Кіріспе

Аргентинаның солшыл саяси партиясы

Аргентинаның Коммунистік партиясы (қысқ. АКП) – Аргентинадағы коммунистік партия. Ол бұрынғы президент Альберто Фернандесті қолдаған биліктегі бұрынғы коалиция – Unión por la Patria ұйымының мүшесі. Партия 1918 жылдың 6 қаңтарында Ресейдің Қазан төңкерісі мен Үшінші Интернационалды қолдағандар мен қарсыластар арасындағы даудан кейін Социалистік партиядан бөлініп, Халықаралық Социалистік партия ретінде құрылды. Құрылғаннан бері партия Кеңес Одағының Коммунистік партиясымен байланыста болды, бұл Аргентинаның басқа солшыл күштерімен келіспеушіліктерге алып келді. Олар партияны Аргентинада коммунистік революцияны іске асырудан гөрі Кеңес Одағының геосаяси мүдделерін қорғауда көбірек қызығушылық танытқаны үшін айыптады.

Құрылтай және ерте тарихы

Қазан революциясынан кейін және Ресейде большевиктердің билікке келуінен соң, Аргентинаның Социалистік партиясының (Partido Socialista, PS) реформашыл және революциялық топтары арасындағы шиеленіс шегіне жетті. 1918 жылғы 6 қаңтарда, ПС-тің большевиктер төңкерісін мақұлдамауынан кейін, революциялық фракция Социалистік партиядан бөлініп, Халықаралық Социалистік партияны (Partido Socialista Internacional, PSI) құрды. Партия екі айдан кейін өзінің атын Аргентинаның Коммунистік партиясы (Partido Comunista de la Argentina, PCA) деп өзгертті. Құрылғаннан бастап, PCA Кеңес Одағы Коммунистік партиясының саяси бағытын ұстанды, оның бастамаларын қолдады және 1919 жылы Коммунистік Интернационалға (Коминтерн) қосылды. Сталиндік кезеңдегі КСРО КП-мен (КПСС) келісімі Аргентинаның саяси сол жағындағы басқа партиялардың көптеген сынап-қақпасына түсті. PCA 1920 жылдары бірнеше рет жарылды, нәтижесінде 1923 жылы френтистер, 1925 жылы чиспистер (Троцкийшілерге дейінгілер) және 1928 жылы пенелонистер (Николай Бухариннің жақтастары) сияқты бірқатар фракциялар пайда болды. PCA Испания Азамат соғысы кезінде Халықаралық бригадаларға еріктілерді және басқа да ресурстарды Екінші испан Республикасына жіберуді ұйымдастырды. 1928 жылы PCA-ның сегізінші съезін басқарған Викторио Кодовилла осы кезеңде Коминтерн атынан Испания Коммунистік партиясына (ПКК) кеңес берді. Ол сонымен қатар Испаниядағы жергілікті НКВД агенттерін ұйымдастыру және белсенді анархистерді, Марксистік Біріктіру Жұмысшы партиясының мүшелерін және Халықаралық бригадалардағы ПКК-ге қарсылардың қудалануын, азаптауын және өлтіруін басқаруға жауапты болды. Партия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Совет Одағына көмек жинауды ұйымдастырып, оның басшылары Мәскеудің бұйрықтарымен түрлі халықаралық тапсырмаларға атсалысты. Мысалы, Кодовилла 1940 жылы Мексикада Леон Троцкийді өлтіруді ұйымдастыруға жауапты болды; ол бұл кезде Совет басшылығының толық сеніміне ие болған еді.

