Кіріспе

23 (жиырма үш) – 22 саныннан кейін, 24 санын алдында келетін натурал сан.

Математикадан

23 – тоғызыншы жай сан, ең кіші тақ жай сан, екі жай санның арасындағы айырмасы 2-ге тең емес. Дегенмен, ол 19-бен туыс жай сан, ал 17 және 29-бен «сексі» жай сан болып табылады, сонымен қатар бірінші жай сан секступлетінің (7, 11, 13, 17, 19, 23) ең үлкен мүшесі. Жиырма үш – бірінші түріндегі бірінші Каннингем тізбегінің соңғы мүшесі (2, 5, 11, 23, 47) және екінші жиынтық тізбектес жартылай жай сандардың (21, 22) жай көбейткіштерінің қосындысы. 23 – 95, 119, 143 және 529 сандары үшін шешім болатын, жоғары кототиентті сан болуы мүмкін ең кіші тақ жай сан. 23 – ондық жүйедегі екінші Смарандеш-Уэллиндік жай сан, себебі ол алғашқы екі жай санның (2 және 3) ондық жазбаларының тіркесімі және өзі де жай сан, сонымен қатар «бақытты» сан. 23-ке дейінгі алғашқы тоғыз жай санның қосындысы квадрат болып табылады: , ал алғашқы 23 жай санның қосындысы 874-ке тең, ол 23-ке бөлінеді, бұл қасиетті тағы да бірнеше сандар бөліседі. Бұл бесінші факториалды жай сан, және 14! + 1 саны 23-ке еселенсе, бірақ 23, 14-ке еселенгеннен бірге артық емес болғандықтан, 23 – бірінші Пиллай жай саны. «Бақытты» сандар тізімінде 23 екі рет кездеседі, себебі 23-ті бесінші немесе сегізінші примориалға қосса, жай сан шығады (яғни 2333 және 9699713). 23 – оң бүтін сандардың 9 кубынан кем сомасы түрінде жазылмайтын екі санның бірі (екіншісі – 239). Уоринг проблемасын қараңыз. Жиырма үшінші жоғары құрамды сан 20,160, екі көп санның қосындысы түрінде жазылмайтын соңғы саннан (339-шы супер жай сан 20,161) бір кем. Әйтпесе, екі көп санның қосындысы емес ең үлкен жұп сан. 23 – екінші Вудолл жай саны және қияли бөлігі жоқ, ал нақты бөлігі түріндегі Айзенштейн жай саны. Бұл бесінші Софи Жермен жай саны және төртінші қауіпсіз жай сан. 23 – 8 белгіленбеген түйіндегі ағаштардың саны. Бұл сондай-ақ Уэддерберн-Этерингтон саны, бұл белгілі бір екілік ағаштарды санауға қолданылатын сандар. 23-тен төменгі барлық оң бүтін сандардың табиғи логарифмдері бинарлық BBP түріндегі формулаларға ие екені белгілі. 23 – циклотомдық бүтін сандарды p-ші бірлік түбіріне негізделген бірегей факторлаудың бұзылатын алғашқы жай саны. 23 – Сунцзидің қытайлық қалдық теоремасының бастапқы тұжырымының ең кіші оң шешімі. 23 – ең кішкентай жай сан, сондықтан ең үлкен тізбектес жұп тегіс сандар (11859210, 11859211) ең үлкен тізбектес жұп тегіс сандармен сәйкес келеді. Туған күн парадоксына сәйкес, 23 немесе одан да көп адамнан тұратын кездейсоқ таңдалған топта, олардың екеуінің туған күні бірдей болу ықтималдығы 50%-дан асады. Осыған байланысты 365 есе 2-нің табиғи логарифмі, шамамен 252,999, 23 элементтің жұптарының санына және 22-ші үшбұрышты санға, 253-ке өте жақын. Алғашқы 23 тақ жай сан (3 пен 89 аралығында) – кластерлік жай сандар, сондықтан кез келген жұп оң бүтін санды 23-тен аспайтын екі жай санның қосындысы ретінде жазуға болады. Бұл 3-сыныпты санмен қиялдық квадраттық өрістердің ең кіші дискриминанты (теріс), және күрделі кубтық өрістердің ең кіші дискриминанты (сонымен қатар теріс). Ондық жүйедегі жиырма үшінші ауыстырылатын жай сан – бұл бірінші репунит (одан кейін) болып табылатын екіншісі, содан кейін және Гилберт проблемалары – 1900 жылы неміс математигі Дэвид Гилберт жариялаған математикадағы жиырма үш проблема.

