Солтүстік арақанатты сүрегі (Soltüstik araqanattı süregi)

Кіріспе

Соу түрі

Солтүстік сойқықұс (Aegolius acadicus) – Strigidae тұқымдасына жататын кішкентай соу. Бұл түр Солтүстік Америкаға тән. Aegolius туысына жататын соулар Солтүстік Америкадағы ең кішкентай соу түрлерінің бірі болып табылады. Оларды тығыз қалыңдықтарда, көбінесе көз деңгейінде кездестіруге болады, бірақ олар 6,10 метрге дейін биіктікте де табылған. Сойқықұстар көбінесе ірі жыртқыш құстардың жеміне айналу қаупінде болады. Солтүстік сойқықұсы – белгілі бір үлгісі жоқ көшпенді құс.

Таксономия

Солтүстік сойғышты 1788 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаратылыс жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны басқа соулар тұқымдасына қосты және Strix acadicus деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1781 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтам көп томдық еңбегінде сипаттап, суреттеген Нова-Скоциядан келген "Акадиялық соу" негізінде жасады. Солтүстік сойғыш – 1829 жылы неміс натуралисі Иоганн Якоб Кауп енгізген Aegolius тұқымына жататын бес түрдің бірі. Тұқымның атауы латын тілінен алынған, ол ежелгі грек тіліндегі aigōlios сөзінен шыққан, яғни "жаман ниетті құс" дегенді білдіреді. Acadicus деген сөз "Акадия" атауынан шыққан, бұл Нова-Скоциядағы бұрынғы француз колониясының аты. Екі түр танылады: ересектерінің қанаттары ұзын, қанаттарының ені белгілі бір мөлшерде. Олардың салмағы шамамен 50-180 граммды құрайды, орташа салмағы 120 грамм шамасында болады, бұл оларды Солтүстік Америкадағы ең кішкентай соулардың біріне айналдырады. Олардың дене мөлшері американдық қызғалдаққа ұқсас. Солтүстік сойғыштарда түсі бойынша жыныстық айырмашылық байқалмайды және көбінесе дене мөлшері арқылы жынысын анықтайды, яғни әйелдер еркектерге қарағанда ірілеу болады. Әйелдердің орташа салмағы 100 грамм, ал еркектердің 75 грамм. Солтүстік сойғыштардың қанаттағы қауырсындарында порфирин пигменттері болады. Ұльтракөк сәулеге ұшырағанда қанаттың астыңғы жағы неоновым қызғылт түспен жарқырайды. Бұл ересек сойғыштардың қауырсынының жасын және ауысу кезеңін анықтау үшін қолданылады. Солтүстік сойғыштың беті дөңгелек, ақ түсті, қоңыр және кремовый жолақтары бар; оның қара түсті мүсігі және сары көзі бар. Жастардың басы мен қанаттары қоңыр, ал кеудесі мен құрсағы қызғылт-қоңыр түсті. Көздерінің арасында айқын ақ, Y пішіндес бояуы бар. Жастарды көбінесе жас Бөрі соуларымен шатастырады. Солтүстік сойғыштар құлақ киіктері жоқ болғандықтан қысқа құлақты соуларға ұқсайды, бірақ олардан әлдеқайда кішкентай. Төменгі жағы ақшыл, қоңыр көлеңкелі аймақтары бар; үстіңгі жағы ақ дақтармен қоңыр немесе қызғылт түсті. Олар өте көп кездеседі, бірақ оларды табу қиын. Солтүстік сойғыштың екі түрі бар: Солтүстік Американың барлық аймақтарында кездесетін Aegolius acadicus acadicus және Британдық Колумбиядағы Хайда-Гвайи архипелагының эндемигі Aegolius acadicus brooksi. A. a. brooksi түрі қара, құмды түсті қауырсынымен ерекшеленеді.

