Кіріспе
Қатмай ұлттық паркі мен қорығында орналасқан аңғар, Аляска, АҚШ. Он мың түтін аңғары – Аляскадағы Қатмай ұлттық паркі мен қорығында орналасқан, 1912 жылғы 6-8 маусымда Новарупта вулканының жарылысынан пайда болған күл ағысымен толтырылған аңғар. Жарылыстан кейін мыңдаған фумаролалар күлден бу шығарып тұрды. 1916 жылы National Geographic Society үшін жанартаудың салдарынан болған өзгерістерді зерттеген Роберт Ф. Григгс, «көз жеткенше бүкіл аңғар жүздеген, емес, мыңдаған – тіпті ондаған мың түтіндерге толы еді, олар жарықтардан шығып, көтеріліп жатты» деп, аңғарға осы атты берді. Он мың түтін аңғары деп аталатын бұл жер, бұрын Укак өзені аңғарының белгісіз бөлігі болған. Адамдар мұнда тұрақты түрде қоныстанбағанмен, ол Алютиқ халқына және гризли аюлары сияқты жануарларға өтетін жол ретінде қызмет етті. 1912 жылғы жарылыс 20 ғасырдағы көлем бойынша ең ірі жарылыс болып табылады, шыққан магманың көлемі шамамен алғанда зор болды. Катмай тауындағы кальдераның құлауы және магмалық жүйедегі қозғалыстар нәтижесінде 6-7 балдық 14 күшті жер сілкінісі мен 5 балдық 100-ден астам жер сілкінісі тіркелді. Күлмен толған аңғардың ауданы 104 шаршы километрді құрайды. Кейбір жерлерде Лете өзені терең шатқалдар жасап, күл ағысының қабаттарын көруге мүмкіндік береді. Күл суығандықтан, көптеген фумаролалар сөніп, атының қарамастан, аңғар енді «түтінмен» (яғни бумен) толмайды. Аңғарда әлі де өсімдіктер өспейді. Жақын маңдағы төбелерде вулкандық белсенділіктің іздері көрініп тұр. Катмайдың соңғы жарылысы 1927 жылы болды, бірақ 2003 жылға дейін жарылыссыз да оқиғалар тіркелді. Аляска вулкандарының обсерваториясы Катмайдың белсенділігін Катмай кластерінің бір бөлігі ретінде үздіксіз бақылап отырады, онда Катмайдың ішінде бес белсенді стратовулкан бар. Аңғарға келушілер көбінесе Брукс лагерінен 32 шақырымдық жолмен автобуспен жетеді, бұл Қатмай паркіндегі жалғыз жол. Аңғар фотографтар мен табиғат зерттеушілері үшін шығармашылық шабыт алатын орын.
The Valley of Ten Thousand Smokes is a valley within Katmai National Park and Preserve in Alaska which is filled with ash flow from the eruption of Novarupta on June 6–8, 1912. Following the eruption, thousands of fumaroles vented steam from the ash. Robert F. Griggs, who explored the volcano's aftermath for the National Geographic Society in 1916, gave the valley its name, saying that "the whole valley as far as the eye could reach was full of hundreds, no thousands—literally, tens of thousands—of smokes curling up from its fissured floor." Prior to the eruption, the area now called the Valley of Ten Thousand Smokes was an unremarkable and unnamed portion of the Ukak River valley. Although never permanently inhabited by humans, it served as a pass for the Alutiiq people, as well as animals such as grizzly bears. The 1912 eruption was the largest eruption by volume in the 20th century, erupting a magma volume of about As many as 14 major earthquakes between 6 to 7, and over 100 earthquakes greater than 5, resulted from the collapse of the caldera at Mount Katmai and movement within the magmatic plumbing system. The ash filled valley covers a 40 square miles (104 km2) area. In places deep canyons have been cut by the River Lethe, allowing observers to see the ash flow strata. Since the ash has cooled, most of the fumaroles are now extinct and despite its name the valley is no longer filled with 'smoke' (i. e. steam). Vegetation still does not grow in the valley. The signs of volcanic activity are still visible on nearby hills. Katmai's most recent eruption was in 1927, but there have been non eruptive events as recently as 2003. The Alaska Volcano Observatory still monitors Katmai's activity as part of the Katmai Cluster, where there are five active stratovolcanos within of Katmai. Visitors to the valley most commonly arrive via bus along the 20 mile (32 km) road from Brooks Camp, which is the only road in Katmai Park. The valley is a source of creative exploration by photographers and naturalists.
Геология
Аймақтағы негізгі жыныстар соңғы юралық Накнек формациясынан тұрады, ол Оксфорд-Титония кезеңінде теңіз жағалауы және су асты желкен дельтасында шөгіндірген 1.7–2 км қалыңдықтағы балшық тастар мен аркоздық құмтастардан құралған. Формацияны 20-ға жуық диориттік және гранодиориттік үшіншілік интрузиялар тесіп өтеді. Алайда, ең көп тарағаны – Алеут суасты дамыған аймағымен байланысты Алеут аралдарындағы төртіншілік стратовулкандар.