Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1982 жылғы халықаралық көрме Ноксвилл қаласында, Теннесси штаты, АҚШ
1982 international exposition in Knoxville, Tennessee, U. S.
1982 жылғы Дүниежүзілік көрме, ресми түрде Ноксвилл халықаралық энергия көрмесі (KIEE) және жай ғана Энергия экспо '82 және Экспо '82 деп аталады, АҚШ-тың Теннесси штатының Ноксвилл қаласында өткен халықаралық көрме. Энергияны және электр энергиясын өндіруге бағытталған, «Энергия әлемді айналдырады» тақырыбымен, Халықаралық көрмелер бюросы (BIE) оны ресми түрде «Дүниежүзілік жәрмеңке» ретінде тіркеді. Ноксвилл қаласының әкімі Кайл Тестерман жергілікті банкир Джейк Батчерді KIEE зерттеу комитетінің жетекшісі етіп тағайындады. Батчер жәрмеңкеге күш салатын негізгі тұлғалардың бірі болды. Қала ішінде ноксвилликтер жәрмеңкені «Джейктің жәрмеңкесі» деп атады. Іс-шараны ұйымдастыру және жүргізу үшін Ноксвилл қоры Inc. деп аталатын әкімшілік орган құрылды. 1980 жылы The Wall Street Journal газетінің мақаласында «жасықсыз шағын қала» деп сипатталған Ноксвиллдің Дүниежүзілік жәрмеңкеге табысты түрде үйлену мүмкіндігіне жергілікті және ұлттық деңгейде күмән болды. Бұл дау «Scruffy City» терминінің дамуына ықпал етті, ол Ноксвиллдің лақап аты болды. Теннесси штатының саяси және қаржы саласының жетекшілері бұл идеяны қолдап, Форд әкімшілігінің қызығушылығын тудырды. 1980 жылы коммерция министрі Эллиот Ричардсон, сол жылы жәрмеңке өткізуді жоспарлаған Лос-Анджелестің келіспеушілігін келтіре отырып, Ноксвиллде көрме өткізу туралы идеяны сұраған кезде, көтермеледі. Ричардсон 1982 жылы Ноксвиллде көрме өткізуге келісім берді. Көрме шағын бизнеске инвестиция салуға ықпал етті. Азаматтық құқық қорғаушы Авон Ролинс, ол TVA-ның атқарушы қызметін атқарды, жәрмеңке кірісінің едәуір бөлігін Ноксвиллдің афроамерикалық қауымдастығына беруді сұрады. Көрмедегі қызыл жалын логотипімен жасалған киімдер Upfront America компаниясымен келісімшарт бойынша жасалды. Upfront America 500 000-нан астам экспо көйлектер сатты. KIEE-нің қаржылық қолдауының көп бөлігі АҚШ-тың федералдық үкіметінен келді, ол шамамен 44 миллион доллар қаржы берді. Теннесси штатының үкіметі 3 миллион доллар, ал Ноксвиллдің муниципалдық үкіметі 12 миллион долларға жуық облигация бекітті. Джейк Батчер өзінің компаниялары арқылы шамамен 25 миллион доллар берді. Ноксвилл қаласының орталығы мен Теннесси университетінің кампусы арасындағы Екінші Крик су айдынының бойында орналасқан, шамамен 70 акрлық Луисвилл және Нэшвилл темір жолының (L&N) теміржол станциясы экспозицияны дамыту үшін таңдалды. Темір жолдың жағажайлары бұзылып, елдік павильондар мен экспонаттар, Теннесси амфитеатры мен Күн сферасына жол ашылмақ. Алайда L&N станциясы мейрамхана мен кеңсеге айналдырылатын болды. Құрылыс 1980 жылы басталды. Елдік демеушілерді тартуға қатысты, KIEE Батыс Еуропа елдерінің қатысуын растады, соның ішінде Ұлыбритания, Франция, Батыс Германия, Италия және 10 елдің Еуропа экономикалық қоғамдастығы, Австралия, Мексика, Жапония және Қытай Халық Республикасы. Қытайдың қатысуы елдің капиталистік экономикаға көшуін ескере отырып, тарихи болып шықты; KIEE 1904 жылдан бері Қытайды қамтитын алғашқы экспозиция болды. 