Кіріспе

1992 жылы түсірілген Роберт Алтманның "Ойыншы" фильмі – 1992 жылы түсірілген американдық сатирикалық қара комедиялық детективтік фильм, режиссері Роберт Алтман, сценарий авторы Майкл Толкин, оның 1988 жылғы аттас романы негізінде жазылған. Фильмде Тим Роббинс, Грета Скаччи, Фред Уорд, Вупи Голдберг, Питер Галлахер, Брайон Джеймс және Синтия Стивенсон түскен. Бұл Голливуд киностудиясының басшысының өзін өлтіру қаупімен қорқытып жатқан жас сценаристті өлтіру туралы оқиға. "Ойыншы" фильмінде көптеген киноға сілтемелер мен Голливудтың ішкі әзілдері бар, сонымен қатар 65 атақты адам эпизодтық рөлдерде ойнаған. Алтман бір кезде фильмнің "өте жұмсақ сатира" екенін, ешкімді ренжітпейтінін айтқан. Фильм 65-ші "Оскар" сыйлығына үш номинацияда ұсынылды: үздік режиссер, үздік бейімделген сценарий және үздік монтаж. Сонымен қатар фильм екі "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды: "Комедия немесе мюзикл" жанрындағы үздік фильм және Роббинс үшін "Комедия немесе мюзиклдегі үздік актер".

Сюжет

Гриффин Милл - Голливуд студиясының деректі редакторы Бони Шероу. Ол сценарийшілердің әңгімелерін тыңдап, олардың қайсысының фильмге айналуы мүмкін екенін шешеді, жыл сайын 50 000 ұсыныстың тек 12-сіне ғана жасыл жарық береді. Оның жұмысы сценарий жазушы Ларри Леви студияда жұмыс істей бастағанда қауіпке ұшырайды. Миллге, сондай-ақ, сценарийшіден келген, бірақ ол оны қабылдамаған, деп болжанатын өлім-жітім хаттары келіп түсті. Милл риза емес жазушы Дэвид Кахан деп болжайды, ал Каханның қызы Джун Гудмундсдоттер оған Кахан Пасаденадағы Риалто театрында "Велосипед ұрысының" көрсетіліміне барғанын айтады. Милл Каханды фойеде танып, сценарий жазу келісімін ұсынады, бұл қауіптерді тоқтатады деп үміттенеді. Екеуі жақын маңдағы барға барады, онда Кахан мас болып, Миллдің ұсынысын қабылдамайды, оны өтірікші деп атайды және студиядағы жұмысының қауіпсіздігі туралы оны үнемі қозғайды. Бардың көлік тұрағында екі адам ұрысып жатыр. Милл тым асығады да, "Оны өзіңе сақта!" деп айқайлап, Каханды суға батырып жібереді. Содан кейін Милл қылмысты бүлдірген қарақшылық сияқты етіп көрсетеді. Келесі күні Милл кездесуге кешігіп, алаңдаушылыққа ұшырағаннан кейін студияның қауіпсіздік бастығы Уолтер Стаккел оны кісі өлтіру туралы қарсы алады және полиция Каханды соңғы рет тірі көргенін біледі дейді. Әңгіме соңында Милл өзінің асыраушысынан факс алады. Осылайша, Милл дұрыс емес адамды өлтірді, ал аңдып жүрген адам мұны біледі. Милл Каханның жерлеу рәсіміне қатысып, Гудмундсдоттирмен сөйлеседі. Детективтер Эйвери мен