Кіріспе

Англияның лорд-канцлері Ричард Рич, 1-ші барон Рич (1496 жылдың шілдесі – 1567 жылдың 12 маусымы) – 1547 жылдан 1552 жылдың қаңтарына дейін Англия королі Эдуард VI билігінде лорд-канцлер болды. 1564 жылы ол Эссекс округында Фелстед мектебін және оған қоса кедейлер үйін құрды. Монастырлардың таратылуынан пайда тапты, корольге қарсы деп саналғандарды және олардың саясатын қуғынға түсірді. Католик шейіттері Томас Мор мен Джон Фишердің, сондай-ақ протестант шейіт Анна Аскеудің сот процестерінде белсенді рөл атқарды.

Мансап

Ричтің ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол 1516 жылға дейін Кембриджде оқыған болуы мүмкін. Сол жылы ол "Орталық ғибадатханаға" заңгер ретінде қабылданды, ал 1520 мен 1525 жылдар аралығында "Жаңа қонақүй" оқырманы болды. 1528 жылы Рич қолдаушы іздеп, кардинал Вулсиге хат жазды; 1529 жылы Томас Одли оның Колчестерден парламент депутаты болып сайлануына көмектесті. Одлидің мансабы 1530-шы жылдардың басында өркендегенде, Ричтің де мансабы түрлі заңдық қызметтер арқылы дамыды, 1530-шы жылдардың ортасында ол толыққанды танымал болды. Одан әрі жоғарылаулар болды, 1533 жылы Рич рыцарь атағын алды және Англия мен Уэльстің бас солиситоры болды. Осы қызметте ол Томас Кромвельдің басшылығымен монастырларды жоюда "кіші балға" рөлін атқарды және Генрих VIII-нің Жоғарылық туралы заңының орындалуын қамтамасыз етуге тиіс болды. Рич Томас Мор мен епископ Джон Фишердің сот процестеріне қатысты. Екі жағдайда да оның айыпталушыларға қарсы дәлелдері дос әңгімеде айтылған мойындауларды қамтыды, ал Мордың ісінде сөздер қасақана бұрмаланған болуы мүмкін еді. Сотта Мор Ричтің "әдетте тілді жеңіл, үлкен ойыншы және құмар ойыншы, және ешқандай құрметке лайық емес" деп сипаттады. Рич Кромвельдің құлауына да маңызды үлес қосты. Патшаның адвокаты ретінде Рич 1536 жылдың қаңтарында Кимболтон сарайына барып, Арагондық Екатеринаның мүліктерін тізімдеді және Генрихке оның мүліктерін қалай дұрыс иеленуге болатыны туралы кеңес берді.

Канцлер

1536 жылғы 19 сәуірде Рич монастырь табыстарын басқару үшін құрылған Аугментация сотының канцлері болды. Оның олжаның үлесіне, грант немесе сатып алу арқылы иеленген, Лиз (Лигхс) монастыры және Эссекс округіндегі 100-ге жуық усадьба кірді. Рич Смитфилдтегі Ұлы Бартоломей шіркеуінің жылжымайтын мүлігін де сатып алып, жойды. Ол Тюдор стиліндегі қақпа үйін салды, ол Лондондағы Смитфилд қақпасының жоғарғы бөлігі ретінде бүгінге дейін сақталған. Сол жылы ол Төменгі палатаның спикері болып тағайындалды және корольдің саясатын жақтады. Монастырларды таратуға, Томас Мор мен епископ Фишерді қуғындауға және Эдуард VI мен Елизавета тұсында атқарған рөліне қарамастан, оның діни сенімдері формалды түрде католик болып қалды. Рич Лондон мұнарасында азапталған жалғыз әйел – Анн Аскевтің азапталуына да қатысты. Ол және канцлер Уиотсли оны азаптау үшін қиямет машинасының дөңгелегін айналдырды.

Барон Рич

Рич король Генрих VIII-нің өсиетін орындаушының көмекшісі болды және жер алды. Ол 1547 жылғы 26 ақпанда Лиз бароны атанды. Келесі айда ол Вриотслиден кейін канцлер болып тағайындалды. Ол Лорд-протектор Эдвард Сеймурдың саясатын, соның ішінде шіркеу мәселелеріндегі реформаларды және оның бауыры Томас Сеймурды соттауды қолдады, 1549 жылғы қазан айындағы дағдарысқа дейін Джон Дадлимен бірікті. 1552 жылғы қаңтарда ол лауазымынан қанағаттанды.

