Жорж Претр: Француз дирижерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жорж Претр (14 тамыз 1924 – 4 қаңтар 2017) – француз оркестрлік және опера дирижері.

Өмірбаян

Прэтр Вазиерде (Норд) қаласында дүниеге келді, Дуай консерваториясына оқуға түсті, содан кейін Париж консерваториясында Морис Дюруфльмен гармонияны және Андре Клюйтенспен дирижерлік өнерді оқыды. Оның алғашқы музыкалық қызығушылықтарының ішінде джаз және труба болды. Бітіргеннен кейін ол бірнеше шағын француз опера үйлерінде, кейде Жорж Дхерайн псевдонимдерімен дирижерлік етті. Дирижерлік дебюті 1946 жылы Марсель операсында болды. Ол сонымен қатар Лилль және Тулуза опера театрларында дирижерлік қызмет атқарды. Париждегі алғашқы өнері Рихард Штраустың «Каприччио» операсында «Комик операсында» болды. 1955–1959 жылдары Опера Комик директоры болды. 1959–1971 жылдары Чикаго лирикалық операсында дирижер болды. 1959 жылы Париж опера театрында дирижер, ал 1970–1971 жылдары музыка директоры болды. 1986–1991 жылдары Вена симфониясының бас дирижері болды. Оның Royal Opera House, Covent Garden, дебюті 1965 жылы болды, ал Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен операсында және Миланның Ла Скала театрында да сол онжылдықта болды. Ол Мария Калласпен бірнеше рет жұмыс істеді және онымен «Кармен» және «Тоска» операларын жаздырды. Операдан басқа, Прэтр француз музыкасын орындауымен танымал болды, ол Дебюссидің «La mer» және Равельдің «Daphnis et Chloé» сияқты ұзақ және қиын шығармаларды нотасыз (яғни жадынан) дирижерлік етті. Ол әсіресе Франсис Пуленкпен байланысты, 1959 жылы Опера Комикте оның «La voix humaine» операсының премьерасын және 1963 жылы Францияда оның «Sept répons des ténèbres» операсының тұңғыш қойылымын өткізді. 1999 жылы ол Пуленктің туғанына 100 жыл толуын мерекелеу үшін Парижде бірқатар концерттер берді. 1988 жылы Марсель Ландовски өзінің Төртінші симфониясын Прэтрге арнады. Бірақ көптеген музыка сүйер қауым үшін Прэтр есімі 1959 жылы Жозеф Йонгеннің «Симфония Консертанта» операсының әлемдік премьерасымен байланысты болады, Op. 81, Вержил Фокс және Париж опера оркестрімен бірге. Көп қырлы музыкант, ол сондай-ақ 1962 жылы Венада Гилберт Беконың «Аран операсын» дирижерлік етті. Ол Франко Зеффиреллидің 1982 жылы түсірген Масканьидің «Кавальерия рустикана» және Леонкаваллоның «Пальяччи» фильмдеріндегі Ла Скала оркестрін басқарды. Екі фильмде де Пласидо Доминго ойнады. 2009 жылы 85 жасында ол Роберто Алагананың қатысуымен теледидарда көрсетілген қойылымдар үшін Оранждағы Рим амфитеатрында осы екі итальяндық операға оралды. Прэтр 2008 және 2010 жылдары Венадағы Жаңа жылдық концертке екі рет дирижерлік етті, бұл рөлге тағайындалған жалғыз француз дирижері. 1950 жылы Жина Марниге үйленді, және олардың екі баласы болды (бір ұл, бір қыз). Оның қызығушылықтарына атпен жүру, жүзу, авиация, дзюдо және каратэ кірді. Прэтр 2017 жылдың 4 қаңтарында Францияда 92 жасында қайтыс болды. Оның Кастр қаласына жақын жердегі Навес (Тарн) қаласында үйі болды.

Prêtre was born in Waziers (Nord), and attended the Douai Conservatory and then studied harmony under Maurice Duruflé and conducting under André Cluytens among others at the Conservatoire de Paris. Amongst his early musical interests were jazz and trumpet. After graduating, he conducted in a number of small French opera houses sometimes under the pseudonym Georges Dherain. His conducting debut was at the Opéra de Marseille in 1946. He also conducted at the opera houses in Lille and Toulouse. His Paris debut was at the Opéra Comique in Richard Strauss's Capriccio. He was director of the Opéra Comique 1955–1959. He conducted at the Lyric Opera of Chicago 1959–1971. He was conductor, 1959, and music director 1970–1971, at the Paris Opéra. He was principal conductor of the Vienna Symphony 1986–1991. His Royal Opera House, Covent Garden, debut came in 1965, with first appearances at the Metropolitan Opera, New York City, and La Scala, Milan, also coming in the same decade. He worked with Maria Callas on a number of occasions, and made recordings of Carmen and Tosca with her. Aside from opera, Prêtre was best known for performances of French music, having conducted long and difficult works like Debussy's La mer and Ravel's Daphnis et Chloé without a score (i. e. from memory). He is especially associated with Francis Poulenc, giving the premiere of his opera La voix humaine at the Opéra Comique in 1959 and the first performance in France of his Sept répons des ténèbres in 1963. In 1999 he gave a series of concerts in Paris to celebrate the centenary of Poulenc's birth. In 1988 Marcel Landowski dedicated his Fourth Symphony to Prêtre. To many music lovers, however, Prêtre's name will forever be associated with the 1959 world premiere of Joseph Jongen's Symphonie Concertante for Organ and Orchestra, Op. 81, with Virgil Fox and the Paris Opera Orchestra. Eclectic musician, he also conducted in Vienna, in 1962, L'Opéra d'Aran by Gilbert Bécaud. He conducted the La Scala Orchestra in Franco Zeffirelli's 1982 film versions of Mascagni's Cavalleria rusticana and Leoncavallo's Pagliacci. Both films starred Plácido Domingo. In 2009, at the age of 85, he returned to these two Italian operas in the Roman amphitheater at Orange, for televised performances starring Roberto Alagna. Prêtre conducted the Vienna New Year's Concert twice, in 2008 and in 2010, the only French conductor to have been appointed for this role. Prêtre married Gina Marny in 1950, and they had two children (one son, one daughter). Interests included riding, swimming, aviation, judo, and karate. Prêtre died in France on 4 January 2017, aged 92. He had a home in Navès (Tarn), near Castres.