The northern saw whet owl was formally described in 1788 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with the other owls in the genus Strix and coined the binomial name Strix acadicus. Gmelin based his description on the "Acadian owl" from Nova Scotia that had been described and illustrated in 1781 by the English ornithologist John Latham in his multi volume work A General Synopsis of Birds. The northern saw whet owl is now one of five species placed in the genus Aegolius that was introduced in 1829 by the German naturalist Johann Jakob Kaup. The genus name is Latin for a screech owl, the word came from the Ancient Greek aigōlios meaning "a bird of ill omen". The specific epithet acadicus is from "Acadia", the name of a former French colony in Nova Scotia. Two subspecies are recognised: Adults are long with a wingspan. They can weigh from with an average of around , making them one of the smallest owls in North America. They are similar in size to the American robin. Northern saw whet owls do not exhibit sexual dimorphism through their plumage and were often sexed by size dimorphism, where females are larger than males. Females on average weigh 100 g and males on average weigh 75 g. Northern saw whet owls have porphyrin pigments in their flight feathers. When exposed to a UV light the ventral side of the wing, the feathers will fluoresce a neon pink. This is used in order to estimate molt and age in adult northern saw whet owls. The northern saw whet owl has a round, light, white face with brown and cream streaks; they also have a dark beak and yellow eyes. Juveniles have a dark brown head and wings, and a tawny rust colored breast and belly. There is also a distinct white, Y shaped coloration between their eyes. The juveniles can often be confused with the juvenile Boreal owls. Northern saw whet owls resemble the short eared owl, because they also lack ear tufts, but are much smaller. The underparts are pale with dark shaded areas; the upper parts are brown or reddish with white spots. They are quite common, but hard to spot. There are two subspecies of the northern saw whet owl: the Aegolius acadicus acadicus found all around North America and the non migratory Aegolius acadicus brooksi endemic to the Haida Gwaii archipelago in British Columbia. A. a. brooksi is identified by a darker, buffier plumage