Епископтарды қудалау

Рич епископтар Стивен Гардинер мен Эдмунд Боннерді соттауға қатысып, болашақ Англия королевасы Мэри I-ге қатысты қатал қарым-қатынастарда рөл атқарды. Бірақ таққа отырғаннан кейін Мэри Ричке ешқандай жамандық ойластырмады. Ол жаңа билік орнаған кезде Эссекстегі ескі дінді қайта жаңғыртуға белсенді қатысып, ең белсенді қуғыншылардың бірі болды. Мэри патшалық құрған жылдары құпия кеңеске сирек келді; бірақ Елизавета тұсында Мэри кезінде берілген жерлерді тексеру комиссиясына мүше болып кірді және 1566 жылы патшайымның некеге отыру мәселесі бойынша кеңес беру үшін шақырылды. Ол 1567 жылдың 12 маусымында Эссекстегі Рочфордта қайтыс болды және Фелстед шіркеуіне жерленді. Мэри тұсында ол шіркеуде әндер оқу, жоқтау айту және қоңырау соғу үшін қызметкерлер тағайындады. Бұған қоса, үш ауылдың тұрғындарына ораза айында шабақ жеуге жәрдем ақысы берілді. Бұл қайырымдылықтар 1564 жылы негізін қалаушының жерлерінде туған балаларға латын, грек және дін білімі беру мақсатында Фелстед мектебінің құрылысына аударылды. Мектепке басшылық 1851 жылға дейін негізін қалаушының отбасында болды.

Ұрпақтар

Ричтің ұрпақтары үш ғасыр бойы құдіретті Рич әулетін құрды, Англия жұртшылығындағы бірнеше құрметті лауазымдарға ие болды және көптеген басқа да ақсүйек отбасылармен туыстық байланыс орнатты. Әйелі Елизавета Дженкс (Гинкс) (1558 ж. қайтыс болғаннан) 15 бала дүниеге келді. Олардың 13-і Эссекс шежірелерінде көрсетілген. Ұлы Роберт (1537?–1581), екінші барон Рич, Реформацияны қолдады. Бір немересі Ричард Рич, Кэтрин Кнайветтің тұңғыш күйеуі болды, ал екіншісі, кіші Роберт Рич, үшінші барон Рич (1559–1619) 1618 жылы Уорвик графының бірінші титулын (үшінші жаратылысы) алды және Уорвик графының 2-ші титулына ие болған Роберт Ричтің әкесі болды, ол Англия азамат соғысы кезінде Ұлттық теңіз күштерінің бас қолбасшысы болды. Бұл әулет 1759 жылдың 7 қыркүйегінде 8-ші графтың қазасымен тоқтатылды. Ричтің Ричард (1598 ж. қайтыс болған) атты заңды емес ұлы болды, ол өсиетімен оған мүлік қалдырып, жас кезінде қамқорлық жасауға, жалпы құқық бойынша білім алуға және лайықты некелесуге мүмкіндік берді. Осы әулеттің ішінде оның немересі, саудагер-көшпенді Сэр Натаниел Рич және шөбересі Натаниел Рич (үлкен Натаниелдің туысы), Англия азамат соғысы кезінде Жаңа үлгідегі армияның полковнигі болды.

Мұра

16 ғасырдың ортасынан бері Рич өзінің әдепсіздігімен, қаржылық адалсыздығымен, қос жүзділігімен, жалған куәліктерімен және сатқындығымен аты шықты, мұндай жағдай ағылшын тарихында сирек кездеседі. Тарихшы Хью Тревор Ропер Ричті "ешкім жаман айтпаған" адам деп атады.

Сурет салу өнерінде

Рич – Роберт Болттың «Барлық маусым үшін адам» пьесасындағы маңызды жаман кейіпкер, ол оның жемқорлыққа құлдырауын көрсетеді. Оскар сыйлығын алған фильмде оны Джон Херт сомдайды. Болт Ричті Уэльстің бас прокуроры болу үшін Морға қарсы жалған куәлік бергендей көрсетеді. Мор оған: «Неге, Ричард, жанын бүкіл әлем үшін беруден пайда жоқ, ал Уэльс үшін бұл не пайда әкеледі?» – дейді. Фильмнің соңғы сөзі Ричтің «төсегінде өлгенін» көрсетеді, бұл Мордың шейіттік қасіретімен және басқа маңызды кейіпкерлердің ерте қайтысымен қатар қойылады. 1988 жылғы фильмнің жаңадан түсірілімінде Ричтің рөлін Джонатан Хакет ойнады. Рич – Генрих VIII патшалық құрған дәуірдегі тарихи детективтерден тұратын С.Ж. Сансомның Шардлейк сериясындағы маңызды кейіпкер. Рич – мүлігі мен мәртебесін арттыру үшін әділдікті бұзуға дайын қатыгез жаман адам ретінде бейнеленеді. Ол серияның үшінші кітабы «Sovereign» және бесінші кітабы «Heartstone» сюжеттерінде маңызды рөл атқарады. Род Халлетт «The Tudors» телесериалының екінші, үшінші және төртінші маусымдарында Ричтің рөлін ойнады. Рич (романда Рише деп жазылады) Хилари Мантелдің Томас Кромвель туралы үш томдық шығармаларында – «Wolf Hall», «Bring Up the Bodies» және «The Mirror and the Light» кітаптарында кездеседі. Брайан Дик оны алғашқы екі кітаптың BBC теледидарлық бейімделуінде, «Wolf Hall» сериалында сомдайды.