Кіріспе

Джордж Орд, Jr. (4 наурыз 1781 - 24 қаңтар 1866) – Солтүстік Америка орнитологиясы және сүтқоректілерді зерттеу саласында маманданған американдық зоолог. Ордтың «Солтүстік Американың зоологиясы» (1815) атты мақаласы, негізінен Льюис пен Кларк Солтүстік Американың ішкі аймағынан жинаған материалдарға сүйенген, Уильям Гатридің «Географиялық, тарихи және коммерциялық грамматикасының» (Johnson and Warner) екінші американдық басылымында жарияланды және «америкалық ғалымның Америка зоологиясы бойынша алғашқы жүйелі еңбегі» деп танылды. Орд (1815) алғаш рет Ұзын мүйізді антилопаның (Antilocapra americana), Гризли аюының (Ursus arctos horribilis), Жайықтық тышқанының (Microtus pennsylvanicus), Бұталы құйрықты жыртқыштың (Neotoma cinerea), Шығыс сұр күмісілдің (Sciurus carolinensis pennsylvanicus), Колумбиялық сұр күмісілдің (Urocitellus columbianus), Қара құйрықты дала итінің (Cynomys ludovicianus), Бонапарттың шағаласының (Chroicocephalus philadelphia), Сақиналы шағаланың (Larus delawarensis), Тундра аққуының (Cygnus columbianus) және Колумбияның өткір құйрықтық қазғырының (Tympanuchus phasianellus columbianus) ғылыми сипаттамаларын жариялады. Оның анасы швед, ал әкесі, капитан Джордж Орд, аға (1741–1806), американдық революция кезінде белгілі теңіз капитаны, арқан өндіру бизнесінің иесі және Филадельфия портының сақшысы болды. Ол отбасылық бизнеске қосылып, әкесі қайтыс болғаннан кейін оны жалғастырды. 1812 жылғы саяхаты барысында Орд өзі де, Уилсон да анықтай алмаған құсты тапты. Уилсон Ордтың үлгісін суреттеді және оны «Кейп-Мей сорасы / Sylvia maritima» деп атады, «Америка орнитологиясының» 6-шы томында (1812) былай деп жазды: «Бұл жаңа және әдемі кішкентай түр осы қаланың тұрғыны, Джордж Орд мырза, мамыр айында маған осы ауданға аң ауына барғанда, Кейп-Мей округіндегі шалғынды жерде тапқан. Осы джентльменнің ынтасы мен белсенділігінің арқасында мен теңіз аралдарында және Атлант мұхитының осы бөлігіндегі кең тұзды батпақтарда сирек кездесетін және әдемі құстардың көптеген түрлерін табуға қол жеткіздім; сондай-ақ олардың ұялары, жұмыртқалары және ерекше мінез-құлқы туралы қызықты мәліметтер жинадым. Бұрын да осы досымнан басқа құстардың үлгілерін алғанмын, олардың барлығы үшін оған алғыс айтамын». «Америка орнитологиясының» 8-ші томының (1814) басылымы 1813 жылдың тамызына дейін аяқталды, бірақ Уилсонның «жұмысты аяқтауға деген үлкен құштарлығы оны тым көп еңбекке итерді, оның санасы икемсіз болғанымен, денесі бұған шыдамады». Уилсон 1813 жылдың 23 тамызында дизентериядан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды; бір апта бұрын ол Ордты өзінің «соңғы өсиеті мен сенімхатының» орындаушысы етіп тағайындады.

Академиялық өмірі

1815 жылы Орд Филадельфияның Табиғи ғылымдар академиясына (ANSP) сайланды, онда ол кейін вице-президент (1816–34) және президент (1851–58) болып қызмет етті. 1817 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болды, соңынан хатшы (1820–27), вице-президент (1832–35), кеңесші (1839), қазынашы (1842–47) және кітапханашы (1842–48) лауазымдарын атқарды. Ол 1824 және 1825 жылдары Шарль Люсьен Бонапарттың жазған үш маңызды мақаласын рецензиялады, олардың ішінде 1824 жылы Уилсонның дауылды қанатының (Procellaria Wilsonii) алғашқы таксономиялық сипаттамасы, ал 1825 жылы Трансвулканикалық қарғаның (Aphelocoma ultramarina) және Сары қанатты кацик құсының (Cassiculus melanicterus) сипаттамалары болды. 1829 жылы ол арқан өндіру бизнесінен зейнеткерлікке шығып, ғылымға көбірек уақыт арнады. Ол шығыс жәшік тасбақасының (Terrapene carolina carolina) көбею мінез-құлқы және Флоридалық шыршалы қарғаның (Aphelocoma coerulescens) таксономиясын зерттеді. Оның 1817 жылы жарияланған «Tantalus немесе Ibis туысына жататын американдық түр туралы есеп» деген мақаласы, Бонапарттың 1833 жылы шығарған Вильсонның американдық орнитологиясының жалғасы ретінде атап көрсеткендей, АҚШ-тағы Жылтыр Ибис (Plegadis falcinellus) туралы алғашқы мәлімет болды: «Бұл әдемі түрді [Plegadis falcinellus] АҚШ фаунасына қосу еңбегі Вильсонның белгілі досы және өмірбаяны Орд мырзаға тиесілі, ол бірнеше жыл бұрын Филадельфия академиясының журналында оны Tantalus mexicanus деген атпен жақсы сипаттап берген. Оның тамаша еңбегі, егер Филадельфия мұражайында мұқият сақталған мысалы осыны күмәндан тыс ете қоймағанда, оның ескі әлемде кеңінен таралған түрмен бір екенін анықтауға жеткілікті болар еді». Орд Джон Джеймс Одубонға белсенді қарсылас болды. Ол сонымен қатар Чарльз Александр Лесуэрдің өмірбаяны туралы естеліктерді 1849 жылы, ал Томас Сейдің өмірбаяны туралы естеліктерді 1859 жылы жазды, олар қазіргі ғалымдар үшін құнды ақпарат көзіне айналды.

Өлім және жерлеу

Орд 1866 жылдың 23 қаңтарында қайтыс болды және Глория Деи шіркеуінің зиратындағы отбасылық жерлеуге жерленді.) Орд, Г. 1830 жыл. Құстардың түлеуіне қатысты кейбір байқаулар. Америка философиялық қоғамының жаңа сериясының еңбектері 3, 292–299. (1828 жылдың 7 наурызында оқылды) (BHL сілтемесі)