Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1312 1313 1314
1312 1313 1314
1313 жыл (MCCCXIII) – Юлиан күнтізбесі бойынша дүйсенбіде басталатын кәдімгі жыл.
Year 1313 (MCCCXIII) was a common year starting on Monday (link will display the full calendar) of the Julian calendar.
Қаңтар - наурыз
8 қаңтар – Шотландия королі Роберт Брюс Перт қамалын ағылшындардан қайтарып алады, содан кейін оны ағылшындардың ешқашан гарнизон ретінде пайдаланбауы үшін қабырғаларын және ғимаратты бұзуға бұйрық береді. 3 ақпан – Дункельд епискобы, сондай-ақ Уильям Синклер ретінде танымал Уильям де Санкто Клара, Англия королі Эдуард II-ден Римнен Шотландияға оралу үшін қауіпсіз жол жинағын алады. 7 ақпан (Табаунг айының 12-ші күні, 674 жыл) Азияның орталық Мьянмасының қазіргі Мандалай аймағында Мьянма королі Тхиату осы аймақты Мьинсайң патшалығынан бөліп, Пинья патшалығын жариялайды. Тхиату өзінің ұлы Кьявсва I-ді Мьинсайңдегі Пинле вице-королі етіп тағайындайды. 28 наурыз – Тосканалық Франческо да Барберино папа Климент V-тің бұйрығымен азаматтық және канондық құқықтан докторлық дәрежесін алады.
January 8 – King Robert the Bruce of Scotland recaptures Perth Castle from the English, then orders the walls and the building to be destroyed in order to prevent it from ever being used by the English again as a garrison. February 3 – William de Sancto Claro, the Bishop of Dunkeld and commonly known as William Sinclair, is issued a safe conduct pass by England's King Edward II in order to return to Scotland from Rome. February 7 – (12th waxing of Tabaung, 674 ME) In what is now the Mandalay Region of central Myanmar in Asia, Burmese King Thihathu proclaims the Pinya Kingdom, to separate the area from the Myinsaing Kingdom. Thihathu appoints his son, Kyawswa I of Pinya, to replace him as the Viceroy of Pinle in Myinsaing. March 28 – Francesco da Barberino of Tuscany receives a doctorate of both civil law and canonical law, by a bull issued by Pope Clement V.
Сәуір Маусым
20 сәуір – Польшадағы Мазовия герцогтігі Болеслав II қайтыс болғаннан кейін үш ұлының арасында бөлістірілді. Сиемуит II Рава герцогтігін құрды (орталығы Рава-Мазовецка), Тройден Черск, ал Венцеслав Плоцк алды. 22 сәуір – Пасхадан кейінгі бірінші жексенбіде француз кемесі «Сент-Мари» Англияның Уайт аралының Чейл шығанағында құлады. Жақын жердегі тұрғындар кемеден жүкті, Аквитаниялық Регимус де Депеге тиесілі шарап бөшкелерін тонады. Өтеу ретінде Чейлдің иесі Вальдер де Годетон Сент-Кэтрин шіркеуін салды. 5 мамыр – Ферентино түрмесінде қайтыс болғаннан кейін он жеті жыл өткен соң, кейінірек Папа Селестин V Рим католиктерінің қасиеттісі ретінде қасиеттеп жарияланды. 6 мамыр – Үндістанда Хойсала империясының императоры Веера Баллала III-нің ұлы және мұрагері Веера Вирупакша Баллала екі жылдық тұтқындықтан кейін астанасы Халебидуға (қазіргі Карнатака штатындағы қираған орын) оралды. Император Баллала III ұлын Делиде екі жылға қалдыруға келісті, бұл Дели сұлтаны Алауддин Халджиға бағыну шартының бір бөлігі болды. 14 мамыр – Польшада Ополе князі Болко II және оның інісі Альберт Стржельцелік, әкесі Болко I қайтыс болғаннан кейін Ополе және Жоғарғы Силезияның жаңа билеушілері болды. 17 мамыр – Шотландия королі Роберт Брюс Мэн аралына шабуыл жасап, көптеген кемелермен Рамзиге қонды және бес күн ішінде оны басып алды. Қарсылықты тек Рашен қамалының иесі көрсетті, ал король Роберт 22 мамырдан бастап қамалды қоршауға алуға күш салды. 28 мамыр – Льюс архидиаконы Томас Кобхэм Англиядағы Кентербери архиепископы лауазымына өзінің әріптестерімен сайланды, бірақ король Эдуард II араласып, Папа Климент V-ден нәтижені жоюды сұрады. Папа 1 қазан күні Уолтер Рейнольдсты жаңа архиепископ етіп тағайындады. 12 маусым – Мэн аралындағы Рушен қамалы үш апталық қоршаудан кейін Шотландия королі Роберт Брюске берілді. 13 маусым – Папа Климент V Неапольді Папаның қорғауына алды. Ол Неаполь королі Роберт Зиялыны «Рим сенаторы» деп атады. 