Кіріспе

Академиялық стиль және жазу форматы

APA стилі (сонымен қатар APA форматы деп те аталады) – ғылыми журналдар мақалалары мен кітаптар сияқты академиялық құжаттар үшін жазу стилі мен форматы. Ол көбінесе мінез-құлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы, соның ішінде әлеуметтану, білім беру, медбикелік, қылмыстық сот жүйесі, антропология, және психология салаларындағы дереккөздерді сілтемелеу үшін қолданылады. Бұл стиль Америкалық Психологиялық Ассоциацияның (APA) «Америкалық Психологиялық Ассоциацияның Баспа Нұсқаулығы» деп аталатын стильдік нұсқаулығында сипатталған. Бұл нұсқаулар әлеуметтік және мінез-құлық ғылымдарында мәтінді түсінуді жеңілдету, коммуникацияның нақтылығын қамтамасыз ету және «тілдегі жағдайға қатысты қиялыздықтарды ең азайтатын сөздерді таңдау» мақсатымен әзірленді. APA стилі жүздеген басқа ғылыми журналдарда, көптеген оқулықтарда және академиялық ортада (сыныптарда жазылған жұмыстар үшін) толық немесе өзгертілген күйінде кеңінен қолданылады. Қазіргі басылым – оның жетінші түзетуі. APA 1923 жылы журналдарды басып шығарумен айналыса бастады. 1944 жылы осы журналда 32 беттік нұсқаулық мақала түрінде жарияланды. APA Баспа Нұсқаулығының бірінші басылымы 1952 жылы «Психологиялық бюллетеньге» 61 беттік қосымша ретінде жарық көрді, бұл танымал «APA стилінің» басталуын белгіледі. Америкалық Психологиялық Ассоциацияның мәлімдемесіне сәйкес, APA форматы аргументтің мәнін оқырманға түсінікті және қарапайым етуге мүмкіндік береді. Ерекше ықпалды болған «APA журналдарындағы сексистік емес тілге қатысты нұсқаулар», алғаш рет 1974 жылғы басылымға енгізілген өзгеріс ретінде жарияланды, ол сол кезде кең таралған сексистік тілге практикалық балама ұсынды. Тілдегі жағдайға қатысты қиялыздықтарды азайту жөніндегі нұсқаулар жылдар бойы жаңартылып, қазіргі уақытта жас, мүгедектік, гендер, зерттеуге қатысу, нәсіл және этникалық топ, сексуалдық бағдар, әлеуметтік-экономикалық жағдай және қиылыстық туралы жазу үшін практикалық кеңес береді (APA, 2020, 5-тарау).

Жарияланымдар нұсқаулығының жетінші басылымы

Американдық психологиялық қауымдастықтың баспа нұсқаулығының жетінші басылымы 2019 жылдың қазан айында жарық көрді. Кітаптың мақсаты – адамдарға түсініктілік, дәлдік және кіріктіруді қолдау арқылы жазу және коммуникация дағдыларын жақсартуға көмектесу. Нұсқаулықта студенттерге арналған жаңа ресурстар бар, оның ішінде студенттік титулдық парақ, студенттік жұмыстардың форматтары, сыныптағы оқу материалдары және сынып веб-сайттары сияқты студенттік сілтемелердің форматтары да қарастырылған. Кітапта сандық зерттеулерге арналған жаңартылған стандарттармен қатар, сапалық және аралас әдістерді зерттеуге арналған жаңа журнал мақалаларын жариялау стандарттары да бар. Адамдардың жеке ерекшеліктері туралы сөйлесудің қазіргі заманғы ең жақсы тәжірибелерін көрсететін бейтарап тілдік нұсқаулар да жаңартылды. Нұсқаулықта мүгедектерге қолжетімділік мәселесі алғаш рет қарастырылды. APA стилінің қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін APA қолжетімділік сарапшыларымен жұмыс істеді. Мысалы, мәтіндегі сілтемелердің форматы қысқартылды, осылайша экранды оқу құралдарын пайдаланатын немесе когнитивтік мүмкіндіктері шектеулі адамдар үшін сілтемелерді оқу оңайлатылды. APA стиліне сәйкес жазылған жұмыстарда бет қаптамасы қолданылады. Бет қаптамасы – бұл кәсіби жұмыстардың басына қосылатын жұмыстың тақырыбының қысқартылған нұсқасы. Студенттік жұмыстарда бет нөмірі бет қаптамасына қойылады, бірақ курстың оқытушысы немесе білім беру мекемесі басқаша белгілемесе, жұмыстың тақырыбы қосылмайды. Нұсқаулықта аудиовизуалды материалдар, әлеуметтік желілер және веб-беттер үшін жүздерше сілтеме мысалы келтірілген. Студенттерге арналған негізгі мысалдар, мысалы, гистограммалар сияқты көптеген үлгі кестелер мен суреттер бар. Сонымен қатар, мамандық иелері мен студенттер үшін үлгі жұмыстар да бар. және APA Style блогы APA стилімен айналысатын адамдарға көмектесу және жиі қойылатын сұрақтарға жауап беру үшін құрылған.

