Нормандердің үстемдігі және ағылшын халқының құлдығы

Кіріспе

Нормандардың ағылшындарды қанаушылыққа салуы туралы айыптаулар

"Нормандық мойынтұрық" термині Англиядағы феодализмнің қанаушылық жақтарын көрсетеді, бұл Англияның алғашқы норманды патшасы Вильгельм Жеңімпаздың, оның қол астындағыларының және олардың ұрпақтарының таңған саясатына байланысты туындаған. Бұл термин 17 ғасырдың ортасынан бері ағылшын ұлттық және демократиялық әдебиеттерде қолданылып келеді.

Тарих

Орта ғасырлық хроникашы Ордерик Виталис өзінің «Шіркеу тарихы» еңбегінде нормандықтардың ағылшындарға үстемдік тануы туралы жазды: «Осылайша ағылшындар жоғалтқан бостандықтары үшін зор қайғыға батып, осылайша төзімсіз және беймәлім үстемдіктен құтылудың жолын табуға тырысып жатты». Оның кейінгі еңбегі Генрих I билігінің тұсында және Нормандтар басып алғаннан кейін елу жыл өткен соң жазылды, ол Англияның жағдайына оң көзқараспен қарады: «Патша Генрих мемлекетті өркендеу мен қиындықтарда сақ және тиімді басқарды. Ол мәртебелілерге құрметпен және жомарттықпен қарады. Ол қарапайым халқына әділ заңдар беріп, оларды әділетсіз қысым мен қарақшылардан қорғады». «Нормандық үстемдік» термині алғаш рет 1642 жылы Англия азаматтық соғысы кезінде жарық көрген апокрифтік еңбекте пайда болды. Кітап «Әділеттердің айнасы» деген атпен басылып шықты, ол 13 ғасырдың саяси, құқықтық және моральдық мысалынан тұратын «Mireur a justices» еңбегінің аудармасы болды. Бұл еңбек Англо-Норман тілінде жазылған және 14 ғасырдың басында белгілі заң ғалымы Эндрю Хорн құрастырған және өңдеген деп саналады. 14 ғасырда өмір сүрген адамға бұл кітаптың ойдан шығарылған туынды екені анық болғанымен, 1642 жылы жарық көрген кезде «Әділеттердің айнасы» тарихи факт ретінде ұсынылып, қабылданды. Нормандық үстемдік тұжырымын ұстанатын сыншылар көбінесе Ұлы Альфредті немесе Эдуард Исповедникті әділеттіліктің үлгісі деп есептейтін. Осы контексте Магна Карта ағылшынның жаулап алуға дейінгі құқықтарын қалпына келтіруге жасалған әрекет ретінде қарастырылады, тіпті тек ақсүйектер үшін ғана болса да. Сэр Эдвард Кок ағылшын құқықтық жүйесін қайта ұйымдастырғанда, ағылшынның жалпы құқығының негіздері кез келген бастаманың естелігінен тыс екенін және Нормандтар басып алғанға дейін болғанын мәлімдеді, бірақ «Нормандық үстемдік» деген сөз тіркесін қолданбады. Нормандық үстемдік идеясы Англияның ақсүйектерін және дворяндарын ағылшын-саксондық алтын ғасырын жойған шетелдік басып алушылардың ұрпақтары ретінде сипаттады. Мұндай түсіндіру Англияның кедей топтары үшін өте күшті болды. Кок, Джон Пим, Люси Хатчинсон және сэр Генри Вэйн Магна Картаның құқықтарын негізінен мүліктік таптардың құқықтары деп қарастырғанмен, Англия мен Шотландиядағы 17 ғасырдың конституциялық дағдарысы кезінде бұл аргументтер радикалды түрде қабылданды. Радикалды аргументтерді қолдағандарға Фрэнсис Тригге, Джон Хейр, Джон Лилберн, Джон Уорр және радикалды қазбашылардың бірі Джерард Винстанли кірді, соңғысы тіпті тұңғыштықты тоқтатуды және топырақты ортақ өңдеуді талап етті. «Ағылшын халқының біріккен күшімен және қаржылық қолдауымен біздің Нормандық басқыншымыз Чарльзды қуғандықтан, біз осы жеңіс арқылы оның Нормандық үстемдігінен құтылдық», - деп жазды Винстанли 1649 жылдың желтоқсанында қазбашылар атынан. «Нағыз теңдеушілер стандарты» еңбегінде Уинстанли былай деп бастайды: «Англияның билігіндегілер, қандай зор алдамшылықта өмір сүріп жатырсыздар! Нормандық үстемдікті және Вавилондық билікті жоюға тырысып, Англия халқын еркін етуге уәде бергеніңізбен, сіздер әлі де сол Нормандық үстемдікті және құлдық билігін көтеріп, халықты оның бастырғандары сияқты құлдықта ұстап отырсыздар».

The medieval chronicler Orderic Vitalis wrote in his Ecclesiastical History that the Normans had imposed a yoke on the English: "And so the English groaned aloud for their lost liberty and plotted ceaselessly to find some way of shaking off a yoke that was so intolerable and unaccustomed." His later work, written in light of Henry I's reign and fifty years after the Conquest, took a more positive view of the situation of England, writing, "King Henry governed the realm prudently and well through prosperity and adversity. He treated the magnates with honour and generosity. He helped his humbler subjects by giving just laws, and protecting them from unjust extortions and robbers." The culturally freighted term of a "Norman yoke" first appears in an apocryphal work published in 1642 during the English Civil War, under the title The Mirror of Justices; the book was a translation of Mireur a justices, a collection of 13th century political, legal, and moral fables, written in Anglo Norman French, thought to have been compiled and edited in the early 14th century by renowned legal scholar Andrew Horn. Even though it would have been obvious to anyone living in the fourteenth century that the book was a work of fiction, at the time of its publication in 1642, The Mirror of Justices was presented and accepted as historical fact. Frequently, critics following the Norman yoke model would claim Alfred the Great or Edward the Confessor as models of justice. In this context, Magna Carta is seen as an attempt to restore pre Conquest English rights, if only for the gentry. When Sir Edward Coke reorganised the English legal system, he was keen to claim that the grounds of English common law were beyond the memory or register of any beginning and pre existed the Norman conquest, although he did not use the phrase "Norman yoke". The idea of the Norman yoke characterized the nobility and gentry of England as the descendants of foreign usurpers who had destroyed an Anglo Saxon golden age. Such a reading was extremely powerful for the poorer classes of England. Whereas Coke, John Pym, Lucy Hutchinson, and Sir Henry Vane saw Magna Carta rights as being primarily those of the propertied classes, during the prolonged 17th century constitutional crisis in England and Scotland, the arguments were also taken up in a more radical way. Those espousing the more radical arguments include the likes of Francis Trigge, John Hare, John Lilburne, John Warr, and Gerrard Winstanley of the radical Diggers, the latter of whom even called for an end to primogeniture and for the cultivation of the soil in common. "Seeing the common people of England by joynt consent of person and purse have caste out Charles our Norman oppressor, wee have by this victory recovered ourselves from under his Norman yoake", wrote Winstanley on behalf of the Diggers, in December 1649. In The True Levellers Standard Advanced Winstanley begins:

O what mighty Delusion, do you, who are the powers of England live in! That while you pretend to throw down that Norman yoke, and Babylonish power, and have promised to make the groaning people of England a Free People; yet you still lift up that Norman yoke, and slavish Tyranny, and holds the People as much in bondage, as the Bastard Conquerour himself, and his Councel of War.