Чэнь И: Тайваньның тәуелсіздігі және трагедиялы соңы
Chen Yi (Kuomintang)
Чэнь И (1883-1950) – Тайвань провинциясының бұрынғы басшысы, 28 ақпан оқиғасының себепшісі. Қытай коммунистеріне қарсы тұру жоспары үшін атқыланды. Тарих, Тайвань.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чэнь И (; әдеби есімдері Гунсяо (公俠) және кейін Гунця (公洽), лақап аты Туйсу (退素); 3 мамыр 1883 – 18 маусым 1950) – Жапон империясы Қытай Республикасына бас игеннен кейін Тайвань провинциясының басшысы және гарнизон командирі. Ол 1945 жылғы 25 қазанда Тайбэйдегі Чжуншань залында Жапонияның капитуляция құжатын одақтас державалардың атынан қабылдады. Ол тайвандықтар мен материктік қытайлықтар арасындағы қарым-қатынасты дұрыс басқара алмағандықтан, 1947 жылғы 28 ақпандағы оқиғаға себепкер болды, салдарынан 18 000-нан 28 000-ға дейін адам қаза тапты және қызметтен алынды. 1948 жылғы маусымда Чжэцзян провинциясының төрағасы болып тағайындалды, бірақ Қытай Коммунистік партиясына бас беру жоспарының құпиясы ашылғаннан кейін қызметтен босатылып, тұтқындалды. 1950 жылы Тайбэйде өлім жазасына кесіліп, атылды.
Chen Yi (; courtesy names Gongxia (公俠) and later Gongqia (公洽), sobriquet Tuisu (退素); May 3, 1883 – June 18, 1950) was the chief executive and garrison commander of Taiwan Province after the Empire of Japan surrendered to the Republic of China. He acted on behalf of the Allied Powers to accept the Japanese Instrument of Surrender in Taipei Zhongshan Hall on October 25, 1945. He is considered to have mismanaged the tension between the Taiwanese and Mainland Chinese which resulted in the February 28 Incident in 1947, resulting in the deaths of 18,000 to 28,000 people, and was dismissed. In June 1948 he was appointed Chairman of Zhejiang Province, but was dismissed and arrested when his plan to surrender to the Chinese Communist Party was discovered. He was sentenced to death and executed by shooting in Taipei in 1950.
Ерте өмірбаяны және білімі
Чен Чжэцзян провинциясының Шаосин қаласында дүниеге келген. Қиуши академиясында (қазіргі Чжэцзян университеті) оқығаннан кейін, 1902 жылы Жапониядағы әскери академияға жеті жылға барып оқыды. Жапонияда оқып жүргенде Гуанфухуй ұйымына қосылды. 1917 жылы Жапонияға қайта оралып, үш жыл әскери университетке оқыды, сосын Шанхай қаласында тұрып қалды. Ол "жапонияға құштар" болған деседі. Чен сонымен қатар Ұлттық революциялық армияның 19-шы жол армиясының (國民革命軍第十九路軍軍長) қолбасшысы болды. 1927 жылдан кейін ол Әскери істер департаментінде (軍政部) жұмыс істеді, Шанхай арсеналының директоры, соғыс вице-министрі қызметтерін атқарды, ал 1934 жылдан бастап Фуцзянь провинциясының төрағасы және Атқарушы Юаньның бас хатшысы болып тағайындалды.
Chen was born in Shaoxing, Zhejiang. After studying at Qiushi Academy (now Zhejiang University), in 1902 he went to a military academy in Japan for seven years. He joined Guangfuhui while in Japan. He returned to Japan in 1917 to study in a military university for three years, then resided in Shanghai. He is said to have been a "Japanophile." Chen was also the commander of the 19th Route Army of the National Revolutionary Army (國民革命軍第十九路軍軍長). After 1927, he worked in the Military Affairs Department (軍政部), as director of the Shanghai Arsenal, viceminister of war and since 1934 as chairman of the Fujian province, and Secretary General of the Executive Yuan.
Чэнь және Фуцзянь
1934 жылдан бастап Чэнь сегіз жыл Фуцзянь провинциясының губернаторы қызметін атқарды. Тайваньда болған кезінде ол заманауи инфрақұрылым мен күшті экономикалық дамуды жоғары бағалады. Чэнь, Тайвань халқының ұзақ жылдарға созылған соғыс салдарынан қирап, одан әрі жаңғыру мүмкіндігінен айырылған Қытай материгіндегі халықпен салыстырғанда, гөріп-тозу деңгейіне қызғанышпен қарады. Фуцзяньға оралғаннан кейін ол Чан Кайшыға сапары туралы есеп берді. Жапонияда және Тайваньдағы тәжірибесінің арқасында Чэнь, Тайваньның егемендігінен бас тарқаннан кейін Чан Кайшының ойындағы Тайвань губернаторы лауазымына бірінші кандидатқа айналды. Дуглас Макартурдың №1 бас бұйрығымен Чэнь Иді Джордж Керр Қытай делегаты ретінде Тайваньға Жапония үкіметінің капитуляциясын қабылдау үшін сүйемелдеп алып келді. 1945 жылғы 25 қазанда одақтас державалардың делегаттарымен бірге Чэнь Тайбэй қалалық әкімшілігінде (қазіргі Чжуншань залы) Тайваньның генерал-губернаторы генерал Андо Рикичимен капитуляция туралы құжатқа қол қойды. Чэнь И сол күнді Тайваньнің қайтарылу күні деп жариялады, бірақ бұл 1952 жылға дейін Жапония Тайваньды ешқандай шарт бойынша бермегендіктен, құқықтық тұрғыдан даулы саналды. Тайваньдықтар, көбінесе коммунистерге қарсы және Гоминьданды қолдаған, экспортты енді Жапонияға емес, Қытайға бағыттауға болатынына сеніп, қайтарылуды қуана қарсы алды.
