Кіріспе

Американдық автор (1944–2020)
британдық суретші және иллюстратор

Джоанна Коул (11 тамыз 1944 – 12 шілде 2020) – американдық балалар кітаптарының авторы, 13 елде 93 миллионнан астам данасы сатылған «Сақылман мектеп автобусы» сериясының авторы ретінде кеңінен танымал. Ол өзінің алғашқы «Тарақандар» кітабынан бастап, Брюс Деген суреттеген «Сақылман мектеп автобусы» сериясына дейін 250-ден астам кітап жазды.

Ерте өмір

Коул Ньюарк, Нью-Джерси штатында Элизабет (Рид) – үй шаруасымен айналысатын анасы мен Марио Базилеа – үй бояушысының қызы ретінде дүниеге келді. Ол Шығыс Оранж қаласының шетінде өсті. Бала кезінен ғылымды ұнататын, оның ұстазы Фризл ханымға есімдері ұқсаған, бірақ сырт келбеті жағынан мүлдем ұқсамаған, себебі оның мұғалімі «өте консервативті» көрінетін. Мұғалімі оқушыларға әр апта сайын ғылыми кітаптарының біреуін алып оқуға мүмкіндік берді, ал Коул: «Ғылыми кітаптарды ләззат үшін оқу – бұл қалыпты нәрсе деп ойладым» деді. Бала кезінде ол үйінің ауласындағы жәндіктер мен өсімдіктерді зерттеді. Коул мектепке баруды және сыныпқа ғылыми есептер жазуды ұнататын. 1965 жылы Филипп А. Коулға тұрмысқа шықты. Кейін Коул Newsweek журналында хаттарға жауап беретін тілші, содан кейін Scholastic баспасының SeeSaw кітап клубының редакторы, ал Doubleday Books for Young Readers баспасының аға редакторы болды. 1980 жылы ол Parents журналы үшін балалар кітаптары мен мақалалар жазып, жеке тәжірибемен айналысты. 1980 жылы толық уақыт балалар кітаптарын жазуға шешім қабылдады. Оның екі кітабы ата-аналар балаларымен бірге оқу үшін жазылған, олардың атаулары «Сіз қалай дүниеге келдіңіз» (1984) және «Жаңа унитазыңыз» (1989) болды. Коул балалар кітаптарын жазғанда оқырмандарының эмоционалдық жағдайын ескеретін. Ол бала кезінен ұнатқан ісімен айналысудың өзіндік мәртебе екенін айтты. Ол және суретші Брюс Деген алғашқы 10 кітапты дайындағанда әрбір кітапқа бір жылдан астам уақыт жұмсады. «Сиқырлы мектеп автобусы» тұрақты сәттілікке ие болды және көптеген тілдерде миллиондаған данасы сатылды. Серияның ең соңғы бөлімі – «Сиқырлы мектеп автобусы адам эволюциясын зерттейді» (2020). Коул өзінің сүйікті «Сиқырлы мектеп автобусы» кітабының «Жердің ішінде» екенін айтты, онда Арнольд кейіпкері стирофолды топырақпен араластырып, тас деп қате жіберіп, сыныпқа әкеліп келеді, бұл оқиға Коулдың қызымен болған жағдайға ұқсас. Оның «Мысықтың денесі» және «Құстың денесі» кітаптары Жастар әдебиеті гильдиясының іріктеуінен өтті. Жазушы Джоанна Коул және суретші Брюс Деген балалар үшін ғылымды ең жаңа және ең қызықты түрде ұсынып берді. «Сиқырлы мектеп автобусы» сериясы аяқталғаннан кейін бастауыш мектептегі ғылым ешқашан бұрынғыдай болмайды. «Валери мен Уолтердің балаларға арналған ең жақсы кітаптары» кітабындағы автор туралы ақпаратта: «Егер Джоанна Коул балалар кітаптары әлеміне «Сиқырлы мектеп автобусы» кітаптарынан басқа ешқандай үлес қоспаған болса да, оның танымалдылығы күмәнді емес» делінген. Алайда, Коулдың «Жыныстық қатынас және өсіп-жетілу туралы сұрақтар» кітабы 1990 жылдан 1999 жылға дейін ең көп сынға ұшыраған 57-ші кітап деп танылды.

Өлім

Коул 2020 жылдың 12 шілдесінде 75 жасында идиопатиялық өкпе фиброзынан қайтыс болды. Оның көп рет бірге жұмыс істеген әріптесі Стефани Кальменсон былай деп еске алды: "Жоаннаны жоғалтумен біз балалармен Фризл ханымның соңғы ғылыми саяқатын бөлісу, оларды күлдіру және олар өмір сүріп жатқан әлемді жақсырақ түсінуге көмектесу мүмкіндігінен айырылдық". Өмірінің соңына дейін Коул түрлі жастағы оқырманға арналған көптеген тақырыптағы кітаптар жазуын жалғастырды және Кальменсонмен бірлесіп "Дайын, старт, иттер!" және "Элли мен Эмидің оқиғалары" сериалдары сияқты көптеген кітаптардың авторы болды. "The Magic School Bus Rides Again" сериалының 2020 жылғы үш арнайы эпизоды – "Космостағы балалар", "Фризз байланысы" және "Аймақта" оның жадысына арналды.