Заңгерлік мағынада жеке тұлға – құқықтары мен міндеттері бар адам. Заңды тұлғалардан (ұйымдардан) өзгеше, табиғи тұлға болып қана табылады. Құқықтық жауапкершілік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нақты адам, заңды тұлғаға қарамастан.
Real human being as opposed to a non human legal person
Заңтануда, жеке тұлға (кейбір Достастық елдерінде физикалық тұлға немесе табиғи тұлға деп те аталады) – заңдық мәніндегі адам (яғни, өз заңдық мәртебесіне ие болған) жеке адамды білдіреді. Ол, жеке (кәсіпорын немесе коммерциялық емес ұйым) немесе мемлекеттік (үкімет) ұйым болуы мүмкін заңды тұлғаның кең ауқымды санатынан ерекшеленеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, құлдық болған кейбір заң жүйелерінде адамды мүлік құқығының нысаны ретінде қарастырғандықтан, оны жеке тұлға емес, табиғи тұлға деп санамаған.
In jurisprudence, a natural person (also physical person in some Commonwealth countries, or natural entity) is a person (in legal meaning, i. e., one who has its own legal personality) that is an individual human being, distinguished from the broader category of a legal person, which may be a private (i. e., business entity or non governmental organization) or public (i. e., government) organization. Historically, a human being was not necessarily considered a natural person in some jurisdictions where slavery existed (subject of a property right) rather than a person.
Анықтамалар
Мария Хелена Диниздің айтуынша, жеке немесе табиғи адам – "құқықтар мен міндеттердің иесі ретінде қарастырылатын адам". Әрбір адам заңдық қабілетке ие және, демек, заңның субъектісі болып табылады. Сильвио де Сальво Венесаның пікірінше, "заңдық қабілет – әрбір адамның жеке, психикалық тұлғасының көрінісі; ол психикалық тұлғаның қоғамдық көрінісі, заңдық салдарлары бар". Бірақ, одан өзге, заң адамдар немесе мүліктер тобынан құралған басқа да ұйымдарға да қабілет береді: олар заңды тұлға деп аталады.
According to Maria Helena Diniz, an individual or natural person "is the human being considered as a subject of rights and obligations". Every human being is endowed with legal personality and, therefore, is a subject of law. According to Sílvio de Salvo Venosa, "legal personality is a projection of the intimate, psychic personality of each person; it is a social projection of the psychic personality, with legal consequences". However, and in addition, the law also gives personality to other entities, formed by groups of people or assets: these are called legal person.
Құқықтық салдары
Көп жағдайда, негізгі адам құқықтары тек жеке тұлғаларға ғана түсінікті түрде беріледі. Мысалы, АҚШ Конституциясының он тоғызыншы түзетуі, онда адамның жынысына қарай дауыс беру құқығынан айырылмайтыны айтылған, немесе Канаданың Құқықтар мен бостандықтар жарғысының 15-бабы, теңдік құқығын кепілдейді, тек жеке тұлғаларға ғана қолданылады. Жеке және заңды тұлғалардың арасындағы айырмашылықтың тағы бір мысалы – жеке тұлға мемлекеттік қызметке тағайындала алады, ал корпорация мұндай мүмкіндікке ие емес. Дегенмен, корпорация немесе үкіметтік емес ұйым заңды тұлға ретінде сотқа талап аруға және мүлікке ие болуға құқылы.
In many cases, fundamental human rights are implicitly granted only to natural persons. For example, the Nineteenth Amendment to the United States Constitution, which states a person cannot be denied the right to vote based on their sex, or Section 15 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms, which guarantees equality rights, apply to natural persons only. Another example of the distinction between natural and legal persons is that a natural person can hold public office, but a corporation cannot. A corporation or non governmental organization can, however, file a lawsuit or own property as a legal person.
Қылмыс
Әдетте қылмысты жеке тұлға жасайды, бірақ заңды тұлғалар да қылмысқа баруы мүмкін. АҚШ-та АҚШ заңдары бойынша тұлға емес жануарлар қылмыс жасай алмайды.
Usually a natural person perpetrates a crime, but legal persons may also commit crimes. In the U. S., animals that are not persons under U. S. law cannot commit crimes.
Германия
Германияда заңды тұлғалар (Rechtssubjekt) және жеке тұлғалар (Natürliche Person) құқықтар мен міндеттердің иегері болуға қабілетті; олар заңдық қабілеттілікке ие. Осы заңдық қабілеттіліктің басталу және аяқталу уақыты v=sup және v=sup-те даулы мәселе болып табылады. Германия Азаматтық кодексінің (BGB) 1-бабына сәйкес, адам толық туған кезде заңдық қабілеттілікке ие болады.
In Germany, legal entities (Rechtssubjekt) such as natural persons (Natürliche Person) have the capacity to be bearers of rights and obligations; they possess legal capacity. The point in time at which this legal capacity begins and ends is disputed in v=sup and v=sup. According to section 1 of the German Civil Code (BGB), a person acquires legal capacity on completion of their birth.