Chen served as governor of Fujian province for eight years, beginning in 1934. During his stay in Taiwan, he praised the modern public facilities and the strong economic development. Chen publicly expressed his admiration with jealousy about the advanced life quality Taiwanese people enjoyed compared with the Chinese mainlanders who suffered from prolonged war incurred destruction and lack of further modernization. After he went back to Fujian, he filed a report to Chiang Kai shek about his visit. With his experience in Japan and Taiwan, Chen had become the first candidate as the Taiwan governor in Chiang's mind after Japan relinquished the sovereignty of Taiwan. Under the authorization of Douglas MacArthur's General Order No. 1, Chen Yi was escorted by George Kerr to Taiwan for accepting Japan government's surrender as the Chinese delegate. On October 25, 1945, joined by delegates from Allied Powers, Chen signed a surrender instrument with General Ando Rikichi, governor general of Taiwan, in Taipei City Hall (current Zhongshan Hall). Chen Yi proclaimed that day to be the Taiwan Retrocession Day which was regarded as legally controversial as Japan had not yet ceded Taiwan in any treaty until 1952. Native Taiwanese, who were generally anti Communist and supportive of the KMT, cheered the retrocession, believing their exports could now be directed to help China rather than Japan.
Мақтау мен сын
Чен еңбекке деген берілгендігі, қарапайымдылығы және жемқорлыққа төзбеуі үшін мақтау алды. Дегенмен, ол жемқорлығымен белгілі болған қарауындағыларын қолдағаны және кейбір саясаттағы жаңғырықсыздығы үшін сынға ұшырады. Жапон тілін жақсы білсе де, ол тілді жергілікті тайваньдық элитасымен байланыс үшін пайдаланудан бас тартты, олардың көпшілігі мандарин тілінде сөйлей алмады, себебі аралдың отаршылдық тілді жаңа ұлттық тілге ауысуы керек деп ойлады. Оның қарауындағы адамдармен оңай тіл табыса алмауы және өзі басқаратын тайвань қоғамымен байланыс жасауға көбірек күш жұмсамауы, соғыстан кейінгі биліктің бірінші жылынан кейін аралдағы наразылықтың күшеюін анықтауды қиындатты.
Chen did receive some praise for his dedication to work, his frugality, and incorruptibility. He was, however, criticized for his support for his more corrupt subordinates, and his stubborn lack of flexibility in some policies. Despite fluency in Japanese, he refused to use the language to interact with local Taiwanese elites, many of whom could not speak Mandarin, believing that the island must abandon the colonial language in favor of the new national tongue. This inability to communicate easily with his subjects and the fact he made surprisingly little effort to leave his official offices and interact with the Taiwanese society he ruled over made it difficult for him to detect the growing unrest on the island after the first year of postwar rule.
Чен және 28 ақпан оқиғасы
Тайваньды қытайлық КМН билеген алғашқы жылдары Чен басқарған жаңа әкімшіліктің кең таралған сыбайлас жемқорлығы жоғары жұмыссыздық деңгейіне, індеттердің таралуына және ауыр инфляцияға алып келді, бұл өз кезегінде халықтың кеңінен наразылығына себеп болды. 28 ақпанда жесірдің өлтірушілеріне әділдік талап етіп бейбіт шеру өтті; Монополия бюросының кеңсесіне жеткен соң, олар генерал-губернатор кеңсесіне бет бұрды, онда ескертусіз автоматтан төрт адам атып өлтірілді. 1947 жылдың 18 сәуірінде Стюарттың баяндамасын Чиангқа жеткізгеннен кейін Чен губернаторлық қызметтен Вэй Тао Мингке ауыстырылды. Вэйдің губернаторлық лауазымы Ченнің генерал-губернатор ретіндегі әскери билігінен айқын түрде шектелді, бұл Ченнің тиімсіз үкіметіне жауап ретінде жасалды. Тайваньдағы шетелдіктердің хабарлауынша, Чианг қол қойған парақшаларда бастапқы қырғыннан қашқандарға кешірімділік уәде етілді және оларды қайта оралуға шақырды; осылай оралғандардың көпшілігі түрмеге қамалды немесе өлім жазасына кесілді. Бастапқыда талан-таражға түсіргеннен кейін, әскерлер қарсылықты жою мақсатымен студенттер, зиялылар, қоғамдық лидерлер, бұрынғыда үкімет саясатын сынаған адамдар және белгілі бизнесмендер сияқты «элиталарды» таңдап ұстады. Оқиғада қаза тапқандардың жалпы саны әлі де даулы болып қалуда және 1987 жылы төтенше жағдай режимі аяқталғаннан кейін келесі онжылдықтарда саяси мәселеге айналды.
