Көшпелі азаматтар үшін саяхат құжаттары: Нансен паспортының тарихы
Nansen passport
Нансен паспорты: 1922-1938 ж. аралығындағы тұңғыш халықаралық босқын құжаты. Ұлттар Лигасымен жасалған, этникалық дағдарыстар кезінде көші-қонға көмектескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекетсіз адамдарға арналған саяхат құжаттары
Travel documents for stateless persons
Нансен паспорты – 1922 жылдан 1938 жылға дейін халықаралық деңгейде мойындалған, мемлекетсіз босқындарға арналған саяхат құжаты. Олар бастапқыда Ұлттар Лигасының Босқындар жөніндегі Жоғары комиссарының кеңсесі тарапынан шығарылды. Бұл құжаттарды оларды қолдаған норвегиялық мемлекет қайраткері және полярлық саяхатшы Фридтжоф Нансеннің есімімен «Нансен паспорты» деп кеңінен тануға ие болды.
Nansen passports, originally and officially stateless persons passports, were internationally recognized refugee travel documents from 1922 to 1938, first issued by the League of Nations's Office of the High Commissioner for Refugees to stateless refugees. They quickly became known as "Nansen passports" for their promoter, the Norwegian statesman and polar explorer Fridtjof Nansen.
Тарих
Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында зор дүрбелең орын алып, босқындар дағдарысына әкелді. Көптеген үкіметтер құлатылды, ал ұлттық шекаралар қайта құрылды, көбінесе этникалық принциптер бойынша. Кейбір елдерде азаматтық соғыс басталды. Көптеген адамдар соғыс, қуғын-сүргін немесе олардан қорқу себепті үйлерін тастап кетті. Бұл жағдай көптеген адамдардың паспортының болмауына немесе оларды рәсімдейтін мемлекеттің жоқтығына соқтырып, халықаралық саяхаттарды қиындатты, көбінесе босқындарды шекарадан тыс қалдырды. Нансен паспортының туындауына себеп болған оқиға – 1921 жылы Совет Одағының жаңа үкіметінің шетелде тұратын ресейліктердің, оның ішінде Ресей азаматтық соғысынан 800 мыңға жуық босқынның азаматтығын жою туралы шешімі болды. Бірінші Нансен паспорттары 1922 жылдың 3 шілдесінен 5 шілдесіне дейін Женевада Фридтжоф Нансеннің шақыруымен өткен Ресей босқындарына арналған жеке куәліктер жөніндегі үкіметаралық конференцияда қол жеткізілген халықаралық келісім негізінде шығарылды, онда Нансен Ұлттар Лигасының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары ретінде қатысты. 1942 жылға қарай, олар 52 елдің үкіметтері тарапынан мойындалды. 1924 жылы Нансен келісімі армян босқындарын, ал 1928 жылы ассириялық, ассириялық-халдей, болгар және түрік босқындарын қамтуға кеңейтілді. Саяхат құжаттарына мұқтаж, бірақ ұлттық билік органдарынан ала алмаған азаматтығы жоқ адамдар мен босқындарға шамамен 450 мың Нансен паспорты берілді. 1930 жылы Нансеннің қайтысынан кейін паспортты Ұлттар Лигасы жанындағы Нансеннің халықаралық босқындар бюросы басқарды. Осы кезде паспортта 1922 жылғы конференция туралы ешқандай сілтеме болмады, бірақ ол Лига атынан шығарылды. Бюро 1938 жылы жабылды, содан кейін паспорттарды жаңа агенттік – Лондондағы Ұлттар Лигасының қорғауындағы босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарының кеңсесі шығарды.
The end of World War I saw significant turmoil, leading to a refugee crisis. Numerous governments were toppled, and national borders were redrawn, often along generally ethnic lines. Civil war broke out in some countries. Many people left their homes because of war or persecution or fear thereof. The upheaval resulted in many people being without passports, or even nations to issue them, which prevented much international travel, often trapping refugees. The precipitating event for the Nansen passport was the 1921 announcement by the new government of the Soviet Union revoking the citizenship of Russians living abroad, including some 800,000 refugees from the Russian Civil War. The first Nansen passports were issued following an international agreement reached at the Intergovernmental Conference on Identity Certificates for Russian Refugees, convened by Fridtjof Nansen in Geneva from July 3, 1922, to July 5, 1922, in his role as High Commissioner for Refugees for the League of Nations. By 1942, they were honoured by governments in 52 countries. In 1924, the Nansen arrangement was broadened to also include Armenian, and in 1928 to Assyrian, Assyro Chaldean, Bulgarian and Turkish refugees. Approximately 450,000 Nansen passports were provided to stateless people and refugees who needed travel documents, but could not obtain one from a national authority. Following Nansen's death in 1930, the passport was handled by the Nansen International Office for Refugees within the League of Nations. At that point the passport no longer included a reference to the 1922 conference, but were issued in the name of the League. The office was closed in 1938; passports were thereafter issued by a new agency, the Office of the High Commissioner for Refugees under the Protection of the League of Nations in London.
Мұра
Нансен халықаралық босқындар бюросы Нансен паспорттарын енгізуге жасаған еңбегі үшін 1938 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. Нансен паспорттары қазіргі таңда берілмейді, алайда ұлттық және үлттық-асты мемлекеттік органдар, оның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымы, азаматтығы жоқ адамдар мен босқындарға, соның ішінде жеке куәліктерді (немесе "шетелдік паспорттарды") және босқындардың саяхат құжаттарын ұсынады.
The Nansen International Office for Refugees was awarded the 1938 Nobel Peace Prize for its efforts to establish the Nansen passports. While Nansen passports are no longer issued, existing national and supranational authorities, including the United Nations, issue travel documents for stateless people and refugees, including certificates of identity (or "alien's passports") and refugee travel documents.