Кіріспе

Солтүстік аспан жарты шарындағы жұлдыздық шоқжұлдыз. Күннің апогейі – Күннің Жергілікті стандартты тынығу нүктесіне қатысты қозғалысының бағыты. Ол Геркулес шоқжұлдызында, оң көтерілу және дейек координаттары бойынша орналасқан. Супергалактикалық координаттар жүйесінің солтүстік полюсі де осы шоқжұлдызда, оң көтерілу және дейек координаттары бойынша табылады.

Жұлдыздар

Геркулестің бірінші немесе екінші шамадағы жұлдыздары жоқ. Алайда, оның 4-тен жоғары шамасы бар бірнеше жұлдызы бар. Альфа Геркулис, дәстүрлі түрде Расалгети деп аталады, ол үш жұлдыздық жүйе, Жерден 359 жарық жылы қашықтықтағы шағын әуесқой телескоптармен ішінара ажыратылады. Оның жалпы атауы "тізе бүгіп отыратын адамның басы" дегенді білдіреді. Бастапқысы - айнымалы жұлдыз; ол ең аз шамасы 4 және ең көп шамасы 3 болатын жарқын алып жұлдыз. Оның диаметрі шамамен 400 күн диаметріне тең. Екіншілік, негізгі жұлдызға 3600 жылда бір рет айналатын спектрлік қос жұлдыз, 5,6 шамалы көк жасыл түсті жұлдыз. Бета Геркулис, сондай-ақ Корнефорос деп аталады, Геркулес шоғырындағы ең жарқын жұлдыз. Бұл Жерден 148 жарық жылы қашықтықта орналасқан 2.8 шамалы сары алып жұлдыз. Delta Herculis A - кішкентай әуесқой телескоптармен ажыратылатын қос жұлдыз. Бастапқысы - көк ақ жұлдыз, оның шамасы 3,1, және Жерден 78 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның оптикалық серігі 8,2 шамалы. Гамма Геркулис - кішкентай әуесқой телескоптарда ажыратылатын қос жұлдыз. Алғашқысы - Жерден 195 жарық жылы қашықтықта орналасқан 3.8 шамалы ақ алып. Оның оптикалық серігі кеңінен бөлінген, 10 шамалы. Зета Геркулис - орта апертуралы әуесқой телескоптарда ажыратыла бастайтын қос жұлдыз, компоненттері 2025 жылы ең жоғарғы деңгейіне жетеді. Жерден 35 жарық жылы қашықтықта орналасқан бұл жүйенің периоды 34,5 жылды құрайды. Бастапқы жұлдыз - сары түсті, шамасы 2,9, ал екінші жұлдыз - 5.7 шамалы қызғылт сары жұлдыз. Геркулес тағы да өте жарқын қос жұлдыздар мен екілік жұлдыздарды қамтиды. Каппа Геркулис - кішкентай әуесқой телескоптармен ажыратылатын қос жұлдыз. Біріншісі - Жерден 388 жарық жылы қашықтықта орналасқан 5.0 шамалы сары алып; екіншісі - Жерден 470 жарық жылы қашықтықта орналасқан 6.3 шамалы қызғылт сары алып. Rho Herculis - Жерден 402 жарық жылы қашықтықта орналасқан, кішкентай әуесқой телескоптармен ажыратылатын екілік жұлдыз. Екі компоненті де көк жасыл алып жұлдыздар; негізгісі - 4,5 шамалы, ал екіншісі - 5,5 шамалы. 95 Геркулис - Жерден 470 жарық жылы қашықтықта орналасқан, кішкентай телескоптар арқылы ажыратылатын екілік жұлдыз. Біріншісі - күміс түсті алып жұлдыз, оның шамасы 4,9, ал екіншісі - ескі, қызғылт алып жұлдыз, шамасы 5,2. Негізгі жұлдызға жақын HD164669 жұлдызы оптикалық екілік жұлдыз болуы мүмкін. 100 Геркулис - кішкентай әуесқой телескоптармен оңай ажыратылатын қос жұлдыз. Екі компоненті де 5,8 шамалы көк ақ жұлдыздар; олар Жерден 165 және 230 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның көбірек созылған аяғы (Омикрон Геркулис) мен Вега (құрметті Лира) арасында.

Планеталық жүйелер

Геркулес шоқжұлдызындағы он бес жұлдыздың орбитасында Күннен тыс планеталар бар екені белгілі. 14 Геркулистің екі планетасы бар. 14 Herculis b планетасының ашылған кезде ең ұзақ периоды (4,9 жыл) және кең орбитасы (2,8 АЕ) болған. 14 Herculis c планетасы өте төмен эксцентриситетімен әлдеқайда алыс орбитада айналады. Ол 2005 жылы ашылған, бірақ 2021 жылы ғана расталды. HD 149026 жұлдызында ыстық Юпитер планетасы бар. HD 154345 жұлдызының планетасы HD 154345 b, ұзақ периоды (9,095 жыл) және кең орбитасы (4,18 АЕ) бар. HD 164922 – Сатурнға ұқсас, ұзақ периодты планетаның алғаш рет табылуы. Оның массасы 0,36 МЮ, жартылай бас ось 2,11 АЕ. Содан бері тағы көп планеталар табылды. Массасы 8,65 МЮ. HD 155358 жұлдызы – планеталарға иелік ететін ең төменгі металл мөлшеріне ие жұлдыз (Күннің 21%), оның айналасында екі планета бар. Екі планетаның да орбиталары шамалы эксцентриситетке ие. GSC 03089 00929 жұлдызында TrES 3b планетасы қысқа транзитпен өтеді. Оның периоды 31 сағатқа созылады. Gliese 649 жұлдызының айналасында Сатурн планетасы бар, бұл жұлдыз – қызыл ергежейлі жұлдыз. HD 156668 жұлдызында Жер массасына шамалас планета бар, оның ең төменгі массасы төрт Жер массасына тең. HD 164595 – G типіндегі жұлдыз, оның бір планетасы бар, HD 164595 b. TOI 561 төрт, немесе мүмкін бес планетаға ие. Олардың ішіндегі ең ішкі планета – TOI 561 b, өте қысқа периодты планета болғандықтан ерекше.