In the early years of KMT Chinese rule of Taiwan, rampant corruption in the new administration headed by Chen caused high unemployment rates, widespread disease, and severe inflation, which in turn led to widespread local discontent. A peaceful protest march occurred on February 28, demanding justice for the widow's killers; after marching to the headquarters of the Monopoly Bureau, they moved on to the Governor General's office, where four were shot and killed without warning by machine guns. Chen was replaced as governor by Wei Tao ming after Stuart's report was given to Chiang on April 18, 1947. Wei's position as governor was specifically proscribed from the military authority that Chen's position held as Governor General, in response to the inefficient government of Chen. According to reports from foreigners in Taiwan, leaflets signed by Chiang promised leniency for those who had fled the initial wave of killings and urged them to return; many of those who did so were imprisoned or executed. After the initial indiscriminate killing and looting, troops selectively targeted 'elites' such as students, intellectuals, civic leaders, people identified as previously critical of government policies, and prominent businesspeople to eliminate resistance. The total death toll from the incident remains in dispute and has become a political issue in the decades following the end of martial law in 1987.
Кейінгі мансап
Тайвань генерал-губернаторы лауазымынан босатылғаннан кейін Чен кеңесші болып жұмыс істеді. 1948 жылғы маусымда ол Чжэцзян провинциясының төрағасы болып тағайындалды. Қараша айында өлім жазасына кесілуге тиіс болған жүзден астам коммунисті босатты. 1949 жылдың қаңтарында Чэнь И Гоминьданның жағдайының тұрақсыз екенін түсінді, сондықтан Нанкин, Шанхай және Ханчжоу аймағының 18 миллион тұрғынын қанаушы соғыстан құтқару үшін Қытай Коммунистік партиясына өтпек болды. Өтпелі әрекетімен бірге, ол гарнизонның әскери қолбасшысы Тан Энбоны коммунистерге бас беруге көндіруге тырысты. Бірақ Тан Чан Кайшекке Ченнің Гоминьданға қарсы бүлік көтеруге кеңес бергенін хабарлады. Чан дереу Ченді коммунистермен байланыс жасады деген айыппен төрағалық лауазымынан шеттетуге бұйрық берді. 1950 жылғы сәуірде Чэнь И Тайваньға жеткізіліп, кейін Килунг түрмесіне қамалды. 1950 жылғы мамыр айында тыңшылық қылды деген айыппен Чан Кай-Шек Тайвань әскери сотына Чэнь Иді өлім жазасына кесуді бұйырды. Сол жылы 18 маусымда сағат 17:00-де Тайбэйдің Мачангдин ауданында өлім жазасына кесілді.
Following his dismissal from the post of Taiwan Governor General, Chen was employed as a consultant. In June 1948, he took the position of provincial chairman of Zhejiang province. In November, he released over a hundred communists scheduled to be executed. In January 1949, Chen Yi thought the KMT position was untenable, so to rescue the 18 million residents of the Nanjing Shanghai Hangzhou region from a meaningless war, he attempted to defect to the Chinese Communist Party. Along with his defection, he attempted to induce the garrison military commander Tang Enbo to surrender to the Communist Party. However, Tang informed Chiang Kai shek that Chen had advised him to rebel against the Kuomintang. Chiang immediately relieved Chen's chairmanship on the charge of collaboration with the Communists. In April 1950, Chen Yi was escorted to Taiwan, and later imprisoned in Keelung. In May 1950, alleged for espionage case, Chiang Kai shek ordered the Taiwan military court to sentence Chen Yi to death. In the same year on 18 June at 5:00 pm, he was executed at Machangding, Taipei
Дәйексөздер
"Қытайлықтар конституциялық үкіметтің артықшылықтарын пайдалануға жеткілікті деңгейде дамыған еді, бірақ ұзақ жылдар бойы зұлым жапондық билікке байланысты, Формозалықтар саяси жағынан қалып қойып, өздерін-өздері басқаруды ақылды түрде жүзеге асыруға қабілетсіз болды." — (1947)
"Жапондықтарға осы аралды басып алуға 51 жыл кетті. Мен халықты қайта тәрбиелеуге шамамен бес жыл жұмсап, оларды қытайлық басқаруға көбірек риза етуді күтемін." — (1947)
"Мен жеке кәсіпкерлікті ешқашан ұмытқан емеспін. Мен оны қайта жаңартуды әрқашан жоспарлағанмын." — (1947)
"Mainland Chinese were advanced enough to enjoy the privileges of constitutional government, but because of long years of despotic Japanese rule, the Formosans were politically retarded and were not capable of carrying on self government in an intelligent manner." — (1947)
"It took the Japs 51 years to dominate this island. I expect to take about five years to re educate the people so they will be more happy with Chinese administration." — (1947)
"I never forgot private enterprise. I always intended to re establish it." — (1947)