21 маусым – Германияда Бавария герцогы Рудольф I мен оның інісі Бавариялық Людовик арасында бейбітшілік орнатылды. Рудольф келесі Рим императоры ретінде Людовиктің сайлануын қолдау үшін Палатинат сайлауын өз бақылауына алды. 24 маусым – Шотландия аймағындағы Стерлинг қамалындағы ағылшын гарнизонының басшысы сэр Филип Моубрей Шотландия королі Роберт Брюстің інісі Эдвард Брюспен «көп айлық» қоршаудан кейін бітімге келуді ұсынды. Эдвард Брюс бес ғасырдан кейін шотланд тарихшысы Патрик Фрейзер Тайтлер «ешқандай жағдайда қабылдануға тиіс емес шарттармен жасалған бітім» деп сипаттаған ұсынысқа келісті. Тайтлер атап өткендей, бұл «шотландтардың табысқа жету жолындағы құлшынысын тоқтатып, енді олардың елін толық азат етуге жеткізді; бұл Англия короліне өз иеліктерінің күшін жинауға бір жыл берді. Сондықтан Брюс өзінің інісі оның кеңесінсіз Моубрейдің ұсынысына келіскенін естігенде қатты ашуланды».
April 20 – The Duchy of Masovia in Poland is divided among the three sons of Boleslaw II upon his death, with Siemowit II creating the Duchy of Rawa (with a capital at Rawa Mazowiecka), Trojden receiving Czersk and Wenceslaus receiving Płock. April 22 – On the first Sunday after Easter, the French ship Ste Marie is shipwrecked on England's Isle of Wight at Chale Bay. Residents nearby loot the ship of its cargo, casks of wine belonging to Regimus de Depe of Aquitaine. As an act of penance, the Lord of Chale, Walder de Godeton, builds the St Catherine's Oratory. May 5 – Seventeen years after his death in prison in Ferentino, the later Pope Celestine V is canonized as a Roman Catholic saint. May 6 – In India, Veera Virupaksha Ballala, son and heir of Emperor Veera Ballala III of the Hoysala Empire, returns to the capital, Halebidu (now a ruins in the state of Karnataka), after two years as a hostage. Emperor Ballala III had agreed to leave his son behind at Delhi for two years as part of his surrender to the Delhi Sultan Alauddin Khalji. May 14 – In Poland, Bolko II of Opole and his brother Albert of Strzelce become the new rulers of Opole and Upper Silesia upon the death of their father, Bolko I. May 17 – Robert the Bruce, King of Scotland, leads an invasion of the Isle of Man, landing at Ramsey with a multitude of ships and captures it within five days. The only resistance is presented by the lord of Castle Rushen, and King Robert concentrates his efforts on a siege of the castle starting on May 22. May 28 – Thomas Cobham, Archdeacon of Lewes, is elected by his peers to be the Archbishop of Canterbury in England, but King Edward II intervenes and asks Pope Clement V to cancel the result. The Pope installs Walter Reynolds as the new archbishop on October 1. June 12 – Castle Rushen, on the Isle of Man, surrenders to Scotland's King Robert the Bruce after a siege of three weeks. June 13 – Pope Clement V declares Naples to be under papal protection. He names King Robert the Wise of Naples, "Senator of Rome". June 21 – In Germany, peace is made between Rudolf I, Duke of Bavaria, and his younger brother, Louis the Bavarian, with Rudolf having control of the Electoral Palatinate, in return for supporting the election of Louis as the next Holy Roman Emperor. June 24 – From the English garrison at Stirling Castle in Scottish territory, Sir Philip Mowbray proposes a truce with Edward Bruce, brother of King Robert the Bruce of Scotland, after a siege of "many months". Edward Bruce agrees to what Scottish historian Patrick Fraser Tytler will describe five centuries later as "a truce involving conditions which ought on no account to have been accepted." As Tytler notes, the effect "was to check the ardour of the Scots in that career of success, which was now rapidly leading to the complete deliverance of their country; it gave the King of England a whole year to assemble the strength of his dominions We need not wonder, then, that Bruce was highly incensed, on hearing that, without consulting him, his brother had agreed to Mowbray's proposals."