Делонпре Миллді кісі өлтірген деп күдіктенді. Миллге шұғыл адам қонақ үйдің барында кездесуді ұсынған открытка жібереді. Милл күтіп тұрған кезде оны екі сценарист, Том Окли мен Энди Сивелла бұғаулап алады, олар Habeas Corpus-ты ұсынады, бұл үлкен жұлдыздар жоқ және аяғы күйзеліске толы заңдық драма. Себебі Милл жалғыз емес, оның аңғарушысы пайда болмайды. Бардан шыққаннан кейін Миллге машинасында жауын-шашын шапанының астына қарауға кеңес беретін факс келеді. Ол қораптан тірі құйрықты жыланды тауып алады да, қорқып, оны шатырмен ұрып-соғады. Милл Гудмундсдоттирге өлімге жақындағанынан кейін оған деген сезімдері бар екенін түсіндіреді. Леви өзінің жұмысына үнемі қол сұғады деп қорқатын Милл екі жазушыны өзіне Хабиас Корпусты ұсынуға шақырады, бұл фильм Оскар сыйлығына үміткер болатынына Левиді сендіреді. Миллдің жоспары - Левиге фильмді түсіруді басқаруға және оны сәтсіздікке ұшыратуға мүмкіндік беру. Ал соңғы кезде Милл киноның табысын сақтап қалу үшін өзгерістер енгізуді ұсынған. Осылайша ол студиядағы орнын қайтарып алды. Шероуды студиялық ісімен Нью-Йоркке кетуіне көндірген Милл Гудмундсдоттирді Голливуд сыйлықтарының банкетіне алып барады және олардың қарым-қатынасы гүлдейді. Шероу Миллге Гудмундсдоттирмен қарым-қатынасы туралы айтқаннан кейін, Милл екі жазушының алдында олардың қарым-қатынасын суықтайды. Милл Гудмундсдоттирді оқшауланған Desert Hot Springs курорты мен шипажайға алып барады. Милл мен Гудмундсдоттирдің махаббатқа түскен кезінде Милл Каханның өліміне қатысқанын мойындайды, ал Гудмундсдоттир оны сүйетінін айтады. Миллдің адвокаты оған студия басшысы Джоэл Левисонның жұмыстан шығарылғанын және Пасадена полициясы Миллдің іздестіруге қатысуын қалайтынын айтады. Бір куәгер келіп, бірақ Миллдің кім екенін анықтаған жоқ. Бір жылдан кейін, студияның жетекшілері "Хейбес корпустың" жаңа, жарқын, оптимистік аяқталуы мен танымал актерлердің басты рөлдерін тамашалап отыр. Миллдің фильмді құтқару жоспары іске асты және ол студияның басшысы болды. Гудмундсдотир қазір Миллдің әйелі және оның баласын күтіп отыр. Шероу фильмнің жаңа аяғына қарсылық білдіреді және Леви оны жұмыстан шығарады. Милл оны тоқтатуды өзіне шағымдағанда, оны қабылдамайды. Милл Левиден және өзін пошта картасының авторы деп таныстырған адамнан телефон арқылы ұсыныс алады. Ол жазушыны өлтіріп, қылмысынан қашып жүрген студия директоры туралы идеяны ұсынды. Милл таңғалып, сценаристке келісім береді, егер ол сценаристтің жесірімен бақытты өмір сүретін қорытындыны кепілдік бере алса. Фильмнің сценарийінің атауы - "Ойыншы".