Ән шығару

Солтүстік соқа сыбызғыдай қайталама дыбыс шығарады. Кейбіреулер оны дорбаны доғалап кескендегі дыбысқа теңейді. Олар көбінесе жұптасу үшін осы дыбыстарды шығарады, сондықтан сәуірден маусымға дейін жұп іздегенде оларды жиі естуге болады. Көктемде жиі кездеседі дегенмен, олар жыл бойы дауыстайды. Жарнамалық шақыруы 300 метрге дейін орман ішінде естіледі. Жедел шақыру, Ұңғыру, Ксеу шақыру, Тссст шақыру, Сықылдау, Сайрау шақыру (американдық тоқылдаққа ұқсас), Жұтқыншақтың қысқа шуылы және ұядағы балапандардың жалбарыну дауыстары. Бруксиде ғана тіркелген екі қосымша шақыру бар: Ауысу шақыруы және Балама Ұңғыру. Ересектер, жас құстар және ұядағы балапандар, әдетте жақын келгенде немесе қолға алғанда, мойынды қағу сияқты дауыссыз дыбыстарды ескерту ретінде қолданады. Олар ағаштардың қуыстарында және басқа ұсақ жыртқыштар жасаған ескі ұяларда қоныстанады. Кейбіреулері жыл бойы тұрақты, ал басқалары қыста оңтүстікке көшеді немесе биік таулардан төмен түседі. Олардың ареалы Солтүстік Американың көп бөлігін, соның ішінде Алясканың оңтүстік-шығысын және оңтүстік-орталығын, Канаданың оңтүстігін, АҚШ-тың көп бөлігін және Мексиканың орталық таулы аймақтарын қамтиды. Кейбіреулері Индиана және көршілес штаттарда оңтүстік-шығысқа қарай жылжуда. Будин және авторлар тоқылдақтың солтүстікке дейін қаншалықты көбейетінін зерттеді және олар 50° солтүстік енінен солтүстікке қарай көбейе алатынын анықтады, бұл бұрынғыдан жоғары көрсеткіш. Олардың ареалы өте кең, тіпті көптеген құстар көшіп баратын алыс солтүстікке де көбейе алады. Олар суыққа бейімделген түр. АҚШ-тың шығыс бөлігінде екі жартылай оқшауланған тұрақты популяция бар. Біріншісі – Батыс Вирджиния шекарасындағы Аллегени платосындағы популяция. Екінші популяция Солтүстік Каролинаның батысындағы Оңтүстік Аппалачи тауларының биік жерлерінде (>4000 фут), Теннессидің шығысында және Вирджинияның оңтүстік-батысында орналасқан. Солтүстік Американың солтүстік және батыс аймақтарында популяциясы көп болғанымен, Солтүстік Каролинаның кейбір округтерінде олардың тіршілік ортасының азаюына байланысты қауіп төндіретін түрлер тізіміне енгізілген. Бұл бауырсақ жүнді шыбырлаудың, орманды кесудің және ластанудың салдарынан туындаған. Beatini және авторлар жүргізген зерттеуде солтүстік соқаның жиілік сезімталдығы 0,7-ден 8,6 кГц-ға дейін, ең жақсы сезімталдығы 1,6-дан 7,1 кГц-ға дейін болатыны көрсетілді. Бұл оған қараңғыда дыбыс арқылы аң аулауға мүмкіндік береді. Құстар түнде биік тұғырға қонып, олжаға шабуылдайды. Олар негізінен кішкентай организмдермен қоректенеді, диетасындағы негізгі бөлігі – кішкентай сүтқоректілер. Свенгель мен Свенгель (1992) солтүстік соқаның негіздерінен 88%-дан 100%-ға дейін сүтқоректілерді жейтінін, ал сүтқоректілердің көп бөлігі кеміргіштер (85%-дан 99%-ға дейін) болатын он зерттеуді қарастырды. Висконсин штатындағы зерттеулерінде Свенгельдер соқаның ең көп жейтіні – бұғы егесі (Peromyscus; ауланған жемнің ~68%), құс (Microtis pennsylvunicus және M. ochrogaster; ~16%) және шыршалар (~9%; Blarina brevicauda және Sorex cinereus) екенін анықтады. Монтанада Холт пен Леру (1996) жасаған ұқсас зерттеуде, соқа басқа сүтқоректілерге қарағанда көбірек құс жейтіні (60%) анықталды. Энгель және авторлар (2015) соқаның кішкентай сүтқоректілерге деген қатаң артықшылығын (89%) анықтады, олжаның 55%-ы екі құс түрінен тұрды. Холт пен Леру солтүстік соқаның тамақтану әдеттерін солтүстік пигмей соқасымен салыстырып, олардың негізгі азық-түлік көзі ретінде әртүрлі жануарларды аулайтынын анықтады, соқаның диетасы 98% кішкентай сүтқоректілер, ал пигмей соқасының үштен бірінен астамы құстарды құрады. Олардың зерттеулері бойынша, бұл соқалар олжаға және тұратын аймақтағы басқа жыртқыштарға бейімделе алады. Энгель және авторлар (2015) Иллинойс штатындағы Chain O'Lakes мемлекеттік паркінде 1987-88 жылдардың қысында солтүстік соқаны ұзын құлақты соқамен салыстырды. Энгель соқаның кішкентай сүтқоректілерге деген қатаң артықшылығын растады. Олардың диетасы қыста әртүрлі болды және ұзын құлақты соқаға қарағанда бір сүтқоректіге аз байланысты болды; кейде солтүстік соқа алапұрт (M. pennsylvanicus) сияқты үлкен олжаға аңшылық жасады. Басқа сүтқоректілерге шыршалар, бөрікшіктер (негізінен шұбарлар мен қызыл бөрікшіктер), әртүрлі тышқан түрлері, ұшқыш бөрікшіктер, кенелер және жарғақтар жатады. Диетаны кішкентай құстар да толықтырады, олардың ішінде құсқұстар, құсқұстар, құсқұстар және ұсақ құстар басым. Дегенмен, тасқұс сияқты 4 есе ауыр болатын үлкен құстарды да аулай алады. Рокки Frontier Airlines компаниясының ұшақтарының құйрықтарында оның суреті пайда болатыны туралы хабарламадан кейін танымал болды.