шілде - қыркүйек
29 шілде – Күрделі некелік келісімде Константинопольдің латын императоршасы Валуа-Куртенэй Екатерина, Албания королі және Ахаяның иесі Филипп I-ге үйлену үшін Тесалоника королі атанған Бургундия герцогы Хью V-ке берген уәдесін бұзады. Хьюдың кешірімділігі үшін Екатерина өзінің жерлерін Хьюдың әпкесі, Екатеринаның жартылай бауыры Филипп Валуаның әйелі Жоанна Тоңқаққа (Joan the Lame) береді, ал Хью Францияның Жоаннасына үйленеді. Филипптің Хьюдың бұрынғы никесінде болған Екатеринамен үйленген күні, Хьюдың ағасы Луи Бургундиялық Геннадалық Матильдаға (Филипп Тарантоның ұлы Карл Тарантомен никеден бас тартқан) үйленеді, ал Филипп Таранто Ахея княздығын Хью мен Матильдаға өткізеді. 8 тамыз – Император Генрих VII Неаполь королі Робертке ("Дана Роберт") қарсы жорық бастайды. Генрихтің одақтастары оған және оның 4000 рыцарь қолдауымен 15000 сарбаздық әскеріне қосылуға құлшынбайды, ал императорлық флот король Роберттің мемлекетіне тікелей шабуыл жасауға дайын тұрады. 9 тамыз – Даниядағы Хорсенс қаласында Ютландияның Эрик патшасы Эрик VI Менведпен келісімге келіп, Лангеландқа деген барлық талаптарынан бас тартып, Шлезвиг герцогтігін иеленеді. 24 тамыз – Неаполь қаласы Сиенаны қоршау кезінде безгекке шалдыққаннан кейін бір апта өткен соң, Рим императоры Генрих VII Бонконвентода безгек салдарынан қайтыс болады. Оның 17 жасар ұлы Иоанн Богемиялық оның орнын басып, Киелі Рим империясының жеті сайлаушы князінің бірі атанды. Генрихтің қазасы туралы хабарды естіген соң Бавария герцогы Людовик өзінің туысы, Австрия және Штирия герцогы Фридрихке қарсы соғыс жариялайды, өйткені екеуі де жаңа император болып сайлануға таласады, бұл бәсеке ақырында Людовик пайдасына шешіледі. 23 қыркүйек – Англия Парламенті 12 айдың ішінде төртінші рет шақырылады, алдыңғы үш әрекет мүшелерді жинауға сәтсіз аяқталады. Король Эдуард II Шотландияға қарсы жаңа жорықты қаржыландыру үшін келесі маусымға дейін жиналатын түсімдер үшін салық заң жобасын қабылдауға сессияны көндіреді.
July 29 – In a complicated marital pact, Catherine of Valois–Courtenay, the Latin Empress of Constantinople, breaks her engagement to Hugh V, Duke of Burgundy, styled the King of Thessalonica in order to marry Philip I, Prince of Taranto, styled the King of Albania and Lord of Achaea. In exchange for Hugh's forbearance, Catherine cedes her lands to Hugh's sister, Joan the Lame, wife of Catherine's half brother Philip of Valois, and Hugh becomes engaged to Joan of France. On the same day as Philip's marriage to Catherine, former fiancée of Hugh, Hugh's brother Louis of Burgundy marries Matilda of Hainaut (who had broken off her engagement to Philip of Taranto's son Charles of Taranto) and Philip of Taranto cedes the Principality of Achaea to Hugh and Matilda. August 8 – Emperor Henry VII begins a campaign against King Robert of Naples ("Robert the Wise"). Henry's allies are loath to join him and his 15,000 man army, supported by 4,000 knights, while the imperial fleet is prepared to attack King Robert's realm directly. August 9 – In the town of Horsens in Denmark, Eric of Jutland reaches a settlement with King Eric VI Menved and receives the Duchy of Schleswig in return for renouncing all claims to Langeland. August 24 – A week after contracting malaria during the siege of the Neapolitan city of Siena, the Holy Roman Emperor Henry VII dies of malaria at Buonconvento. His 17 year old son, John of Bohemia, will succeed him and will become one of the seven prince electors of the Holy Roman Empire. Upon learning of the Henry's death, Louis, Duke of Bavaria goes to war against his cousin, Frederick the Fair, Duke of Austria and Styria, as both compete to be elected the new Emperor, a competition which will eventually be resolved in favour of Louis. September 23 – The English Parliament is called into session for the fourth time in less than 12 months, after three unsuccessful attempts to assemble members. King Edward II persuades the session to pass a tax bill for revenues to be collected by the following June in order to finance a new campaign against Scotland.
