Оқ ату кезінде жарықты азайтуға арналған құрылғы

Кіріспе

Газ түтінінің жарығын азайтатын мылтық түтігіне қоса берілетін құрылғы.

Жарық сөндіргіш, сондай-ақ жарықтан қорғағыш, жарықты жоюшы, жарықты жасырушы немесе жарық конусы деп те аталады. Бұл мылтықтың ұшына бекітілетін құрылғы, ол атылған кезде шығатын жанатын газдарды салқындату немесе тарату арқылы мылтықтың көрінетін жарығын азайтады, бұл әсіресе ұзындығы кішкентай мылтықтарға тән құбылыс. Оның басты мақсаты – жарық аз болғанда атушының көзі қысылып қалу мүмкіндігін азайту. Көпшілік пікірдің қателігіне қарамастан, жарық сөндіргіш жауға көрінетін жарықтың күшін азайту арқылы ғана екінші дәрежелі пайда әкеледі. Жарық сөндіргіш, тұмсық тежегіштен өзгеше, бірақ олар көбінесе бірдей жерге орнатылады және кейде шатастырылады. Жарық сөндіргіш көзге көрінетін жарықты азайтуға арналған, ал тұмсық тежегіш үлкен оқ-дәрілерге тән кері соққыны азайтуға арналған және көбінесе көзге көрінетін жарықты азайтпайды.

Негізгі себептері

20-ғасырға дейінгі мылтықтардың ұңғылары қазіргі мылтықтарға қарағанда ұзын болған. Ұзын ұңғының пайдалы қосымша әсері – оқ ұңғыдан шықпай тұрып, жанар май толығымен жануы, көбінесе тұмсықтан түтін шығуы. Дегенмен, егер сол қарудың ұңғысы “қысқартылса” (қысқартылса), бұл жағдай атты әскер және орман жағдайында қолданылатын нұсқаларда жиі кездеседі, онда оқ ұңғыдан толығымен жанып үлкермей шығып кетеді, нәтижесінде тұмсықтан жарқыраған жарық шығады. Бастапқыда “арнайы мақсаттағы” рөлдермен шектелген, енді барлық қысқа ұңғылы жаяу әскер қарулары осы мәселеге тап болады деп күтілді, соның салдарынан жарық аз жағдайда қолдану шектеулі болады. Жарық сөндіргіштер Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында және кейінгі шабуылдық мылтықтардың дизайнында кеңінен қолданыла бастады және бүгінгі күні осы қаруларда дерлік бар. Кейбір конструкциялар, мысалы, AKS 74U-да кездесетін конструкциялар, қысқартылған қарудың газ жүйесінің дұрыс жұмыс істеуіне көмектесетін газ кеңейту камерасы ретінде екі қызмет атқарады. Әскери жарық сөндіргіштер қарудың тұмсығынан шығатын жарқырауды азайту үшін жасалған, әдетте, жалындаған газдарды екі жаққа бұрып, атушының көру сызығынан алыстату арқылы атушының түнгі көру қабілетін сақтау және жауға көрінетін жарқырауды екінші деңгейде азайту үшін. Түнгі шайқасқа қатысатын әскери күштер атыс кезінде көрінеді, әсіресе түнгі көру құралдарымен, сондықтан атыс басталғаннан кейін жылдам қимылдауы керек, қарсы шабуылдан қашу үшін. Ұңғының ұзындығына қарай жануға болатын жанар май мөлшерін шектеу – мүмкін болатын шешімдердің бірі, бірақ жеке патрондар арасындағы айырмашылықтар кейбір патрондарда жанар май толығымен жанып үлкермейтінін білдіреді, ал жанар май мөлшерінің азайтылуы оқтың жылдамдығын төмендетеді. Жарық шығуын жылдам жануға қабілетті жанар майды қолдану арқылы бақылауға болады, сонда жанар май газдары ұңғыдан шыққан кезде суыта бастайды, жарықтың қарқындылығын азайтады. Дегенмен, жылдам жануға қабілетті жанар май оқтың жылдамдығын төмендетеді, бұл дәлдікті төмендетеді, себебі “жазық” траекторияның орнына параболалық оқ траекториясын тудырады, сондай-ақ нысанаға ену тереңдігін азайту арқылы қарудың тиімділігін төмендетеді. Жарық сөндіргіштер ұңғыдан шығатын газдарды жылдам суыту арқылы жарықты азайтады немесе кейбір жағдайларда жояды. Жанар майдың жалпы мөлшері өзгермесе де, тығыздығы мен температурасы, сондай-ақ жарықтың қарқындылығы айтарлықтай төмендейді. Vortex Flash Hider – 1984 жылы әзірленген, 1995 жылы патенттелген конструкция. Vortex Вьетнам дәуіріндегі M16 мылтығында кездесетін “үш тісті жарық сөндіргішке” ұқсас. Дегенмен, Vortex мықтырақ және төрт қатты тістің орналасуын қамтиды, олар тең арақашықтықта орналасқан және орта сызықтан 6° бұрышпен бұрылған, ал корпустың ойықтары 5, 10 және 15 градус бұрылған спиральдық конструкцияны қамтиды, бұл жарықтың көптеген нүктелерде таралуын қамтамасыз етеді және көрінетін тұмсық жарығының 99%-ға дейін азайтады. Noveske Rifleworks KX 3 – қысқа ұңғылы мылтықтарда қолдануға арналған және сенімділікті арттыруға көмектесетін жарық сөндіргіш. Осы типтегі жарық сөндіргіш арқылы туындайтын кері қысым мылтықтың циклдық жұмысына көмектеседі. Noveske бұл конструкцияны кеңестік AKS 74U карабинінің тұмсығындағы тежегіштен алған, ол осы мақсатта нақты қолданылған. Бұл – камерадағы AKS 74U-ның конус пішіндес тежегіші. Конус пішіндес тежегіштердің басқа мысалдары Bren пулеметінде, .303 No 5 Mk 1 “Жаңғыл карбинінде” және RPK және неміс MG3 мылтықтарының кейбір модельдерінде кездеседі. Бұл құрылғы жарық сигналын едәуір азайтады және дыбыс сигналын сәл азайтады, әдеттегідей қысқа ұңғылы мылтықтың дыбысын ұзын ұңғылы M16A1 сияқты етеді. Ішкі дефлекторлары болмаса да және дыбыс сигналын толыққанды дыбыс асты деңгейіне дейін төмендетпесе де, ол қарудың дыбыс деңгейін өзгертетіндіктен, АҚШ-тың Алкоголь, Темекі, Атыс қарулары және Жарылғыш заттар бюросы бұл құрылғыны дыбыс басушы деп жариялап, АҚШ-та оның азаматтық сатып алуын реттейді.