Геометрияда

Лич тор Λ24 – 24 өлшемді тор, арқылы 24 қатарлы 23 басқа оң нақты, тіпті бір модульді Нимейер торлары құрылады және керісінше. Λ24 – 24 өлшемді кеңістікті бір-біріне жабыспай толтыра алатын сфералардың ең көп санының дәл тор құрылымы ретінде өбісу санның 24 өлшемді шешімін білдіреді, бұл 196 560 сфераға тең. Бұл 23 Нимейер торлары оның автоморфизм тобы, Конвей тобының айналасындағы тор нүктелерінде радиустардың терең тесіктерінде орналасқан. Лич торларын әртүрлі жолмен құрастыруға болады, олар: a = 2 және b = 3 бар 24 х 24 Хадамард матрицасы (Z / 23Z ∪ ∞) формасындағы матрица арқылы, мұнда X(∞) = 1 және X(0) = 1, ал X(n) – нөлден тыс n үшін квадраттық қалдық символы mod 23. Сонымен қатар, кеңейтілген бинарлық Голай коды және Витт дизайны арқылы, Лич торларындағы 196 560 минималды векторлардың құрылымын шығаруға болады. Кеңейтілген бинарлық Голай коды – бұл толық бинарлық Голай кодын кеңейту, оның кодтық сөздері 23 өлшемді. Оның автоморфизм тобы – Матье тобы, ол спорадикалық топтардың «бақытты отбасысының» бірінші буынындағы екінші үлкен мүше. Ол 22 өлшемде ең аз сенімді кешенді бейнелеуге ие және 253 объектіде 3 топтық әрекетке ие, ал 253 саны – 23 объектілер жиынтығындағы объектілер жұптарының санына тең. Матье тобының өзі Матье тобының автоморфизм тобы болып табылады, ол оның барлық блок дизайны арқылы 8 элементтік октадтарды құру үшін жұмыс істейді, олардың әрқайсысы 253 рет кездеседі. 223·24! топтық реттілігі бар D24 Нимейер торын қолдану арқылы және Коксетер саны 46 = 2·23, оны квадраттық өрістің бүтін сандар сақинасының модуліне айналдыруға болады, содан кейін D24 бүтін сандар сақинасының негізгі емес идеалымен көбейтіледі, нәтижесінде Лич торы пайда болады. Конвей мен Слоан Лич торларын барлық басқа 23 Нимейер торларынан құрастыру жолдарын ұсынды. Ғарыш топтарының жіктелуінде төрт өлшемді кристаллдардың жиырма үш туысы бар. Бұларға алты энантиоморфтық формалар қосылады, бұл кристаллдардың жиырма тоғыз туысына дейін көбейтеді. Бес текшеден жиырма үш еркін пентакуб немесе жиырма тоғыз бір жақты пентакуб (көлеңкелерімен) құрастыруға болады. 23 үш өлшемді біркелкі полиэдрлер бар, олар біркелкі 4 политоптың ішіндегі жасушалық аспектілер болып табылады, олар антипризмалық призмалар мен дуопризмалардың шексіз отбасыларына кірмейді: бес Платондық қатты денелер, он үш Архимедтік қатты денелер және бес жартылай тұрақты призмалар (үшбұрышты, бесбұрышты, алтыбұрышты, сегізбұрышты және онбұрышты призмалар). 23 үшінші өлшемдегі паракомпактты гиперболалық бал араларының Коксетер топтары 151 бірегей витоффиандық паракомпактты бал араларының құрылымын жасайды. 23 төрт өлшемді Евклидтік бал аралары кубикалық топтан, ал 23 бес өлшемді біркелкі политоптар жартылай гиперкубикалық топтан құрылады. Екі өлшемді геометрияда тұрақты 23 жақты икоситригон – бұл компас пен тік сызықпен немесе бұрыштық трисектордың көмегімен (өйткені ол Ферматтың немесе Пьерпонттың алғашқы саны емес) немесе неузис немесе қос қиылысты тік сызықпен құрастырылмаған алғашқы тұрақты көпбұрыш. Ол оригамимен де құрастырылмайды, бірақ барлық тұрақты көпбұрыштар үшін басқа дәстүрлі әдістермен құрастырылуы мүмкін.