1982 жылы Дүниежүзілік көрмеге қатысу үшін 25 ел қол қойды. Ашылу салтанаты жергілікті және аймақтық телеарналарда көрсетілді, Президент Рональд Рейган жәрмеңкені ашуға келді. Көрмеге алты айлық билет 100 долларға сатылды. АҚШ-тың барлық жерлерінен және әлемнің барлық елдерінен келген қонақтар, АҚШ тарихындағы ең көп қатысқан дүниежүзілік жәрмеңкелердің бірі болды. Құрама Штаттарда өткен төрт мамандандырылған көрменің ішіндегі ең көп адам қатысқан көрменің бірі болды. Ол $57 пайда тапты, бұл ұйымдастырушылар мен қолдаушылар болжаған $5 миллион артықшылықтан әлдеқайда аз. Қатысушы елдерге Австралия, Бельгия, Канада, Қытай Халық Республикасы, Дания, Египет, Франция, Грекия, Венгрия Халық Республикасы, Италия, Жапония, Люксембург, Мексика, Нидерланды, Панама, Перу, Филиппин, Сауд Арабиясы, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания, АҚШ және Батыс Германия кірді. Панама көрмеге кешігіп келген, бірақ павильонды ешқашан жауып көрмеген, оны кейінірек Кариб аралдарынан бір топ мемлекет жауып алған. Панама мен жәрмеңке қызметкерлерінің арасындағы байланыс проблемалары тұрақтандыруды кешіктірді, содан кейін ел «экономикалық проблемаларға» байланысты көрмеге қатыспайтыны туралы хабарланды. Перу көрмесінде орамадан шығарылып, жәрмеңкеде зерттелетін мумия көрінді. Мысырлық көрменің құндылығы 30 миллион доллардан асатын ежелгі бұйымдар бар. Венгрия, Рубик текшесінің туған отаны, өз павильонының кіреберісінде айналатын шаршылары бар әлемдегі ең үлкен Рубик текшесін жіберді. Рубик текшесі әлі де Дүниежүзілік жәрмеңке саябағында, Ноксвилл конвенция орталығында қойылған. Жәрмеңке кезінде әр түні, сағат 22:00-де 10 минуттық фейерверк көрсетіліп, Ноксвилльдің көп бөлігінен көрінетін болды. Tetra Pak қорапталған ұзақ сақтауға арналған сүтті көрсетті. Coca Cola дәстүрлі Кока-Кола сусындағы әртүрлі хош иістердің шараларын ұйымдастырды. Қонақтар лайм, лимон, ваниль және шие иістерін сынады. KIEE аяқталған кезде Coca Cola шие хош иісті сусын ең танымал болғанын анықтады. Нәтижесінде, Coca Cola Cherry 1985 жылы 1982 жылғы Дүниежүзілік жәрмеңкеде сәтті таныстырылғаннан кейін таратылды. Texaco мұнай компаниясы энергиядағы жетістіктердің бір бөлігі ретінде сорғыда төлеу тұжырымын көрсетті. Сымсыз телефонның алғашқы нұсқасы KIEE-де көпшілікке таныстырылды. Ford Motor Company Lincoln Town Car көлігін кіріктірілген автотелефонмен және AFV деп аталатын балама майды қолданатын тұжырымдық көлікті көрсетті. Kodak бір сағаттық фотосурет өңдеуді енгізіп, көрменің келушілері пайдаланды.
