арасында 600 000 тонна бетоннан тұратын толыққанды Мулбери портын салды және адамдар мен көліктерді жағажайға түсіру үшін 10 миль (16 км) ұзындықтағы жүзбелі жолдар жасады. Порт-Уинстон әскери инженерлік шешімдердің ең үздік мысалы ретінде танылады. Оның қалдықтары бүгінгі күнге дейін Арроманш жағалауларынан көрініп тұр.

Мулберридің немісша эквиваленті

Ұлыбританияға басып кіру операциясы – «Теңіз арыстаны» кейінге шегерілгеннен және тоқтатылғаннан кейін Германия осыған ұқсас мақсаттағы кейбір құрастырылмалы прототиптік пирстерді жасады. Оларды 1978 жылы бұзылғанға дейін Альдерни аралында көруге болады еді.

Daily Telegraph тізбегі

"Мулберри" және барлық жағалаулардың атаулары басып кіруден бір ай бұрын Daily Telegraph газетінің кроссвордында пайда болған сөздер еді. Кроссвордты құрастырушылар Мелвилл Джонс пен Леонард Дау МИ5-пен сұраққа тартылды, және сөздердің кездейсоқ пайда болғаны анықталды. Бірақ, 60 жылдан кейін бұрынғы студент Даудің студенттерінен жиі сөздер сұрағанын хабарлады, олардың көпшілігі АҚШ әскери қызметкерлері орналасқан аймақтағы балалар болған.