Қазан желтоқсан
21 қазан – Шотландия королі Роберт Брюс шотланд ақсүйектерінің Дандидегі жиналысында ультиматум жариялайды, оған дейін оның бейбіт шартына қосылмаған шотландтарға оған адалдыққа ант беруге бір жыл уақыт береді, әйтпесе барлық иеліктерінен айырылады. Шотландияның Лотиан ақсүйектері Эдуард II-ге қорғау сұрап жүгінеді, ол 1314 жылдың жазының ортасына дейін ағылшын әскерін жеткізуге уәде береді. 9 қараша – Гаммельсдорф шайқасы: Бавариялық Людовик IV басқарған неміс әскері оның туысы Фридрих Кереметті Гаммельсдорфта жеңіп алады, оған Австрия герцогы Леопольд I Даңқты қолдау көрсеткен. Шайқас барысында Людовиктің аз санды әскері Фридриктің жеңілген армиясын қумайды. Ол Төменгі Баварияның жас герцогтарына (Генрих XIV, Отто IV және Генрих XV) қатысты қамқорлығынан бас тартуға мәжбүр болады. Бұл жанжал Киелі Рим империясында дүрбелең тудырады. 18 қараша – Португалия королевасы Констанция, 2 жасар король Альфонсо XI-нің анасы қайтыс болады. Альфонсоның әжесі, Мария де Молина патшайым, оның інісі Петр Кастильский және оның арағасынан туған ағасы Иоанн Кастильский жас Альфонсоның регенттігін бөліседі. Мария оның біліміне жауапкершілік алса, инфанттар, әсіресе Петр Кастилияны қорғау міндетін өз мойнына алады. 26 желтоқсан – Англия Парламенті феодалдық салық жинауға рұқсат бергеннен кейін үш күн өткен соң, король Эдуард II сегіз граф пен 87 баронға Шотландияға жорық жасау үшін 10 маусымға дейін Бервик-апон-Твидте әскер жинауға шақыру жібереді.
October 21 – Robert the Bruce, King of Scotland delivers an ultimatum at a meeting of the Scottish nobles at an assembly in Dundee, giving Scots who have not yet come into his peace agreement a year to swear fealty to him or lose all their estates. The Scottish nobles of Lothian appeal to Edward II for protection, who promises to bring an English expeditionary force by midsummer in 1314. November 9 – Battle of Gammelsdorf: German forces led by Louis IV the Bavarian" defeat his cousin Frederick the Fair, at Gammelsdorf, who is supported by Leopold I the Glorious, Duke of Austria. During the battle, Louis' smaller force does not pursue Frederick's defeated army. He is forced to renounce his tutelage over the young dukes of Lower Bavaria (Henry XIV, Otto IV and Henry XV). The conflict causes a stir within the Holy Roman Empire. November 18 – Queen Constance of Portugal, mother of the 2 year old King Alfonso XI dies. Alfonso's grandmother Queen dowager María de Molina, his uncle Peter of Castile, and his great uncle John of Castile divide the regency over the young Alfonso. While Maria takes charge of his education, the infantes, especially Peter, assume the duty of defending Castile. December 26 – Three days after receiving authorization from the English Parliament for a feudal levy, King Edward II issues a summons for eight earls and 87 barons to muster their troops at Berwick upon Tweed by June 10 for an invasion of Scotland.
Азия
Тран Ан Тонг, Анамның (Солтүстік Вьетнам) императоры, Чампаны (Оңтүстік Вьетнам) басып алып, Чам патшалық әулетін марионеттік билеушілер ретінде орнатады.
Tran Anh Tong, emperor of Annam (Northern Vietnam), occupies Champa (Southern Vietnam) and establishes the Cham royal dynasty as puppet rulers.
Дін
Сербияның ең күшті билеушілерінің бірі Стефан Милутин шамамен осы жылдары Баньска монастырын құрды.
King Stefan Milutin, one of the most powerful rulers of Serbia, founds the Banjska Monastery (approximate date).