Кіріспе

Неміс жазушысы (1811–1878)

Карл Фердинанд Гуцков (Берлинде туған – 1878 жылдың 12 желтоқсанында Саксенхаузенде қайтыс болған) – 19 ғасырдың ортасындағы «Жас Германия» қозғалысының көрнекті неміс жазушысы.

Өмір

Гуцков өте кедей отбасында дүниеге келді, пролетариат емес, мемлекеттік қызметкерлердің ең төменгі және ең маңызсыз тобынан шыққан. Әкесі Берлиндегі соғыс кеңсесінде кеңсе кызметкері болды. Ол 1831 жылы «Forum der Journalliteratur» мерзімді басылымын жариялап, әдеби мансабын бастады. Бұл оны Вольфганг Менцельдің назарына түсірді, ол оны Штутгартқа «Literaturblatt» журналын редакциялауға көмектесуге шақырды. Сонымен қатар ол Йена, Гейдельберг және Мюнхенде университеттегі оқуын жалғастырды. 1832 жылы Гамбургте «Briefe eines Narren an eine Närrin» романын, ал 1833 жылы Тибетте өтетін фантастикалық және сатирикалық роман «Maha Guru, Geschichte eines Gottes» романын Штутгарттағы белгілі Cotta’sche Verlagsbuchhandlung баспасынан жариялады. 1835 жылы Франкфуртқа барып, онда «Deutsche Revue» журналын құрды. Гуцков Вольфганг Менцельдің серіктесі ретінде бастағанмен, ақырында оның қарсыласы болды. Сондай-ақ 1835 жылы «Wally die Zweiflerin» романы жарық көрді. 1830 жылғы Париждегі шілде революциясының жаңалықтары оны терең қозғалды, сол кездегі Еуропаны жайлаған радикализмнің жалпы атмосферасы, және, мүмкін, Дэвид Фридрих Штраустың «Исаның өмірі» еңбегін оқуы, Гуцковтың осы алғашқы романын жазуына әсер етті. Бұл роман басты кейіпкер, Валлидің агностицизмін және бостандыққа ұмтылысын көрсетеді. Гуцковтың романының өзіндік құндылығы болғанымен, оның танымалдығын Германия федералды диетасының қаулысы одан әрі арттырды. Осы қаулы бойынша Гуцков үш айға түрмеге жабылды, ол жазған немесе жазатын барлық еңбектеріне тыйым салынды және Германия конфедерациясының аймағында редакторлық қызмет атқаруына рұқсат берілмеді. Мангеймдегі түрмеде отырған кезінде Гуцков «Zur Philosophie der Geschichte» (1836) еңбегін жазды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Франкфуртқа оралды, ал 1837 жылы Гамбургке кетті. Онде ол «Richard Savage» (1839) трагедиясын жариялап, әдеби қызметінің жаңа кезеңін бастады. Бұл трагедия тез арада барлық неміс театрларында қойылды. Оның көптеген басқа пьесаларының көпшілігі 1910 жылға қарай ұмытылды, бірақ кейбіреулері неміс театрларының репертуарында берік орналасты, әсіресе «Zopf und Schwert» (1844), «Das Urbild des Tartüffe» (1847), «Der Königsleutnant» (1849) комедиялары және «Uriel Acosta» (1847) бос өлеңмен жазылған трагедиясы. 1847 жылы Гуцков Дрезденге барып, Тикке сот театрының әдеби кеңесшісі лауазымын иеленді. Ол сонымен қатар роман жазуды да жалғастырды. «Seraphine» (1838) романынан кейін «Blasedow und seine Söhne» романы жарық көрді, ол сол кездегі білім беру теорияларын сатиралайды. 1850 және 1852 жылдар аралығында «Die Ritter vom Geiste» романы жарық көрді, оны қазіргі неміс әлеуметтік романының бастауы деп санауға болады. «Der Zauberer von Rom» романы Германияның оңтүстігіндегі Рим-католик өмірін зерттейді. «Die Ritter vom Geiste» романының табысынан кейін Гуцков Диккенстің «Household Words» журналының үлгісінде «Unterhaltungen am häuslichen Herd» журналын құрды, ол 1852 жылы жарық көріп, 1862 жылға дейін жарияланды. 1864 жылы ол эпилепсиялық ұстамаға түсті, одан кейін оның театрлық қабілеті төмендеді. Осы кезеңге «Hohenschwangau» (1868) және «Fritz Ellrodt» (1872) тарихи романдары, автобиографиялық эскиздерден тұратын «Lebensbilder» (1870–1872) және Каспар Хаузер туралы оқиғаға негізделген «Die Söhne Pestalozzis» (1870) романдары жатады. Тағы бір эпилепсиялық ұстамадан кейін Гуцков 1873 жылы Италияға сапар шегіп, қайтып келгеннен кейін Гейдельбергке жақын жерде қоныстанды, содан кейін Франкфуртқа көшіп, 16 желтоқсан 1878 жылы онда қайтыс болды. «Uriel Acosta» пьесасы және басқа да шығармаларымен Гуцков еврейлердің азаттығы үшін күресті қолдады. Бұл пьеса кейіннен идиш тіліне аударылған алғашқы классикалық пьесаға айналды және идиш театрының ұзақ жылдар бойы сақталған стандартты туындысы болды. Гуцков ешқашан революционер болған емес, ол жасымен бірге консервативті болып кетті. Ол жазу арқылы өмір сүруге тырысқан алғашқы немістердің бірі болды. Оның өткір даулы ұстанымдары оның көркемдік талантын жасырды, бірақ оның еңбектері 1910 жылғы Германияның халықтық ой-санасына терең әсер етті және оның замандастары мен ұлтының рухани өмірі мен әлеуметтік күресінің ең жақсы суреттерін береді.

Бейімделулер

Оның 5 актідегі комедиясы «Zopf und Schwert» (1844) екі рет өңделді; 1926 жылы Aafa Film «Sword and Shield» фильмін жасады, ал Эдмунд Ник оны «Über alles siegt die Liebe» («Махаббаттың жеңісі», 1940) атты опереттасы үшін пайдаланды, либретто авторы – .