The 1982 World's Fair, officially known as the Knoxville International Energy Exposition (KIEE) and simply as Energy Expo '82 and Expo '82, was an international exposition held in Knoxville, Tennessee, United States. Focused on energy and electricity generation, with the theme Energy Turns the World, it was officially registered as a "World's Fair" by the Bureau International des Expositions (BIE). Knoxville mayor Kyle Testerman appointed local banker Jake Butcher to lead an exploratory KIEE committee. Butcher served as one of the main driving forces behind the fair. Within the city, Knoxvillians referred to the fair as "Jake's Fair". An administrative body known as the Knoxville Foundation Inc. was established to organize and operate the event. There was skepticism, both locally and nationally, about the ability of Knoxville, described as a "scruffy little city" by The Wall Street Journal in a 1980 news article, to successfully host a World's Fair. This controversy contributed to the development of the term "Scruffy City", as a nickname synonymous with Knoxville. Major politicians representing Tennessee across the aisle and financial boosters supported the idea and prompted interest from the Ford Administration. Then Secretary of Commerce Elliot Richardson, while inquired, discouraged the idea for Knoxville to host an exposition in 1980, citing a conflict from Los Angeles who planned to host a fair the same year. Richardson would approve for an exposition in Knoxville for the year 1982. The fair would prompt investment into minority owned businesses. Civil rights activist Avon Rollins, who served as an executive for the TVA, would ask for a significant portion of the fair proceeds go to Knoxville's African American community. The fair's iconic red flame logo apparel was contracted to be produced by Upfront America, a black owned business. Upfront America would go on to sell more than 500,000 expo shirts.]] Most of the KIEE's financial support came from the United States federal government which provided an estimated $44 million in funding. The Tennessee state government provided $3 million, and the Knoxville municipal government approved a nearly $12 million bond. Jake Butcher, through his companies, gave approximately $25 million. Located along the Second Creek watershed between downtown Knoxville and the University of Tennessee campus, the roughly 70 acre disused Louisville and Nashville Railroad (L&N) railyard was selected as the site for development of the exposition. The railyard would be demolished to make way for the nation representing pavilions and exhibits, the Tennessee Amphitheater, and the Sunsphere. The L&N station, however, would be redeveloped into a restaurant and office space. Construction would break ground in 1980. Regarding recruitment for country sponsors, the KIEE received confirmation for participation from western European countries including the United Kingdom, France, West Germany, Italy, and the 10 nation European Economic Community, along with Australia, Mexico, Japan, and the People's Republic of China. China's participation proved historic given the country's shift to a more capitalist economy; the KIEE would be the first exposition involving China since 1904. In total, 25 nations were signed to participate at the 1982 World's Fair by its opening. The opening ceremony was broadcast on local and regional television stations, with President Ronald Reagan arriving to open the fair. A six month pass to the fair sold for $100 ($ in dollars). visitors from all over the United States and the world, making among the best attended World's Fair in U. S. history among those sanctioned by the BIE. It had the highest attendance among the four Specialized Expos held in the United States. It made a profit of $57, far short of the $5 million surplus projected by organizers and boosters. Participating nations included Australia, Belgium, Canada, The People's Republic of China, Denmark, Egypt, France, Greece, People's Republic of Hungary, Italy, Japan, Luxembourg, Mexico, the Netherlands, Panama, Peru, the Philippines, Saudi Arabia, South Korea, the United Kingdom, the United States, and West Germany. Panama, a late comer to the fair, never occupied its pavilion space, which was eventually unofficially occupied by a group of Caribbean island nations. Communication problems between Panama and fair officials delayed occupancy, then it was announced that the country would not show due to "economic problems". The Peruvian exhibit featured a mummy that was unwrapped and studied at the fair. The Egyptian exhibit featured ancient artifacts valued at over US$30 million. Hungary, the home country of the Rubik's Cube, sent the world's largest Rubik's Cube with rotating squares for the entrance display to its pavilion. The Rubik's Cube remains in World's Fair Park, where it is on display at the Knoxville Convention Center. Every night of the fair, at 10 pm, a 10 minute fireworks display was presented that could be seen over much of Knoxville. Tetra Pak showcased its boxed shelf stable milk. Coca Cola organized a measure of several flavored mixtures of its traditional Coke soda during the exposition. Visitors would test lime, lemon, vanilla, and cherry flavors. By the end of the KIEE, Coca Cola found that the cherry flavored soda was the most popular. As a result, Coca Cola Cherry would be distributed in 1985 as a result of its successful introduction at the 1982 World's Fair. Oil corporation Texaco showcased the concept of pay at the pump, as part of the advances in energy. An early rendition of the cordless telephone was introduced to the public at the KIEE. The Ford Motor Company showcased a Lincoln Town Car with a built in car phone and a concept car known as the AFV, which relied on alternative fuel consumption. One hour photographic processing was introduced by Kodak and used by visitors of the exposition.
