Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғары дәрежелі римдік әскери шенеунік, ежелгі Римнің әскери шені.
High ranking Roman military officer
the ancient Roman military rank
Легат (; ағылшын тілінде legate деп айтылады) – Рим армиясындағы жоғары дәрежелі римдік әскери шенеунік, қазіргі заманғы жоғары дәрежелі генерал-офицерге тең. Алғашқыда өкілеттік беру үшін қолданылған бұл термин, Август тұсында легион командирінің лауазымы ретінде бекітілді. Рим Республикасы кезінен бастап, легаттар сәтті әскери науқан аяқталғанда әскери сыйлықтардың көп бөлігін алды. Бұл лауазым өте табысты болғандықтан, Рим саясатындағы көрнекті консулдар мен басқа да жоғары саяси тұлғаларды қызықтыратын. Мысалы, консул Луций Юлий Цезарь Галлия соғыстарының соңында өзінің туысы Гай Юлий Цезарьдің жанында легат ретінде қызмет етуге ерікті болып келді.
A legatus (; anglicised as legate) was a high ranking Roman military officer in the Roman army, equivalent to a high ranking general officer of modern times. Initially used to delegate power, the term became formalised under Augustus as the officer in command of a legion. From the times of the Roman Republic, legates received large shares of the military's rewards at the end of a successful campaign. This made the position a lucrative one, so it could often attract even distinguished consuls or other high ranking political figures within Roman politics (e. g., the consul Lucius Julius Caesar volunteered late in the Gallic Wars as a legate under his first cousin, Gaius Julius Caesar).
Рим Республикасы
Легатус дәрежесі Самнит соғыстары кезінде-ақ пайда болған, бірақ б.з.д. 190 жылы ғана оны стандарттау басталды, бұл Екінші Пуний соғысының салдарынан көптеген саяқтарды жақсы басқару қажеттігінен туындады. Рим республикасының армиясындағы легатус, негізінен, Римнің сенаторлық қатарынан (әдетте консул немесе проконсул) таңдалған жоғары әскери трибун болды. Бұл қызметті көбінесе тәжірибелі генералдар немесе амбициялы жас сенаторлар атқарды; кейіннен соңғысы әскери трибунның танылуға қол жеткізу жолына толыққандай ауысты. Легатты республиканың жоғарғы басқару органы – Сенат ресми түрде тағайындайтын. Тағайындау әдетте қолбасшылықтағы магистратпен кеңескеннен кейін ғана жасалатын. Бастапқыда тек шетелдегі қақтығыстар ғана легаттардың қатысуын талап етті, бірақ б.з.д. 90 жылы Әлеуметтік соғыс басталғанда, олар Италияда жиірек қолданыла бастады. Ал легатус про-праэтор – бұрынғы консул, оған рим провинциясының губернаторы өкілеттігі, праэтордың құқықтары берілді, соның ішінде кей жағдайларда төрт немесе одан да көп легионға басшылық ету құқығы да болды. Легатқа он екі ликтор тиесілі болды, олар фасцелермен (таяқтардан жасалған шоғыр) жазаларды орындады. Легион легаты өлім жазасына кесуге құқылы болды.
The rank of legatus existed as early as the Samnite Wars, but it was not until 190 BC that it started to be standardized, meant to better manage the higher numbers of soldiers the Second Punic War had forced to recruit. The legatus of a Roman Republican army was essentially a supreme military tribune, drawn from among the senatorial class of Rome (usually a consul or proconsul), This role was usually played by either seasoned generals or ambitious young senators; the latter option eventually displaced the military tribune as a path to gain recognition. The legatus was officially assigned by the Senate, the republic's highest governing body. An appointment was generally only done after consulting with the magistrate in command, Initially, only conflicts on foreign ground had demanded the presence of legati, but the beginning of the Social War in 90 BC saw them being increasingly deployed in Italia. while the legatus pro praetore was an ex consul given the governorship of a Roman province, with the magisterial powers of a praetor, which in some cases included command of four or more legions. A legatus was entitled to twelve lictors, who carried out punishments with fasces (bundled rods). A legatus legionis could order capital punishment.