Өндіріс

Жазушы продюсер Майкл Толкин 1988 жылғы "Ойыншы" романын киноға бейімдеуге рұқсат беру ниеті жоқ еді, оны кино индустриясындағы мансабынан аулақ болу үшін жазған. Алайда продюсер Дэвид Браун фильмге құқық алғаннан кейін, ол Толкинді оны өзі бейімдеуге шақырды. 1980 жылдардың аяғы мен 1990 жылдардың басында, олар қаржыландыруды іздеп, сценарийді жетілдіре келе, Толкин "The Rapture" (1991) фильмін түсіруге кірісті және сол фильмнің продюсері Ник Векслерді "Ойыншылар" фильмінің продюсерлік тобына қосылуға шақырды. Продюсерлер фильмді сатуда қиындықтарға тап болды, өйткені студия басшылары Голливудтың кино өндірісінің ішкі жұмысына негізделген сюжеттің тартымдылығына күмән келтірді. Avenue Pictures компаниясының бас директоры Кэри Брокау сценарийді екі рет, 1989 және 1990 жылдары қабылдамады. Алайда 1991 жылы британдық "Винсент және Тео" (1990) фильмінде Альтманның жұмысын көргеннен кейін Брокол Альтманға жақындады, ол жобаны құлшыныспен қабылдады. Фильмнің негізгі түсірілімі 1991 жылдың маусым айының ортасында Лос-Анджелесте, Калифорнияда сегіз апталық кестемен басталды. Фильмнің алғашқы сериясын, сегіз минут бойы үздіксіз түсірілген, түсіру алдында мұқият жоспарланған. Сюжеттің картасын жасау үшін модельдер қолданылды, ал студияның жері доли мен кранның тегіс қозғалысын қамтамасыз ету үшін қайтадан бет алды. Фильм түсірудің алдындағы күні актерлар мен актерлік ұжым сахнаны репетициялады. Олтман он рет түсірді. Олтман студияның күзетшісінің рөлін ойнайтын актер Фред Уордқа сахнаға ирония қосу үшін диалогтарына басқа фильмдерге сілтеме жасауды тапсырды. Қаржыландыру қиындықтарына қарамастан, фильмнің тарату құқықтарына Голливудтың барлық ірі студиялары қатты қызығушылық танытты. Ақырында, Fine Line Features, New Line Cinema бөлімшесі, құқықтарды 5,1 миллион доллар кепілдікпен қамтамасыз етті. Fine Line Features компаниясының президенті Айра Дючман фильм Голливуд туралы фильмге қызығушылық танытпайтын көрермендерді тарту үшін комедия ретінде таныстырылатынын айтты. Шығарылу күндері 1992 жылдың наурыз айында 64-ші Академия сыйлықтарының берілуіне сәйкес жоспарланды, бұл рәсімнің жарнамасын пайдаланып, ауыздан-ауызға таралуды мақсат етті. Алдын ала тексерулер оң нәтиже берді. Фильм түсірушілер көрермендерді танымал кейіпкерлердің кейіпкерлері емес, фильмнің оқиғасына тартады деп үміттенді; сондықтан Альтман жарнамаларда актерлердің аттарын көрсетпеуді талап етті. Metacritic-те фильм 20 сыншыдан алынған 100 баллдан 86 балл жинады, бұл "жалпы жұртшылықтың ризашылығын" білдіреді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді және оны "ақылды фильм және күлкілі" деп атады. Бұл да өз уақытының ерекшелігі. Ақша жинап, несие беру туралы аңыздардан кейін, Майкл Милкеннен кейін, бос облигациялар мен ұрланған зейнетақы қорларынан кейін, мынау 80-жылдардың ашкөздігіне метафора ретінде Голливудты қолданатын фильм. "Басқалардың өртеуі" киносы осылай болуы керек еді". Джин Сискел фильмге төрт жұлдызды баға берді және "Егер сіз кино бизнесі туралы ештеңе білмесеңіз де, ештеңе ойламасаңыз да, "Ойыншыны" өте жақсы триллер ретінде бағалай аласыз" деп жазды. The New York Times газетінің Винсент Канби жазғандай, "Роберт Альтман шынымен де алыста болған жоқ. Алайда оның "Ойыншы" атты жаңа Голливуд сатирасы өте қызықты, өте қызықты және өте керемет, ол үлкен қауымдық кино түсірушінің оралуын жариялағандай көрінеді, оның Нэшвилл 1970-ші жылдардың классиктерінің бірі болып қала береді ". Терренс Раффэрти The New Yorker оны "америкалық киноның өлімі туралы жарқын қара комедия" деп атады және былай деп қосты: "Бұл суретте Альтман өзінің ерекшеліктерінің бірін жасайды: американдық субмәдениетті зерттейді - оның ерекше текстураларын ашып, оны жұмыс істеуге мүмкіндік беретін әлеуметтік қатынастың ерекше қағидаларын түсіндіреді. Бірақ оның антропологиялық реализмнің ерекше стилі Голливудтың тығыз қауымдастығына қолданылғанда, ол тіпті галлюцинациялық әсер етеді ". Лос-Анджелес Таймс газетінің Питер Райнер "Альтман өте шебер және ләззат беретін фильм түсірді. Ол өзін қорлағандарды мазақтайтын сияқты, бұл жолы тіпті 'жалған әңгіме айтады' және ол жұмыс істемеген кезде жұмыс таба алмай жүрген хактардан гөрі жақсы жұмыс істейді ". "Ойыншы" Олтманның Голливудқа қайта оралуы болды. Олтман секс-сцена үшін мақталды, онда Роббинс пен Скаччи мойыннан жоғары түсірілді. Кейінірек Скаччи Алтманның жалаңаш сахнаны қалағанын, бірақ оның бас тартуы соңғы формаға әкелгенін мәлімдеді. Джерал...

Мұра

2015 жылы Entertainment Weekly журналының 25 жылдығында, журнал құрылғаннан берігі 25 үздік фильмнің тізіміне «The Player» фильмі енді. Rolling Stone журналы «The Player» фильмін 90-шы жылдардың ең жақсы фильмдерінің бірі деп санайды.

Теледидарлық бейімдеу

1997 жылы фильм пилоттық эпизодқа бейімделді, бірақ ол жобаға қабылданбады. Онда Патрик Демпси, Майкл Паркс, Арье Гросс, Шелли Дювалл, Наташа Грегсон Вагнер, Дженнифер Грей, Сеймур Кассель және тағы да басқалар түсті.