Оқиғалар
Питтсбург Стиллерс және Нью-Ингланд Патриотс командалары 1982 жылғы 14 тамызда Нейланд стадионында маусым алдындағы футбол ойынын өткізді. Стиллерс командасы ойынды 24–20 есебімен жеңіп, 93 251 көрерменнің арасында өтті, бұл NFL тарихындағы төртінші ең көп көрермен жиналған ойын болды. 1982 жылғы 23 қазанда Стокли атлетикалық орталығында Бостон Селтикс және Филадельфия 76ers командалары арасындағы НБА көрмелік ойыны өтті.
The Pittsburgh Steelers and the New England Patriots played a preseason football game at Neyland Stadium on August 14, 1982. The Steelers won the game 24–20 to a crowd of 93,251, making it the fourth best attended NFL game in history. An NBA exhibition game took place between the Boston Celtics and Philadelphia 76ers at Stokely Athletic Center on October 23, 1982.
Қиындықтар
Ноксвиллдегі қонақ үйлер мен басқа да тұру орындары тікелей брондауды қабылдауға құқылы болмады. Қонақ үйлерден бастап үй қайықтарына дейінгі бөлмелерді брондау, алғашқы он бір күн бойына кіру билеттерімен бірге жиынтықпен сатылды және оны Knoxvisit орталық бюросы басқарды. Оның қаржылық және әкімшілік проблемалары Property Leasing & Management, Inc. (PLM) компаниясына брондауды жүктеуге әкелді. Ол жұмысын жүргізуде де қиындықтарға тап болып, банкротқа өтініш берді. Джейк Батчердің қаржылық қызметтер корпорациясы, United American Bank (UAB), 1983 жылы көрме аяқталғаннан кейін көп ұзамай құлдырады. UAB-ға федералдық банктік реттеушілер көрме жабылып, бір күннен кейін тексеру жүргізді. 1983 жылдың 14 ақпанында Федералдық сақтандыру корпорациясы банктің қаржылық есептеріндегі бұзушылықтарға байланысты бақылауға алды. Бұл әрекет банкроттықтың себебі Бутчердің Дүниежүзілік көрмені қаржыландыруы болды деген жұрттың пікірін тудырды.
Hotels and other accommodations in Knoxville were not permitted to take reservations directly. Room reservations for everything from hotels to houseboats were sold in a package with fair admission tickets through the first eleven days and were handled by a central bureau, Knoxvisit. Its financial and administrative troubles resulted in reservations being taken over by Property Leasing & Management, Inc. (PLM). It also struggled with the operation and filed for bankruptcy. Jake Butcher's financial services corporation, United American Bank (UAB), failed shortly after the exposition in 1983. UAB had been raided by federal banking regulators the day after the fair's closure. On February 14, 1983, the Federal Deposit Insurance Corporation seized control of the bank due to irregularities in its financial records. This action caused public speculation that the bank's failure was due in part to Butcher's financing of the World's Fair.