Жарияланымдар нұсқаулығының алтыншы басылымы

Америкалық психологиялық қауымдастығының баспа нұсқаулығының алтыншы басылымы төрт жылдық дамытутан кейін 2009 жылдан 2019 жылға дейін қолданыста болды. Америкалық психологиялық қауымдастығының Баспа нұсқаулығын қайта қарау жөніндегі топ жарияланған сын-ескертпелерге, пайдаланушылардың пікірлеріне, тапсырыс бойынша жасалған сараптамаларға, сондай-ақ психологтардың, медбикелердің, кітапханашылардың, бизнес лидерлерінің, баспа мамандарының және АҚА басқару топтарының ұсыныстары негізінде қайта қарау параметрлерін анықтады. Осы түзетулерді іске асыру үшін топ жеті сала бойынша төрттен тоғыз мүшеден тұратын жұмыс топтарын құрды: бейтарап тіл, этика, графика, журналдық мақалаларды баяндау стандарттары, сілтемелер, статистика және жазу стилі (APA, 2009, pp. xvii–xviii). АҚА бесінші басылымнан кейін сегіз жыл өткен соң жаңа басылымның шығуының себебін онлайн дереккөздерді немесе академиялық журналдарға онлайн қолжетімділіктің артуымен түсіндірді (6-шы басылым, XV б.). Алтыншы басылымға стиль бойынша веб-сайт және пайдаланушылардың көптеген сұрақтарына жауап беретін АҚА стилі блогы қоса берілді.

6-шы басылымның алғашқы басылымдағы қателері

Алтыншы басылымның алғашқы басылымындағы үлгі жұмыстарда қателер кездесті. APA қызметкерлері барлық түзетулерді 2009 жылдың 1 қазанында бір құжат түрінде ақысыз онлайн жариялады, содан кейін APA блогындағы жазба арқылы пайдаланушыларды түзетулердің бар екендігі туралы хабардар етті. Бұл қателер ғылыми қауымның қызығушылығын тудырды және екі аптадан соң, 2009 жылдың 13 қазанында Inside Higher Ed онлайн газетінде «Стильдік нұсқаулықты түзету» деген мақала жарияланды, онда бірнеше адаммен сұхбаттастырылды, олардың бірі қателерді «өте ауыр» деп сипаттады. Қателер бар барлық басылымдар 2009 жылы (Amazon сияқты ірі сауда орталықтарынан алынғандары да қоса) кері қайтарылып алынды және барлық қателерді түзететін, 2010 жылғы авторлық құқық таңбасы бар жаңа басылым шығарылды.

Мәтін ішіндегі сілтемелер

APA стилі мәтінде автор-жыл түріндегі сілтеме жүйесін және қосымша сілтеме тізімін пайдаланады. Яғни, мақаладағы кез келген сілтемені келтіргенде, автор жазбаның авторы мен шығу жылын көрсетуі керек, оларды үтірмен бөліп жақша ішінде (жақша ішіндегі сілтеме) немесе авторды сөйлемнің мәтінінде, ал жылын жақша ішінде көрсетуі керек (мәтіндік сілтеме). Мәтіндік сілтеме мысалы: Шмидт және О (2016) ғылымның нәтижелерінің шындық емес екеніне қатысты жұртшылық арасындағы қорқыныш туралы айтты. Жақша ішіндегі сілтеме мысалы: "Постфактикалық дәуірімізде көптеген адамдар ғылымның нәтижелері шындық емес деп қорқады" (Шмидт және О, 2016).