Перонизмнен 1976 жылғы диктатураға дейін

1945 жылдың 17 қазанында Хуан Доминго Перонның жұмыстан босатылуына және тұтқындалуына қарсы жұмысшылардың жұмылдырылуы нәтижесінде партия ішінде оның саяси бағытына және Кодовилла бастаған басшылыққа сұрақтар туындады. Сол жылдың желтоқсан айында өткен Ұлттық конференцияда Родольфо Пуиггрос ашық түрде сын айтты және Перонмен жұмысшылардың мүдделерін қорғау және империализмге қарсы күрес бойынша практикалық келісімдер табуды талап етті. 1946 жылғы сайлауда Коммунистік партия Перондыққа қарсы Демократиялық одақтың құрамына кірді. Пуиггрос 1947 жылы партиядан қуылды және Перондық одақ жақтастары болған кейбір коммунистік синдикалистермен бірге Коммунистік жұмысшылар қозғалысын құрды. Химия студенті және коммунистік белсенді Эрнесто Марио Браво 1951 жылдың 17 маусымында үйінен ұрланып, полиция тарапынан азап шекті. Оның жағдайына дәрігерлер хабарлаған, ол алдымен арнайы бөлімде, содан кейін бесінші бөлімге ауыстырылды. Алайда үкімет бұл фактілерді жоққа шығарды: «Бравоның жоғалуы, азаптаулар туралы» жоққа шығарды, бәрін оппозициялық маневр ретінде айыптап, тіпті Партия Перонистің жоғарғы кеңесі бүкіл оқиға «орданы бүлдіру мақсатындағы конфабуляция» болды деп нық айтты. Сот шешімі бұрыннан жоққа шығарылғанның бәрін жоққа шығара алмайтындай етіп, бұқаралық ақпарат құралдарының бұрауында бұрыс ақпараттың кең ауқымын бұрып, азаптаушыларды ақтауға қажетті сот төрешілерін қозғады. Қорғаушылар өздерінің кінәларын мойындады, бұл ресми құрылымдарда орнатылған үлкен сезімсіздікті көрсетеді. Азаматқа жамандық жасау кешіріледі, егер оған қоса коммунист болса, онда ол бірінші болып қызмет етеді. Себебі, Ломбилла мен оның әріптестері өз орындарына оралып, тиісті түрде жоғарылатылды. 1955 жылдың 17 маусымында Росарио полициясы Хуан Ингаллинелланы ұстады, азаптап, жоғалтты. Ол дәрігер және партия басшысы болды. Ол бірнеше күн бұрын үкіметті қорғау үшін памфлеттер жариялауға қатысып, Май алаңындағы 350-ден астам адам қаза тапқан, 700-ден астам адам жараланған және мүжілген бомбалау мен атыс жасаудың бас бапкерлерін айыптапты. Перонды құлатудан кейін партия демократиялық бостандықтардың жоғалуы мен 1955 жылғы төңкерісті жүзеге асырған партизандарға тыйым салуды сынға алды. Перонизм қуғын-сүргіннің басты мақсаты болғанымен, үкіметтегі репрессияның артуы Арамбруруны коммунистік партия мүшелерін де қуғын-сүргінге ұшыратты. 1956 жылы Ішкі істер министрлігі Эдуардо Буссо Аргентина әйелдер одағы мен Аргентинаның адам құқықтары лигасының партиямен байланысы бар екенін айыптады. Келесі жылдың сәуір айында заңды мәртебеден айыру туралы хабарланды, 360 боевик қамауға алынды және 56 жергілікті қолдаушылар жабылды. КОКП-ның XX съезінің, басқа да мәселелердің ішінде, сайлау жолымен социализмге бейбіт жолмен көшуді алға тартқан тезисін ұстанды. 1967 жылы оның тарихындағы ең үлкен ұйымдасқан бөліну болды, бұл 4 мың мүшесінің бөлінуіне әкелді, кейіннен 1968 жылы 6 қаңтарда Революциялық коммунистік партияны құрды. 