Мұра
Көрмеге қол жеткізген табысын ескере отырып, Ноксвилл тұрғындары көрменің қаланың Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тағы Атланта немесе Шарлотта сияқты маңызды хабқа айналуына мүмкіндік беретінін болжады. Дегенмен, Чатануга өзен жағасын жаңғырту жобалары үшін ұлттық назарға ие болғандықтан, Ноксвилльдің өсу қарқыны оған қарағанда төмен болды. 1990 жылы Жапон павильонының орнында Ноксвилл өнер мұражайы орналасты. Ноксвилл қалалық қызметкерлері шоуда қала мен Дүниежүзілік көрме паркінің бейнеленуін сынады, себебі сол кезде Сансфера және парктегі негізгі құрылыстар жақсы күйде болды және үнемі күтім алды. Көрме алаңын қайта дамытуға жасалған соңғы әрекет 1996 жылдың соңында Копенгагендегі Тиволи бақтарының атымен аталатын көп мақсатты жоба ретінде жүзеге асты. Ноксвилл тұрғындары мен шенеуніктер оны қалпына келтіруді қолдады, ал театр 2005-2007 жылдары жаңартылып, 2007 жылы қайта ашылды. 2007 жылы амфитеатр Америка Сәулетшілер институтының Шығыс Теннесси бөлімшесі тарапынан Шығыс Теннессидің ең үздік он бес сәулеттік туындысының бірі деп танылды. 2002 жылдың жазында Дүниежүзілік көрме паркі жалпы іс-шаралар мен концерттерге, мысалы, Earth Fest және Greek Fest сияқты шараларға қайта ашылды. Парк алаңында жыл сайын Тәуелсіздік күні тойланады, онда Ноксвилл симфониялық оркестрі әсем фейерверктермен бірге тегін концерт өткізеді. 2007 жылдың мамыр айында Шығыс Теннесси тарихи қоғамы (ETHS) Дүниежүзілік көрменің 25 жылдығына арналған уақытша көрмені Ноксвилл қаласының орталығындағы мұражайында ашты. 2007 жылдың 4 шілдесінде 1982 жылғы Дүниежүзілік көрменің 25 жылдығына арналған мерекелік шаралармен бірге жылдық тойлаулардың бірі өтті. Келесі күні, 2007 жылдың 5 шілдесінде, Сансфераның бақылау алаңы жөндеуден кейін жұртшылыққа қайта ашылды. 2020 жылы The Dirty Guv'nahs рок-тобы Дүниежүзілік көрме паркіндегі концерт алаңында Оңтүстік Аспаны музыка фестивалін ұйымдастырды. COVID-19 пандемиясынан кейін 2020 жылдың мамырында басталған фестиваль 2022 жылдың 14 мамырында өтті. 2022 жылы ETHS және Теннесси университетінің Ходжес кітапханасы KIEE-нің 40 жылдығына арналған уақытша көрмелер ашты. Жергілікті БАҚ бұл оқиғаны жариялады және бастапқы оқиға туралы бұрынғы хабарламаларды ұсынды.
Given the success of the fair, Knoxville residents speculated that the fair would put the city on track to become a major hub city in the Southeastern United States such as Atlanta or Charlotte. However, growth in Knoxville was relatively low compared to that of Chattanooga, which received national attention for its riverfront redevelopment projects. The site of the Japanese Pavilion became the new location for the Knoxville Museum of Art in 1990. Knoxville municipal personnel would criticize the show's portrayal of the city and World's Fair Park, as at the time, the Sunsphere and the main facilities at the park were in good condition and received regular maintenance. The last known attempt of redeveloping the fair site came in late 1996, as a mixed use development named after the Tivoli gardens in Copenhagen. Popular sentiment from Knoxville residents and officials supported restoring it, and the theater was renovated between 2005 and 2007, reopening in 2007. In 2007, the amphitheater was voted one of the top fifteen architectural works of East Tennessee by the East Tennessee chapter of the American Institute of Architects. In the summer of 2002, the World's Fair Park was reopened to general events and concerts, such as Earth Fest and Greek Fest. An Independence Day celebration is held on the park lawns every year, with the Knoxville Symphony Orchestra playing a free concert with a massive fireworks display. In May 2007, the East Tennessee Historical Society (ETHS) opened a temporary exhibit in its museum located in Downtown Knoxville, commemorating the 25th anniversary of the World's Fair. On July 4, 2007, one of the annual celebrations was held in conjunction with festivities commemorating the 25th anniversary of the 1982 World's Fair. The following day, July 5, 2007, the Sunsphere's observation deck reopened to the public after renovations. In 2020, rock band The Dirty Guv'nahs curated the Southern Skies Music Festival at the performance lawn of World's Fair Park. Postponed from its original start in May 2020 by the COVID 19 pandemic, the festival debuted on May 14, 2022. In 2022, the ETHS and the University of Tennessee's Hodges Library would open temporary exhibits regarding the KIEE commemorating its 40th anniversary. Local media covered the event and provided prior coverage of the original event.