Ғылым мен техникада

Ванадийдің атомдық нөмірі. Натрийдің тұрақты изотопының атомдық массалық саны. Нормалды адамның жыныс жасушаларында 23 хромосома болады. Адамның басқа жасушаларында 46 хромосома болады, олар 23 жұпқа орналасқан. Авогадро тұрақтысының ғылыми жазбасы 23 – ғарыздан тыс интеллект іздеу үшін ғарышқа жіберілген Аресибо хабарының ені. 23 – telnet үшін қолданылатын TCP/IP порты және telnet командасының бастапқы мәні. Жер осі шамамен 23° бұрышпен көлбеу.

Діндер

Киелі кітапта бұл сан 23-ші Забурмен байланысты, сонымен қатар ол "Шебердің Забуры" деп те белгілі. Бұл – ең көп сілтеме жасалған және ең танымал Забур. Забурлар Дуай-Раймс Киелі кітабының 23-ші кітабы болып табылады. Исламда Құран Мұхаммед пайғамбарға 23 жылдың ішінде аяталдарымен түсірілді. Мұсылмандар Құранның алғашқы аяттары ислам пайғамбары Мұхаммедке ислам күнтізбесінің 9-шы айының 23-ші түнінде берілгенін сенеді, бірақ бұл мәселе даулы. И Цзин болжауында 23-ші гексаграмма 剝 (bō) – "қабығын сызу" немесе "жарылу" деп аталады. Principia Discordia, Дискордиандықтардың қасиетті кітабы, 23 (дискордиандық жай сан 5-пен бірге) Эрис, келіспеушілік құдайының қасиетті сандарының бірі екенін айтады.

Басқа салалар

23 skidoo (фраза) (кейде 23 skiddoo) – 20-шы ғасырдың басында танымал болған американдық сленг тіркесі. 23 skidoo «мүмкін, алғашқы ұлттық әуесқойлық тіркесі және АҚШ-та пайда болған ең танымал әуесқойлық тіркестердің бірі» деп сипатталған. Уильям С. Берроуз ұсынған 23 жұмбағы Роберт Ши мен Роберт Антон Уилсонның «Иллюминаттар» трилогиясында маңызды рөл атқарады. Оңтүстік Африкада «23» саны 1987 жылы апартеидтік армияда әскери қызметтен бас тартқан 23 саналы қарсыласты білдіреді. Келесі жылдары олардың саны 143-ке (1988 жылы) және 771-ге (1989 жылы) дейін өсті, ал апартеид 1990 жылдан бастап таратылды. X-23 – Marvel әлеміндегі кейіпкер. Ол Вольвериннің әйел гендік клонының 23-ші жасалу әрекетінің нәтижесі, ал еркек клонын жасау әрекеттері сәтсіз аяқталды. 23 – Юлий Цезарь Помпей театрында пышақталған рет саны.

Спортта

ФИФА әйелдер әлем чемпионатында бақтарын сынап келе жатқан әрбір ұлттық құрамаға 23 ойыншыдан тұратын тізімге рұқсат беріледі. Бұл тізім көлемі 2015 жылдан бері сақталып келеді.