Pre 20th century rifle designs tended to have longer barrels than modern rifles. A beneficial side effect of the long barrel is that the propellant is completely burned before the bullet leaves the barrel, usually resulting only in a puff of smoke from the muzzle. However, if the same weapon's barrel is "cut down" (shortened), as is common in cavalry and jungle combat adapted versions, the bullet would often leave the barrel before the powder was completely consumed, resulting in a bright flash from the muzzle. Originally limited to "special purpose" roles, it was now expected that all infantry weapons with shorter barrels would experience this problem, and thereby be of limited use in low light situations. Flash suppressors became common on late World War II and later assault rifle designs, and are almost universal on these weapons today. Some designs such as those found on the AKS 74U serve a dual role as a gas expansion chamber helping the shortened weapon's gas system function properly. Military flash suppressors are designed to reduce the muzzle flash from the weapon to preserve the shooter's night vision, usually by diverting the incandescent gases to the sides, away from the line of sight of the shooter, and to secondarily reduce the flash visible to the enemy. Military forces engaging in night combat are still visible when firing, especially with night vision gear, and must move quickly after firing to avoid receiving return fire. Limiting the amount of powder to what the length of a barrel can burn is one possible solution, but differences between individual cartridges mean that some cartridges will always have too much powder to be completely consumed, and the reduced powder load produces a lower projectile velocity. Muzzle flash can be controlled by using cartridges with a faster burning propellant, so that the propellant gases will already have begun to cool by the time they exit the barrel, reducing flash intensities. Faster burning powders, however, produce less projectile velocity, which reduces the accuracy, due to introducing a more parabolic bullet flight path in place of a "flat" trajectory, while also reducing the lethality of the weapon by reducing the distance of the projectile's penetration of the target. Flash suppressors reduce, or in some cases eliminate, the flash by rapidly cooling the gases as they leave the end of the barrel. Although the overall amount of burning propellant is unchanged, the density and temperature are greatly reduced, as is the brightness of the flash. The Vortex Flash Hider is a design developed in 1984, with a patent secured in 1995. The Vortex is somewhat reminiscent of the original "three prong flash hider" found on the original Vietnam era M16. However, the Vortex is more robust and makes use of four solid tines, which are equally spaced and angled 6° from a centerline, while the slots of the body incorporate a 5 , 10 , and 15 degree twisted helix design, which eliminates up to 99% of visible muzzle flash by having the flash break up at multiple locations and angles. The Noveske Rifleworks KX 3 is a flash suppressor intended for use on shorter barreled rifles and aids in reliability. The back pressure generated through this type of flash suppressor helps to cycle the rifle. Noveske patterned this design on the muzzle brake found on the Soviet AKS 74U carbine, where it was explicitly used for this purpose. Essentially it is the cone shaped suppressor of the AKS 74U within a chamber. Some other examples of cone shaped hiders are found on the Bren machine gun, the .303 Rifle No 5 Mk 1 "Jungle Carbine" and some models of the RPK and German MG3. This device reduced flash signature greatly and sound signature slightly, making the normally louder short barreled rifle sound like a longer barreled M16A1. Although it has no internal baffles and does not completely reduce the sound signature to subsonic levels, because it alters the sound level of the weapon, the US Bureau of Alcohol Tobacco Firearms and Explosives has declared this device to be a sound suppressor and regulates its civilian purchase in the United States.

Жаңа Зеландия

Жарық сөндіргіштер "әскери" мүмкіндік ретінде қарастырылады, ал 1992 жылы жарық сөндіргіштері бар жартылай автоматты ұзын қарулар әскери үлгідегі жартылай автоматтар деп белгіленді, оларға рұқсат алу қажет болды. Бұндай қарулар кейіннен тыйым салынды.

Америка Құрама Штаттары

Жарық сөндіргіштер "әскери" мүмкіндіктер ретінде қарастырылды және егер төменгі қабылдағыш 1994 жылы АҚШ-та қолданысқа енген Федералдық шабуылдық қаруларға тыйым салу күшіне енгеннен кейін жасалса, мылтықтың заңсыз деп танылуына себеп болатын федералдық анықталған мүмкіндіктер тізіміне енді. Бұл тыйым 2004 жылы тоқтатылды, бірақ Калифорния, Массачусетс, Мэриленд, Нью-Йорк және Нью-Джерси сияқты кейбір штаттарда жарық сөндіргіштерді пайдалануды шектеуші ұқсас тыйымдар әлі де күшінде.

Германия мен Австралия

Жарық сөндіргіштер мен тұмсық тежегіштерді заңмен рұқсат етілген түрде сатып алып, кез келген қару түрінде қолдануға болады, егер олар дыбысты күрт немесе негізгі бөлігімен азайтуға арналмаса.