Кіріспе
Манхэттен мен Бронкстағы солтүстік-оңтүстік бағытты даңғыл, Нью-Йорк қаласы. Манхэттен мен Бронкстағы даңғыл – Нью-Йорк қаласында Манхэттен және Бронкс аудандары арқылы солтүстік және оңтүстік бағыттарында қозғалыс жүзеге асыратын бульвар. Манхэттендегі жолдың көп бөлігі батысында Мэдисон даңғылымен, ал шығысында Лексингтон даңғылымен қатар орналасқан. Парк-авенюдің барлық ұзындығы бұрын Төртінші даңғыл деп аталған; бұл атау әлі де Купер-сквер мен 14-ші көше арасындағы бөлігіне қолданылады. Даңғыл 14-ші және 17-ші көшелер арасында Шығыс Юнион-сквер деп, ал 17-ші және 32-ші көшелер арасында Оңтүстік Парк-авеню деп аталады.
the avenue in Manhattan and the Bronx
Park Avenue is a boulevard in New York City that carries north and southbound traffic in the boroughs of Manhattan and the Bronx. For most of the road's length in Manhattan, it runs parallel to Madison Avenue to the west and Lexington Avenue to the east. Park Avenue's entire length was formerly called Fourth Avenue; the title still applies to the section between Cooper Square and 14th Street. The avenue is called Union Square East between 14th and 17th Streets, and Park Avenue South between 17th and 32nd Streets.
Алғашқы жылдары және темір жол құрылысы
Манхэттеннің шығыс жағындағы ең кең даңғыл ретінде белгіленген Парк-авеню, бастапқыда 1830 жылдары салынған Нью-Йорк және Гарлем теміржолының жолдарынан тұрды. Бұл, Манхэттен көшелерінің жоспары қабылданғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң болды. Теміржолдың жер бетіндегі қатынасы, жаяу жүргіншілер мен атты көліктерді жолдың екі жағына ығыстырды. Кейіннен теміржол Мюррей-Хилл төбесінің астында ашық қазба туннель арқылы жүргізілді, ол 1850 жылдардың басында 34-ші және 40-шы көшелер арасында торлармен және шөппен жабылды. Бұл "парктің" бөлігі 1860 жылы Парк-авеню деп аталды. Парк-авенюдің бастапқы оңтүстік соңы 34-ші көшеде орналасқан еді, ал жаңа аталған Парк-авенюге Төртінші авенюден бөлек, дербес үй нөмірлеу жүйесі берілді. 1 Парк-авеню мекенжайы, Парк-авеню мен 34-ші көшенің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан 101 East 34th Street үйіне тағайындалды. Гарлем теміржолы кейіннен Нью-Йорк орталық теміржолының құрамына енді, ал Нью-Йорк орталық теміржолының 42-ші көшедегі терминалы – Гранд-Сентрал Депосы 1871 жылы ашылды. Бірақ, жаңа терминалға дейін салынған рельстер мәселе тудырды. Бастапқыда 42-ші және 59-шы көшелер арасындағы теміржол өткелдері деңгейлер бойынша бөлектелмегендіктен, Төртінші даңғыл бойында теміржол өткелдері қажет болды, бұл жиі апаттарға әкелді. Гудзон өзені теміржолы Гранд-Сентралға көшкеннен кейін 12 күн ішінде жеті адам қаза тапты. 1872 жылы, Гранд-Сентрал Депосы ашылғаннан кейін көп ұзамай, Нью-Йорк орталық теміржолының иесі Корнелиус Вандербильт Төртінші даңғылды жақсарту жобасын ұсынды. Осы жоба бойынша 56-шы және 97-шы көшелер арасындағы тас қазбасымен жабылтын болады. 1874 жылы жақсарту жұмыстары аяқталғаннан кейін, солтүстіктен Гранд-Сентралға қарай келе жатқан теміржолдар 96-шы көшедегі Парк-авеню туннеліне еніп, жаңа депоға дейін жер астынан өтті.