1970 жылдары Латын Америкасындағы партизандық қозғалыстардың саясатын қолдамады. Изабел Перон үкіметінің дағдарысы мен әскери төңкеріс жақындаған кезде ПКА «саяси партиялардың, шіркеу мен Қарулы Күштердің біріккен, біртұтас, азаматтық әскери кабинет құруға бағытталған» бастамаларын қолдай бастады, кейін бұл «азаматтық әскери конвергенция» деген талапқа айналды. ПКА Орталық Комитеті 1976 жылғы төңкерісті және оның нәтижесінде құрылған әскери диктатураны айыптамады. Төңкерістен бірнеше күн өткен соң ПКА ресми басылымы жаңа президентке қатысты: «Оның нақтылауларына қатысты біз олар біз бөлісетін бостандық бағдарламасының негізін құрайтынын нық растаймыз, ол оңай, керемет немесе тамаша шешімдер берілмейтінін растайды, ешкім оларды күтпейтінін растайды. Генерал Видела қосылуды сұрамайды, бірақ түсіністік, ол оны сұрайды». Бұл позиция «Видела Виола дуэлін жаңартылған демократияның қанаты ретінде ұсынған саяси сипаттамаға негізделген, Пиночет қанаты алдында, Қарулы Күштердегі басым емес сектор, Эминелио Массанель мен Лучиано Мендендес арқылы» және ол Кеңес одағының әскери үкіметін қолдаған сөзбен тұспалы болды. Бұл сипаттама партияның барлық белсенділері тарапынан оңай қабылданылмады, ішкі талқылаулар барысында, басшылардың сөзіне сенгендер мен өздерінің есебінен әрекет етуді немесе басшылықтан нұсқауларды қабылдаудан бас тартуды қалағандар арасында бөлінді. ПКА 21,322, 21,323 және 21,325 заңдарымен таратылған кейбір партиялар мен топтарға тиіс болған, оның қызметі тоқтатылды және IACHR есебіне сәйкес, басқа тоғыз саяси партиялар сияқты, «икемді үкіметтік мінез-құлыққа» ұшырады және әскери үкіметпен сұхбаттасуға қабылданды. Бұл қарамастан, ПКА белсенділерінің көп саны диктатура кезінде қуғынға ұшырады, азапталды, өлтірілді және жоғалып кетті. Альберто Надра ПКА IACHR алдында жасаған айыптамалары осы органға Аргентинада «мемлекеттік терроризмнің» бар екенін бірінші рет қабылдауға мүмкіндік берді, студент Инес Ольероның ісін «пилоттық іс» ретінде қарастырды, сондай-ақ шамамен 1600 боевик тұтқындалды, 500-ден астам адам ұрланды және 150 адам өлтірілді, бұл диктатураға объективті қарсылықты көрсетті, партияның публицистикалық позициясына қарамастан. Осы кезеңнің қорытындысын жасағанда, төңкерістің 30 жылдығына орай, ПКА мәлімдеме жасады, онда былай деді: «әр күш өзінің жолымен, бізге бәрімізге диктатураның жаңалығын түсіну қиын болды, ол янкилер тарапынан танылды және кең саяси және әлеуметтік кеңістікпен қолдау көрсетілді. Біз Қарулы Күштердің ішкі қайшылықтарын бағалауда қате жасадық, оларды жоғары бағаладық және фашизмге қарсы күресте оларды пайдалануды қарастырдық. ағымдағы әрекеттер мен империалистік бағытталған секторлардың бастапқыда қол жеткізген гегемония деңгейі. Біз, біздің білуімізше және жасырмаймыз, айтылғандарда да, мінез-құлықта да қателеспейтін күш емеспіз, бірақ диктатураның шабуылдарына қадір-қасиетпен қарсы тұрған және күрестің бастапқы күнінен бастап елдің ішінде де, сыртында да ынтымақтастық күресіне үлес қосқан партияға жатамыз». ПКА мемлекеттік терроризмге қатысты екі қылмыстық іске талапкер ретінде қатысты. Олардың бірі - Флореал ісі, Эдгардо Авельянеда, «Негрито» деп белгілі, ол 1961 жылдың 14 мамырында Росариода дүниеге келген. Ол Коммунистік жастар федерациясының белсендісі болды және өз ауданында үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді. Ол анасы Ирис Этелвина Перейра де Авельянеда және әкесі Флореал Авельянедамен бірге тұрды, ол Tensa тоқыма фабрикасының өкілі, екеуі де Коммунистік партияның белсенділері болды. Ол үйінен анасымен бірге ұрланғанда 15 жаста болды, ол заңсыз түрде ұсталды және азапталды. Оның денесі 1976 жылдың 14 мамырында Рио-де-ла-Плата суларында табылған. Оның денесінде физикалық азап көргенін және мүжілгенін көрсететін айқын белгілер болды.