Кіріспе

Ғылыми сараптаманы талдау – ғылыми сараптаманы кең әлеуметтік, тарихи және философиялық контекстке орналастыруға ұмтылатын пәнаралық зерттеу саласы. Ол ғылыми білімнің өндірілуін, ұсынылуын және қабылдануын, сондай-ақ оның эпистемологиялық және семиотикалық рөлін талдау үшін түрлі әдістерді пайдаланады. Мәдениеттану сияқты, ғылыми зерттеулер зерттеу нысанымен анықталады және әртүрлі теориялық және әдістемелік көзқарастар мен тәжірибелерді қамтиды. Пәнаралық тәсіл гуманитарлық, табиғи және формалды ғылымдардан – ғылым өлшемдерінен этнометодологияға немесе танымдық ғылымдарға дейін әдістерді қосуға және қарыз алуға мүмкіндік береді. Ғылыми зерттеулер бағалау және ғылым саясаты үшін маңызды. Ғылым, технология және қоғам саласымен байланысты зерттеушілер ғылым мен технология арасындағы қарым-қатынасты және қоғамдық кеңістіктегі сарапшы және қарапайым білімнің өзара әрекетін зерттейді.

Қолданылу аясы

Бұл саланың бастауы өзін-өзі терең ойлауға бейімділікпен басталды: ол өзінің пайда болуы мен қолданылуында өте сезімтал болды. Биомедициналық ғылымдар, физикалық ғылымдар, табиғи қауіп-қатерлерді болжау, Ұлыбританиядағы Чернобыль апатының (демелі) әсері, ғылым саясатын және тәуекелді басқаруды жасау және қарастыру, сондай-ақ оның тарихи және географиялық контексті. Шығармашылық процестерді – жаңа идеяларды табу, түсіндіру және іске асыру – зерттеу, немесе ынтымақтастық зерттеулердегі білімнің әртүрлі формаларының өзара әрекеттесуі мен басқаруы. Ірі зерттеулер мен ғылыми-зерттеу институттары, мысалы, бөлшектерді шашыратушылары (Шарон Травик). Зерттеу этикасы, ғылым саясаты және университет рөлі.

Чернобыльден кейінгі қой шаруашылығы

Ғылыми ақпараттың өте күрделі мәселелері мен оның қарапайым адамдармен байланысының нақты мысалы – Брайан Уинннің Чернобыль апатынан кейін Камбриядағы қой шаруашылығына қатысты зерттеуі. Ол 1986 жылы Чернобыльдегі ядролық апаттың салдарынан болған деген радиоактивті ластануға байланысты әкімшілік шектеулерге түскен Камбриядағы қой шаруаларының реакцияларын жан-жақты қарастырды.

Вулканология бойынша ғылыми зерттеулер

Донован және басқалар. (2012) түрлі белсенді жанартаулар туралы білімнің қалыптасуын және сарапшы кеңестерін зерттеу үшін вулканологияның әлеуметтік талдауларын пайдаланды. Онда 2008 және 2009 жылдары жүргізілген вулканологтардың сауалнамасы және Ұлыбритания, Монсеррат, Италия және Исландиядағы далалық жұмыстар кезінде ғалымдармен сұхбаттасулар қамтылған. Донован және басқалар. (2012) сарапшылардан вулканологияның мақсатын және тарихи тұрғыдан ең маңызды жарылыстарды сұрады. Сауалнама вулканология ғылымына әсер еткен жарылыстарды анықтауға және саясатты қалыптастыруда ғалымдардың рөлін бағалауға бағытталған. Ол тікелей 19 адамның өмірін қиды. Дегенмен, бұл жарылыс жергілікті қоғамға зор әсер етті және аралдың әуежайы сияқты маңызды инфрақұрылымды қиратты. Монсерраттан шамамен 7000 адам, яғни халықтың үштен екі бөлігі кетіп қалды, олардың 4000-і Ұлыбританияға қоныс аударды. Монсерраттағы жағдай вулканологтарға үлкен қысым жасады, себебі олардың білімі әртүрлі мемлекеттік саясаттарды жүзеге асырудың басты қозғаушы күшіне айналды.

Сарапшылар мен демократия

Ғылым Батыс демократиялық қоғамдарының маңызды күшіне айналды, олар тәуекелдерді шешу үшін инновациялар мен технологияға (қараңыз, Тәуекел қоғамы) сүйенеді. Ғылымға деген сенімдер, мысалы, моральдық құндылықтар, білімтану немесе саяси мақсаттар сияқты себептермен ғалымдардың өздерінің көзқарастарынан мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Дегенмен, Ульрих Бектың теориясын ұстанатын ғалымдардың айтуынша, қазіргі тәуекел қоғамдарында сарапшылықты қарапайым халықпен және барлық деңгейдегі шешім қабылдаушылармен өзара әрекеттесуде авторитетті деп тануға қарсылық туындайды. Қазіргі демократиялардағы сарапшылықтың рөлі ғылымды зерттеушілер арасындағы маңызды пікірталас тақырыбы болып табылады. Кейбіреулер (мысалы, Шейла Жасанов және Брайан Уинн) сарапшылықты кеңінен тараған, көп түрлі түсінікпен қарастыруды ұсынады, ал басқалары (мысалы, Коллинс және Эванс) сарапшылық идеясының және оның әлеуметтік функцияларының тереңдеген түсінігін жақтады.