Кіріспе
Желілік пошта арқылы таралған жалған ақпарат. JATO Rocket Car оқиғасы – Дарвин сыйлығының алғашқы лауреаттарының бірі: JATO құрылғысын (ауыр ұшақтардың ұшып кетуіне көмектесетін реактивтік қозғалтқыш) қарапайым автомобильге орнатып, қызықты жағдайда қаза тапқан адам туралы әңгіме. Алғаш рет бұл оқиға электрондық пошта арқылы таратылды. 1996 жылы көптеген сұрақтар түскен соң, Аризона штатының қоғамдық қауіпсіздік департаменті өз веб-сайтында осы оқиғаға қатысты баспасөз хабарламасын жариялады. Онда бұл оқиға "Аризона мифі" деп аталды. 2003 жылы "MythBusters" бағдарламасының "Jet Assisted Chevy" атты пилоттық бөлімінде бұл оқиғаның жалған екені анықталды.
The account of the JATO Rocket Car was one of the original Darwin Awards winners: a man who supposedly met his death in a spectacular manner after mounting a JATO unit (a rocket engine used to help heavy aircraft to take off) onto an ordinary automobile. It was originally circulated as a forwarded email. In 1996, after numerous inquires, the Arizona Department of Public Safety issued a news release posted on their website concerning the story. It termed the story "an Arizona myth." The story was also debunked in 2003 on the pilot episode of MythBusters, titled "Jet Assisted Chevy".
Тарих
Алғашқы Дарвин сыйлығы ойдан шығарылған болатын. Олардың екеуі де 1990 жылғы JATO Rocket Car қалалық аңызының Usenet жаңалық тобына жарияланған нұсқасында кездесетін. Бұл аңыздың жалған екені анықталғанда, аталған Дарвин сыйлығының да ойдан шығарылғандығы нақты айтылды. Онда 1985 жылы сауда автоматымен байланысты болған Дарвин сыйлығы туралы мәлімет бар еді. «Дарвин сыйлығы» терминін алғаш рет қолданған Пол Викси осы JATO аңызына кіріспе жазған. Викси Чарльз Хейнске (бейресми) Дарвин сыйлығына үміткерлік ұсынған, бірақ Виксинің нақты сөздері, Хейнске қатысты алғашқы сөйлем алынып тасталған күйінде таратылды. Бұл Дарвин сыйлықтарының бар екеніне және бәріне мәлім екеніне сіңдіретін, бірақ хабарлама кеңінен таралғанша қайта форматталмаған еді. 1995 жылға дейін ол жайлы ешкім көп білмеді, содан кейін хабарлама қайтадан пайда болды, бірақ кіріспесі алынып тасталған. Дегенмен, негізгі оқиға әлі де кіріспемен бірге келді. Үш күннен кейін кіріспе толығымен оқиғаға енгізілді және ол шын мәнінде жұқпалы мемге айналды. 1995 жылы қайта жарияланғаннан кейін ол тез тарала бастады, келесі айда Usenet-те 24 рет жарияланды. 1996 жылы аңыз машинаның шығарылған жылы, G күштері және электрондық пошта арқылы кеңінен таралған түрі туралы мәліметтермен толықтырылды (Usenet-тегі «JATO Rocket Darwin Award impala» деген сөздері бар жазбалардың 55%-ында «g күштері» де кездесетін). Cult of the Dead Cow атты хакерлер тобы мен ezine журналы 1998 жылы оқиғаның қалай пайда болғанын түсіндіретін, рокет машинасы аңызының ең көп таралған бөлшектерін сипаттайтын егжей-тегжейлі мақала жариялады. 25 жасқа дейінгі төрт ер адам қоқыс үйіндісінде JATO-ны тапқаннан кейін зымырандық теміржол вагонын жасау үшін барлау, дәнекерлеу, ішу және Рубе Голдбергтің инженерлік тәсілдерін қолданды. Оқиғаның авторы деп саналатын CarInTheCliff машинаның жалғыз сынағын және оқиғаны қайталауға қарсы ескерту ретінде қосқан элементтерін де сипаттайды. Бұл жазбада оқиғаның 1990 жылға дейін де тарағаны айтылады. Дарвин сыйлықтарын 1993 жылы қоғамдық веб-сайтта жинаған Венди Норткатт жаңа оқиғаларды тұрақты түрде жаңалықтар бюллетенінде жариялап отырды.
" Мифтерді жоюшылар " істі тергеу
Әңгімені тексеру үшін, олар алғашқы мифті сынап көрді. Джейми Хайнеман және Адам Савидж, құрметті MythBuster Эрик Гейтс көмегімен, 1966 жылғы Chevrolet Impala көлігін сатып алды. Нақты JATO-ларды алу мүмкін болмағандықтан, олар үш модельдік зымыранды бірінен соң бірін қолданды, осылайша теңдей итеру күшін (15 секунд бойы) жасады. Сондай-ақ, олар ракеталық тіреу орнатты және ракеталар шатырды жыртып алмауы үшін көлікті нығайтты. Тіпті бұрынғы иесі орнатқан гидравликалық жүйені пайдаланды, ол көліктің алдыңғы бөлігін төмендетіп, оны аэродинамикалық етуге мүмкіндік берді. Алайда, Мохаве шөлінде сынақ жүргізгенде, көлік бастапқы оқиғада айтылған көрсеткіштерге жақын да келмеді және әуеге көтеріле алмады. Бағдарлама осы мифке екі рет қайта оралды: 2007 жылғы "Супермифтер" эпизодында (ракеталар пандуста жарылды) және 10 жылдық мерекелік "JATO Rocket Car: Миссия орындалды?" атты эпизодында. 12 қозғалтқышты Джон Ньюман, Рик Машек және басқалар жасады. Бір қозғалтқыш алдымен FAR (Әуесқой ракета жасаушылар достары) алаңында статикалық сынақтан өтті, бұл тағы бір жарылыстың алдын алу үшін жасалды. Екі көлікте де қозғалтқыштар тік орналастырылды, егер бір немесе бірнеше қозғалтқыштар тұтанбаса, көліктер тік бағытта жүруі үшін. Көліктің аэродинамикалық тұрақтылығын жақсарту үшін алдыңғы бөлігіне салмақ қосылды, бірақ ракеталық топтаманың итеру векторы көліктің ауырлық орталығы (CG) арқылы қолданылатынын қамтамасыз етуге тырыспады. Итеру векторы CG-ден тым жоғары болды, нәтижесінде көлік пандустан шыға сала бірден төмен құлап, жерге соқтығысты. Әліде тұтана берген қозғалтқыштар көлікті екінші рет көтеріп, жерге құлағанға дейін бір айналым жасады.
Dodge Coronet теледидар жарнамасы
1958 жылғы Dodge Coronet машинасының "толық түйісу" тежегіштерінің тоқтату қабілетін (жылдамдық емес) жарнамалау мақсатында Coronet-ке JATO бөтелкесі орнатылып, ол El Mirage құрғақ көлінде жоғары жылдамдықпен жүргізілді. Бұл жарнама Dodge компаниясы демешілік еткен Lawrence Welk Show барысында көрсетілді.