Гранд-Сентрал және Терминал қаласы
1902 жылы Парк-авенюдің астында екі пойыз соқтығысып, көптеген адам қаза тапты. Бұл жағдайға бу машиналарынан шыққан түтін сигналдарды жасыруы себеп болды. Содан кейін Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы Манхэттенде бу машиналарымен жүретін пойыздарды тыйым салатын заң қабылдады. 1902 жылдың желтоқсанына қарай, қаламен келісімге отырып, New York Central компаниясы Гранд-Сентрал станциясына 46-шы және 59-шы көшелерден ашық жолмен келуге, сондай-ақ электр пойыздарына арналған жолдарды жаңартуға келісті. Көптеген көшелердің қиылысында ашық жолға көпірлер салынды. Жаңа электр пойыздарының терминалы – Гранд-Сентрал терминалы 1913 жылы ашылды. Электр пойыздары жер астына салынып біткен соң, Гранд-Сентралдың маңындағы Парк-авеню аумағы «Терминал-Сити» деп аталатын бірнеше блоктан тұратын құнды жылжымайтын мүлікке айналды. 42-ші және 51-ші көшелер арасындағы Мэдисон және Лексингтон даңғылдарында орналасқан бұл ауданда Крайслер ғимараты және басқа да беделді кеңселер, Парк-авеню бойындағы сәнді пәтерлер, сондай-ақ Маргвери, Парк-Лейн және Уолдорф Астория сияқты жоғары деңгейдегі қонақүйлер бой көтерді. 1929 жылы New York Central компаниясы 34 қабаттан тұратын бас кеңсесін (қазір Хелмсли ғимараты деп аталады) терминалдың солтүстігіндегі Парк-авенюге салды. Park Avenue Viaduct Парк-авенюді Гранд-Сентрал терминалының айналасында 40-шы және 46-шы көшелер аралығында қайта бағыттап, Парк-авеню қозғалысына ғимараттың айналасында және 42-ші көшеден өтуге мүмкіндік берді, бұл жақын маңдағы көшелерге кедеріс келтірмеді. Виадукттің батыс (қазір оңтүстікке қарай) бөлігі 1919 жылы аяқталды, бірақ виадукт ашылғаннан кейін көп ұзамай тығырындар пайда болды, сондықтан 1928 жылы солтүстікке қарай қозғалыс үшін шығыс бөлігі қосылды. Парк-авенюдегі 1 нөмірлі үйді дипломат Роберт Бэконның жесірі Марта Бэкон иеленген. Алдермендер кеңесі атауды өзгерту туралы шешімді кері қайтарды. Бұл Бэконды Нью-Йорк Жоғарғы Сотының апелляциялық бөліміне шағымдануға итермеледі, ол 1927 жылдың қарашасында Хайланның ветосын жойды, себебі Парк-авенюді 32-ші көшеге дейін кеңейту жеке құрылыс салушының пайдасына жасалған. Манделдің 32-ші көшедегі құрылысы 461–477 Төртінші даңғыл деп аталды, ал бұл ғимараттың құрылысшылары апелляциялық шешімді жою үшін сотқа шағымданды. Бэкон мәселені АҚШ Жоғарғы Сотына көтеруді жоспарлаған, бірақ ол ақырында 1930 жылы мекенжайын «Парк-авеню, 34-ші көше» деп өзгертті. 1920 жылдары Парк-авенюдің Гранд-Сентралдан 96-шы көшеге дейінгі бөлігінде көптеген пәтер үйлері салынды. Бұл даңғылдың ұзын бөлігінде әлемдегі ең қымбат жылжымайтын мүлік орналасқан. Мысалы, 740 Парк-авенюдегі жылжымайтын мүлік бір шаршы футы үшін бірнеше мың долларға сатылады. 1937 жылдың қазан айында Мюррей-Хилл туннелінің бір бөлігі қайтадан автомобильдер үшін ашылды. Бронкстағы Гранд Конкорсқа Гранд Парк-авеню экспресс-жолын салуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1945 жылы әрекетте қаза тапқан американдық сарбаздардың құрметіне дәстүр енгізілді, оған сәйкес Рождество шыршалары ортаға қойылып, желтоқсанның бірінші жексенбісінде Брик пресвитериан шіркеуінде жарықтандырылды. 1959 жылдың 5 мамырында Нью-Йорк қалалық кеңесі 17-ші және 32-ші көшелер арасындағы Төртінші даңғылдың атын Парк-авеню Оңтүстік деп өзгертуге 20:1 дауыспен келісті. Атауын өзгерту, сондай-ақ жаңадан аталған Парк-авеню Оңтүстік бойындағы ілгекті белгілерге тыйым салу, даңғылдың беделін жақсартуға бағытталған. Парк-авенюдің бұрынғы атауларын өзгертуден айырмашылығы, Парк-авеню Оңтүстік адресінің нөмірлері Төртінші даңғылдың қалған бөлігіндегідей жалғасты. 2007 жылдың қыркүйегінде Metro North темір жолы New York City Department of Transportation (NYCDOT) департаментімен 46-шы және 56-шы көшелер арасындағы Парк-авеню бойында жаяу жүргіншілерге арналған жол сигналдарын орнату туралы келісімге келді. Екі тарап 1982 жылдан бері, Penn Central компаниясы Парк-авеню туннелін басқарған кезден бастап, бұл мәселе бойынша келіспеушіліктерді тудырып келді. 