The northern saw whet owl makes a repeated tooting whistle sound. Some say they sound like a saw being sharpened on a whetstone. They usually make these sounds to find a mate, so they can be heard more often April through June when they are looking for mates. Despite being more common in spring, they do vocalize year round. The advertising too too too call has been heard up to 300 meters away through forest. the Rapid call, Whine, Ksew call, Tssst call, Squeaks, Twittering call (similar to an American Woodcock), Guttural chuck, and begging calls of nestlings. Two additional calls only recorded in brooksi include the Transition Call and Alternate Whine. Non vocal sounds such as bill snapping are used as a warning call by adults, juveniles and nestlings usually when approached up close or when in the hand. They live in tree cavities and old nests made by other small raptors. Some are permanent residents, while others may migrate south in winter or move down from higher elevations. Their range covers most of North America south of the boreal forest, including southeastern and southcentral Alaska, southern Canada, most of the United States and the central mountains in Mexico. Some have begun to move more southeast in Indiana and neighboring states. Buidin et al. did a study of how far north the northern saw whet owls breed and they found that they can breed northward of 50° N, farther than ever recorded before. Their range is quite extensive and they can even breed in the far north where most birds migrate from to breed. They are an adaptive species that can do well in the cold. There are two semi isolated permanent populations in the eastern part of the United States. This first is a population along the West Virginia border in the Allegheny Plateau. The second population is in the higher elevations (>4000 ft) of the southern Appalachian Mountains of western North Carolina, eastern Tennessee, and southwestern Virginia. Although there are abundant populations in the Northern and Western Regions of North America, in some counties of North Carolina, it is currently listed as a threatened species due to a decline in suitable habitat. This is due to loss of boreal forests from hemlock woolly adelgid, logging, and pollution. A study by Beatini et al showed that the northern saw whet owl had a possible frequency sensitivity of 0.7 to 8.6 kHz with the best sensitivity ranging from 1.6 to 7.1 kHz. This allows it to hunt in the dark purely by sound. The birds wait on a high perch at night and swoop down on prey. They mainly eat small organisms with a strong focus on small mammals in their diet. Swengel and Swengel (1992) reviewed ten studies that found northern saw whet owls eating almost exclusively mammals (88% to 100%), with most of the mammals being rodents (85% to 99+%). Specifically in their Wisconsin study, the Swengels counted saw whet owls as most often eating deer mice (Peromyscus; ~68% of captured prey), voles (Microtis pennsylvunicus and M. ochrogaster; ~16%), and shrews (~9%; Blarina brevicauda and Sorex cinereus). A similar study by Holt and Leroux (1996) in Montana found saw whet owls eating more voles (60%) than other mammal species. Engel et al. (2015) also found in the saw whet owl a strong preference for small mammals (89%), with 55% of prey being two species of voles. Holt and Leroux compared the eating habits of northern saw whet owls to northern pygmy owls and found that they prey on different animals for their main food source, with the saw whet owl's diet 98% small mammals, while for pygmy owls over one third of their prey was birds. Their study concluded that these owls could adapt depending on the prey and also with the other predators in the areas where they live. Engel et al. (2015) in Chain O'Lakes State Park, Illinois, during the winter of 1987–88, compared northern saw whet owls to long eared owls. Engel confirmed the saw whet owl's strong preference for small mammals. Their diet appeared varied in the winter, and was less tied to one mammal than was the long eared owl; at times, northern saw whet owls hunted larger prey, such as the meadow vole (M. pennsylvanicus). Other mammals preyed on occasionally include shrews, squirrels (largely chipmunks and red squirrels), various other mice species, flying squirrels, moles and bats. Also supplementing the diet are small birds, with passerines such as swallows, sparrows, kinglets and chickadees favored. However, larger birds, up to the size of rock pigeon (which are typically about 4 times as heavy as a saw whet owl) can even be taken. Rocky gained more fame when Frontier Airlines announced that her image will be featured on the aircraft tails in their fleet.