Жинақтаушы заттар
Көптеген коллекциялық бұйымдар, мысалы, кеселер, табақтар, белбеулердің токалары және басқа да заттар, арнайы Дүниежүзілік көрмеге арналып жасалды. Ең танымал заттардың кейбіреулері:
Many collectible items were made specifically for the World's Fair, ranging from cups, trays, plates, belt buckles, and several other objects. Some of the more notable items include:
Дүниежүзілік көрменің технология мен энергияға баса назар аударғандығымен, сол дәуірдің бейне ойындары да көрмеде ұсынылды. Аркада аймағында қатысушылар көрмеге арналған жеті видео ойын жетонын таба алды, олардың әрқайсысы сол кездегі әртүрлі және танымал ойынды бейнелейді. Әр жетондағы жеті ойын – Pac-Man, Ms. Pac-Man, Space Invaders, Qix, Gorf, Scramble және Donkey Kong. Сонымен қатар, көрме барысында "World's Fair Beer" сырасы шығарылды. Көрме кезеңінде 250 мың жәшік сыра сатылды, яғни алты ай ішінде шамамен алты миллион қап сатылды. Рик Кульман, сол кезде сыра сатушының маркетинг директоры, осы сыра идеясын ойлап тапқан. Ол алғашқы партияның ақысын төлеу үшін 10 мың жәшік сыраны алдын ала сатуға мәжбүр болды. Сыра тоғыз түрлі түсте шығарылды, бастапқыда қызыл, содан кейін көк, одан әрі жасыл, қоңыр, алтын, қара, күлгін, сары және қызғылт сары. Әр түс өзінің жеке өндіріс партиясын білдірді және түс сатылып біткенде, сол түс тоқтатылды. Көптеген көрмеге келгендер сыраның банкалары бір күні сирек кездесетін коллекциялық затқа айналады деп болжағандықтан, сыра көбінесе сатып алынып, ішілмеді. Көрменің 35 жылдығын мерекелеу үшін 2017 жылдың мамыр айында "World's Fair Beer" сырасы Knoxville қаласындағы бірнеше сыра зауыттарында және пабтарда шектеулі уақытқа қайтадан өндіріске енгізілді.
With the focus of the World's Fair on technology and energy, video games of the era were also featured at the Fair. In the arcade area, attendees could find seven video arcade game tokens that had been minted for the Fair, each depicting a different and popular game of the time. The seven games on each of the tokens are Pac Man, Ms. Pac Man, Space Invaders, Qix, Gorf, Scramble, and Donkey Kong. World's Fair Beer was also released at the beginning of the fair. 250,000 cases of the beer was sold during the fair's duration, totaling nearly six million cans sold over the six months. Rick Kuhlman, who was a marketing director for a beer wholesaler at the time, had come up with the idea for the beer. He had to pre sell 10,000 cases of the beer to pay for the initial batch. The beer would go on to be released in nine different colored cans, beginning with red, then blue, and eventually, green, brown, gold, black, purple, yellow, and orange. Each color represented its own production batch and when a color was sold out, that color was finished. The beer was often purchased and never drunk, as many fair goers speculated that the beer cans would one day be a rare collectible. To observe the 35th anniversary of the fair, World's Fair Beer was brought back into production in May 2017 for a limited time at several Knoxville breweries and pubs.