1997 жылы NYCDOT комиссары Гранд-Сентрал аймағындағы жаңарту кезеңінде сигналдар орнатылатынын мәлімдеді. Metro North және қала бөліскен 35 миллион долларлық жобаны сол айдың соңында MTA кеңесі мақұлдады. Жобаға он бір қиылыста 12 жаяу жүргінші сигналын және 8 жол сигналын орнату, сондай-ақ Гранд-Сентралдың айналасындағы жауын-шашын суының туннельге сіңуін болдырмау үшін жаяу жүргіншілер мен көшелерді жаңарту кірді. Бұл аймақтағы автомобиль қозғалысы әр бағыттағы әдеттегі төрт емес, ортаңғы қиылыстағы әр тіректегі бағанаға орнатылған шамдармен басқарылды, нәтижесінде жаяу жүргіншілердің жарақаттану деңгейі салыстырмалы түрде жоғары болды. Қосымша шамдар мен жаяу жүргіншілерге арналған сигналдар қосылмады, себебі Парк-авенюдің бұл бөлігі Парк-авеню туннелінің шатырының үстінде орналасқан, ал кейбір жерлерде көше шатырдың үстінде болды. Шатырдың қалыңдығы жеткіліксіз болғандықтан, туннельдің құрылымын бұзбай шам тіректеріне негіз жасау мүмкін болмады. Бұл жаңартуларды жасаудың жоғары құны және New York City Department of Transportation мен Metro North арасындағы ынтымақтастықтың болмауы, туннельдің шатырын өзгертуге қарсы болғандықтан, жоба бірнеше жылға кешіктірілді. 1994 жылы жобаның бір қиылысын жаңартуға 200 000 доллар жұмсалатыны естілді. Жаңа келісімге сәйкес, Metro North жол сигналдарын бекітудің жолын жобалады. 2010 жылдың шілде айында осы қиылыстарға жаяу жүргіншілерге арналған сигналдар мен гантрыға орнатылған жол сигналдары орнатылды. 2014 жылдың 12 наурызында 116-шы көше маңындағы 1644 және 1646 Парк-авенюдегі екі пәтер үй газ жарылысынан қирады. Сегіз адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды.
Манхэттен
Парк даңғылы болып табылатын жол Бауэриден басталады. 8-ші көшедегі Купер алаңынан 14-ші көшедегі Юнион алаңына дейін ол Төртінші даңғыл деп аталады, бұл солтүстік бағыттағы қозғалысқа арналған жол. 14-ші көшеде ол 1811 жылғы Комиссарлар жоспарындағы басқа да даңғылдармен қатарласу үшін сәл солтүстік-шығысқа бұрылады. 14-ші көшеден 17-ші көшеге дейін ол Юнион алаңының шығыс шекарасын құрайды және Юнион алаңы Шығысы деп аталады; оның оңтүстікке қарай бағытталған қатарлары 15-ші көшеден оңтүстікке қарай Бродвеймен бірігеді, ал 14-ші және 15-ші көшелер арасындағы бір блок бөлігінде бұл жол екі бөлек учаскеге бөлінеді. 17-ші көшеден 32-ші көшеге дейін ол Парк даңғылы Оңтүстік деп аталады. Мысалы, 225 Парк даңғылы Оңтүстік бастапқыда 225 Төртінші даңғыл деп аталған. 32-ші көшеден жоғары, қалған бөлігі Парк даңғылы деп аталады, бұл 43 метрлік бульвар.
Бронкстегі
Авеню Бронкс өзенінің арғы жағында жалғасады. Бронкста Парк даңғылы Мотт-Хейвен ауданындағы Шығыс 135-ші көшеден басталады. Даңғылдың барлық бөлігі бұл ауданда Metro North желісімен бөлінген. Шығыс 135-ші көшеден Шығыс 173-ші көшеге дейін Парк даңғылының көп бөлігінде қозғалыс тек бір бағытта жүзеге асырылады. Шығыс 173-ші көшеден солтүстікке қарай даңғыл екі бағытта жүруге мүмкіндік береді және Фордхэм Плазаға дейін жалғасады, онда ол аяқталады. Нью-Йорк метросының Grand Central–42nd Street станциясымен қатар, IRT Lexington Avenue Line желісі 41-ші көшеден 8-ші көшеге дейінгі Park Avenue және оның тармақтары арқылы да өтеді. 33-ші көше, 28-ші көше, 23-ші көше және Астор-плейс станциялары бір желімен, ал 14-ші көше Юнион-сквер станциясы басқа бір желімен қызмет көрсетеді.
Автобустар қызметі
Оңтүстікке қарай M98 Limited автобусы Гарлем Ривер Драйвы мен 120-шы көше арасындағы Парк даңғылымен қатынайды және Гарлем 125-ші көше станциясында тоқтайды. Солтүстікке қарай M1, M2 және M3 автобустары 8-ші көше мен 25-ші көше арасындағы Парк даңғылында тоқтайды. Оңтүстікке қарай SIM1, SIM3, SIM4, SIM33, X27 және X28 жедел автобус маршруттары сағаттарда аз қозғалыс кезінде Парк даңғылына қызмет көрсетеді. Бронксте Парк даңғылы бойында автобус қатынайды, бірақ Фордэм Плаза автобус терминалы жолдың солтүстік басында орналасқан.