Рим империясы
Августтан бастап император легионның аға қолбасшыларына (бұрынғы әскери трибундарға) легатус легионис атағын берді, егер ол Мысыр мен Месопотамия болмаса, онда легионды атты әскер тобының префектус легионис басқарды. Легатус легионис сенаторлық дәрежедегі легатус Аугусти про-претордың жоғары бағыныштылығында болды. Егер провинцияны бір легион қорғаса, онда легатус Аугусти про-претор сол легионды тікелей басқарды. Бұл лауазымға көбінесе император тағайындады. Бұл лауазымға бұрынғы трибун тағайындалатын. Император Август легаттың басқару мерзімін екі жылмен шектегенімен, кейінгі императорлар оны үш-төрт жылға дейін ұзартты, бірақ легат одан да ұзақ қызмет ете алатын. Бір легионы ғана бар провинцияда легат провинциялық губернатор болып қызмет етсе, бірнеше легионы бар провинцияларда әр легионда легат болып, жалпы басқаруды жүзеге асыратын жеке провинциялық губернатор болар еді. Легат өзінің легионына толық билікке ие болды. Консул милитарис Рим императорының барлық легиондарын басқарды, ал император Рим империясы кезінде Римді толық бақылауда ұстады. Рим республикасынан кейін Сенаттың барлық билігі императорға көшті, осылайша ол Римдегі ең қуатты тұлғаға айналды. Легатус легионис өзінің міндеттерін командалық штабына жүктеді, олар оның бұйрықтарын орындады. Легат Римдегі ең беделді әскери шендердің бірі болды. Легатты майданда оның әсем әшекейленген шлемі мен қару-жарағы, сондай-ақ қызыл түсті пальдумент (плащ) және цинкуликулы (белдік) арқылы тануға болар еді. Сенаторлық легатус легионис Галлиен тарапынан Рим армиясынан алынып тасталды, ол легиондық бөлімнің басшылығын ұзақ әскери қызметі бар атты әскер тобынан таңдалған басшыға тапсыруды жөн көрді. Бұл атақ Август кезеңінен бастап, б.з.д. 27 жылғы конституциялық реформадан кейін басқа да мақсаттарда қолданылды, «халық провинцияларындағы сенаторлық губернаторлар «проконсул» республикалық атағын алса, император тағайындағандар оның тәуелділігін көрсететін атақты алды, атап айтқанда, легат немесе орынбасар».
From Augustus onwards, the emperor gave the title of legatus legionis to senior commanders (former military tribunes) of a legion, except in Egypt and Mesopotamia where the legions were commanded by a praefectus legionis of an equestrian rank. The legatus legionis was under the supreme command of a legatus Augusti pro praetore of senatorial rank. If the province was defended by a single legion, the legatus Augusti pro praetore was also in direct command of the legion. This post was generally appointed by the emperor. The person chosen for this rank was a former tribune, and although the emperor Augustus set a maximum term of command of two years for a legatus, subsequent emperors extended the tenure to three or four years, although the incumbent could serve for a much longer period. In a province with only one legion, the legatus served as the provincial governor, while in provinces with multiple legions each legion had a legatus and a separate provincial governor who had overall command. A legatus held full power over his legion. Consul militaris held control of all legions under the Emperor, who held entire control of Rome during the time of the Roman Empire. After the Roman Republic, all of the Senate's controls shifted to the Emperor, making him the most powerful person in Rome. The Legatus legionis would delegate duties to his command staff, who would then carry out his orders. A legatus was one of the most respected military ranks in Rome. The legatus could be distinguished in the field by his elaborate helmet and body armour, as well as a scarlet paludamentum (cloak) and cincticulus (a waist band tied around the waist in a bow). The senatorial legatus legionis was removed from the Roman army by Gallienus, who preferred to entrust the command of a legionary unit to a leader chosen from within the equestrian order who had a long military career. The title has other uses from the period of Augustus onwards, following the constitutional resettlement of 27 BC "that senatorial governors in the People's provinces bore the republican title of 'proconsul', while those appointed by the Emperor bore a title which explicitly referred to their dependence on him, namely legatus, or deputy".
Дипломатиялық легаттар
Легатус – Рим Республикасының Сенатымен белгілі бір елге (legatio) міссиямен жіберілген, сондай-ақ шетелдерден Римге келген елшілерді білдіретін термин. Бұл ұғым бүгінде дипломатиялық өкілдік ретінде сақталып келеді.
Legatus was also a term for an ambassador of the Roman Republic who was appointed by the Senate for a mission (legatio) to a foreign nation, as well as for ambassadors who came to Rome from other countries. The concept remains today as a diplomatic legation.