Терең аспан нысандары

Геркулес екі жарқын шарлы шоғырды қамтиды: M13, солтүстік жарты шардагы ең жарқын шарлы шоғыр және M92. Сондай-ақ, онда Abell 39 планеталық тұмандығы да бар. M13, η Her және ζ Her жұлдыздарының арасында орналасқан; ол әлсіз, бірақ өте айқын түні жалаңаш көзбен байқауға болады. M13, жалаңаш көзбен де, бинокльмен де көрінетін, 6-шамадағы шарлы шоғыр, онда 300 000-нан астам жұлдыз бар және Жерден 25 200 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Ол сондай-ақ өте үлкен, оның көрінетін диаметрі 0,25 градустан астам, толық Айдың жартысына тең; оның физикалық диаметрі 100 жарық жылдан асады. M13-тегі жеке жұлдыздарды кішкентай әуесқой телескопымен көруге болады. M92, M13 сияқты, бинокльде көмескі жұлдыз ретінде көрінеді; ол атақты шоғырдан тығыз және кішірек. 14 миллиард жылға жуық ескілігі бар ең көне шарлы шоғыр ретінде белгілі, оның жұлдыздарын орташа апертурасы бар әуесқой телескопымен көруге болады. NGC 6210 – 9-шамадағы планеталық тұмандық, Жерден 4000 жарық жылы қашықтықта, 75 мм-ден үлкен апертурасы бар әуесқой телескоптарында көк-жасыл эллипстік диск ретінде көрінеді. 2018 жылдың 22 маусымына қарай, бұл астрономиялық құбылыс әлемдегі астрономдардың арасында үлкен қызығушылық тудырды және 2018 жылдың 22 маусымына қарай Supernova 2018cow деп аталған, болжамды жаңа жұлдыз ретінде қарастырылуы мүмкін. Геркулес шоғыры (Abell 2151) – Геркулес шоқжұлдызындағы галактикалар шоғыры. Шоқжұлдыздағы ең жарқын радио көзі – Геркулес А, ол 2,1 миллиард жарық жылы қашықтықта орналасқан эллипстік галактика, 2,5 миллиард күн массасына ие супермассивті қара тесігі бар және 1,5 миллион жарық жылына созылатын радио сәулелеріне ие. Геркулестегі тағы бір жарқын радио көзі – 3C 345 квазары, оның реактивті сәулесі жарық жылдамдығынан асып түседі. Геркулес-Корона Бореалис Ұлы қабырғасы, ғаламдағы ең үлкен құрылым, Геркулесте орналасқан.

Дәстүрлі

Дәстүрлі визуализация α Herculis-ті Геркулестің басы ретінде бейнелейді; оның аты, Расалгети, сөзбе-сөз "тізе бүгіп тұрғанның басы" деген мағынаны білдіреді. Геркулестің сол қолы иығынан (δ Herculis) Лираға қарай созылса, ал β Herculis, немесе Kornephoros ("клуб ұстаушы") оның екінші иығын құрайды. Оның тар белін ε Herculis және ζ Herculis жасайды. Соңында, оның сол аяғы (θ Herculis тізесі және ι Herculis аяғы) Драконның басын басып тұр, Геркулес жеңген айдаһар/жылан, және ол мәңгілікке дейін оның үстінен қуана береді.

Кілт тасты астеризм

Қазіргі заманғы жұлдыздық карталарда жиі кездесетін түрінде, Геркулестің денесі ретінде π Her, η Her, ζ Her және ε Her (бұл "Keystone" астеризмі деп аталады) құрайтын төртбұрыш қолданылады.

Х. А. Рей

Х. А. Рей "Ключевой каменьды" Геркулес басына айналатын басқаша көрініс ұсынды. Бұл төртбұрыш екі аса жарқын жұлдыздың арасында жатыр: Лира шоқжұлдызындағы Вега және Корона Бореалис шоқжұлдызындағы α CrB (Альфека). Батырдың оң аяғында үшінші шамадағы екі жарқын жұлдыз бар: α Her (Rasalgethi) және δ Her (Sarin). Соңғысы – оң тізе. Батырдың сол аяғында төртінші шамадағы көмескі жұлдыздар бар, олардың Байер белгілемелері жоқ, бірақ Фламстед нөмірлері бар. β Her жұлдызы батырдың созылған оң қолына тиесілі, және оны Корнефорос деп те атайды.