Анықтамалық тізім

АПА анықтама тізімінде жазушы келтірілген еңбектің авторы, жылы, атауы мен көзін сілтемелердің әліпбилік тізімінде көрсетуі керек. Егер мәтінде сілтеме келтірілмесе, ол сілтеме тізіміне енгізілмеуі тиіс. Анықтама форматы құжаттың түріне байланысты (мысалы, журнал мақаласы, редакцияланған кітап тарауы, блогтағы жазба, веб-бет) әр түрлі болады, бірақ жалпы алғанда әрқашан автордың, күнінің, атаудың, көздің бірдей үлгісін ұстанады. Егер дереккөзде күні көрсетілмесе, n. d. (күні белгісіз) деген қысқарту қолданылады. Анықтама түріМысалЖурнал мақаласы DOI Автор, А., & Автор, Б. (жыл). Мақаланың атауы. Журналдың атауы, томы(саны), беттері. DOI Шмидт, Ф. Л., & О, И. С. (2016). Психологиядағы зерттеу нәтижелеріне деген сенімсіздік дағдарысы: Репликацияның жетіспеуі шынайы проблема ма? Немесе басқа нәрсе ме? Ғылыми психология мұрағаттары, 4(1), 32–37. https://doi.org/10.1037/arc0000029 КітапАвтор, А., & Автор, Б. (жыл). Кітаптың атауы. Басшы. Браун, Б. (2010). Кемелсіздіктің сыйы: Өзіңіздің кім екеніңізді ойлағаннан бас тартып, өзіңізді қабылдаңыз. Hazelden. Редакцияланған кітап тарауы DOI Автор, А., & Автор, Б. (жыл). Тараудың атауы. E. Редактор & A. Редактор (ред.), Кітаптың атауы (б. xx–xxi). Басшы. DOI Сингх, А. А., Хванг, С. Ж., Чанг, С. С., & Уайт, Б. (2017). Транс/гендерлік вариациясы бар түсті адамдарға оң кеңес беру. А. Сингх & Л. М. Дики (ред.), Трансгендерлік және гендерлік бейімділігі бар клиенттерге оң кеңес беру және психологиялық практика (б. 41–68). Америка психологиялық қауымдастығы. https://doi.org/10.1037/14957003 Веб-сайттағы веб-бет Автор, А., & Автор, Б. (жыл). Беттің атауы. Сайттың атауы. URL Топтық автор. (жыл). Беттің атауы. URL Америкалық психологиялық қауымдастық. (n. d.). АПА бөлімдері. https://www.apa.org/about/division/ Егер жұмыстың DOI коды болса, DOI-ды көрсетіңіз. Егер материал онлайн қолжетімді болса, бірақ DOI коды болмаса және URL жұмыс істейтін болса, URL-ді көрсетіңіз. Жұмыс істемейтін URL-ді көрсетпеңіз. Кітаптар мен анықтамалық еңбектер үшін баспагерді әрқашан көз ретінде көрсету керек; автор мен баспагер бір болған жағдайда осы ережеден басқарылуға болады, онда сілтемеден баспагерді алып тастаңыз. Жетінші басылымда веб-беттің атауы әрқашан курсивпен жазылады. Жетінші басылымнан бастап журналдың саны сілтемеде міндетті түрде көрсетілуі керек. Жетінші басылымға дейін, егер сілтеме жасалған журнал том бойында үздіксіз нөмірлеуді қолданса, сілтеме тізімінде тек том нөмірі көрсетілетін. Жетінші басылымға сәйкес, кітапқа сілтеме жасағанда баспагердің орналасқан жерін көрсету міндетті емес.