Кіріспе

АҚШ-тың жойылған теміржол компаниясы

Ұлыбритания темір жолы

Ратланд темір жолы – АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы темір жол, негізінен Вермонт штатында орналасқан, бірақ оның ең солтүстік және оңтүстік ұштарында Нью-Йорк штатына дейін жеткен. 1961 жылы жабылып, 1963 жылдың басында оның бір бөлігі Вермонт штатының меншігіне өтті және қазір Вермонт темір жолы басқарады.

Құрылысы және алғашқы жылдары

Ратленд темір жолының ең алғашқы ата-бабасы, Ратленд және Берлингтон темір жолы 1843 жылы Вермонт штатымен Ратленд пен Берлингтон арасында құрылыс салуға шартты түрде бекітілді. 1855 жылы Вермонт заң шығарушы органы темір жол құрылысын, күтімді және жұмысын қадағалау үшін штаттық темір жол комиссарын құрғанда, осы лауазымға тағайындалған алғашқы адам – Ратленд және Берлингтонның кеңесшісі және директорлар кеңесінің мүшесі Чарльз Линсли болды. Аймақта көптеген басқа темір жолдар құрылды, ал 1867 жылы Ратленд және Берлингтон темір жолы жай ғана Ратленд темір жолы деп атала бастады. 1871 және 1896 жылдар аралығында Ратленд темір жолы Орталық Вермонтқа жалға берілді және ол темір жол банкротқа түскен кезде тәуелсіздігін қайта алды. Нью-Йорк орталық темір жолы 1904 жылдан бастап Ратлендтің бақылау үлесіне ие болды, бірақ 1911 жылы акцияларының жартысын Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд темір жолына сатты. 1901 жылы Ратленд темір жолы Бурлингтон (Вермонт) және Роузс-Пойнт (Нью-Йорк) қалаларын байланыстыру үшін Шамплен көлі арқылы, Оңтүстік Геро және Солтүстік Геро Шамплен аралдары арқылы жолдар мен көпірлер жүйесін салуды аяқтады. Бұл құрылыстың мақсаты Ратлендке бәсекелес Орталық Вермонттың жолдарына тәуелсіздікпен Канадаға қол жеткізуді қамтамасыз ету болды. Екі компания да Роузс-Пойнтқа жақындағанда Ришелие өзені үстіндегі бір көпірді пайдаланды, бұл үшін ерекше "қолғап" тәрізді рельс жүйесі қолданылды, ол ауыстырғыштарсыз ортақ пайдалануға мүмкіндік берді – көпірде бір уақытта тек бір ғана пойыз болатын. Берлингтон мен Оңтүстік Геро арасындағы тас жол кейіннен "Айленд Лайн Трейл" деп аталатын демалыс жолына айналдырылды. Компанияның сонымен қатар Ратлендтен оңтүстік-шығысқа қарай, Коннектикут өзенінің жанындағы Вермонт штатының оңтүстік-шығысындағы Белоус-Фоллзға дейін желісі болды (қазіргі кезде Вермонт темір жолымен пайдаланылуда), сондай-ақ Ратлендтен оңтүстікке қарай Солтүстік Беннингтонға, содан кейін Чатэмге (Нью-Йорк) дейін желісі болды. Чатэм Нью-Йорк орталық темір жолы арқылы Нью-Йорк қаласына және Бостон мен Олбани темір жолы арқылы Массачусетс штатына қосылатын маңызды түйін болды, дей тұрғанмен 1953 жылы Ратленд Солтүстік Беннингтон мен Чатэм арасындағы тармақты жапқанға дейін (1931 жылы жолаушылар қызметін бірінші болып тоқтатқан темір жолдың бөлімшесі). Темір жол "Грин-Маунтин Флайер" деп аталатын күндізгі жолаушылар пойзын және Монреальден Нью-Йоркке, Берлингтон және Ратленд арқылы жүретін түнгі "Маунт-Рояль" пойзын пайдаланды. Ратлендтің негізгі жүк тасымалы сүт өнімдерімен, соның ішінде сүтпен байланысты болды. Өзінің өркендеген кезеңінде Ратленд шамамен 644 километрлік (400 миль) жүйеге қызмет көрсетті, ол Чатэм (Нью-Йорк) қаласынан солтүстікке қарай Албург (Вермонт) қаласына, содан кейін батысқа қарай Сент-Лоуренс өзенінің жағасында орналасқан Огденсбург (Нью-Йорк) қаласына дейін созылды. Темір жолдың ең солтүстік бекеті Квебек штатындағы Ноян қаласында орналасқан. 1925 жылы Ратленд 259 миллион таза тонна-мильдік жүк және 38 миллион жолаушы мильді 665 километрлік (413 миль) жол және 900 километрлік (559 миль) рельс бойынша есептеді. 1960 жылы оның 391 километрлік (243 миль) маршруттық және 476 километрлік (295 миль) рельстік желіде 182 миллион тонна-мильдік жүгі болды.

Құлдырау

Қаржылық базасы мықты болмағандықтан, «Ратланд» 1938 жылы алғаш рет таратылды. Қаржылық жағдайын жақсарту үшін шығындарды қысқартты, оның ішінде жалақыны төмендету шаралары қолданылды. Темір жолдың жағдайы соншалықты қиын болғандықтан, 1939 жылдың наурыз айында Вермонт штаты компанияның салық төлемдерін 2 жылға тоқтатуға келісіп, оның қалпына келуіне көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде туған уақытша табыс өрлеуінен кейін, темір жолдың кірісінің азаюы қайтадан оралды және күшейді, бұл шұғыл және маңызды операциялық шығындарды азайтуды қажет етті. Солтүстік Беннингтон, Вермонттан Чатхэмге, Нью-Йоркқа дейінгі көп қисықтарымен белгілі «Corkscrew» деп аталатын, пайдасыз және тозығы жеткен Чатхэм бөлімшесі тиісінше жабылып, 1953 жылы жойылды, осылайша «Ратландтың» Чатхэмдегі New York Central-дың Harlem бөлімшесімен және Boston & Albany магистральдық желісімен байланысы тоқтатылды. «Ратландтың» жүк пойыздары кейін Трой, Нью-Йорк арқылы New York Central байланысы арқылы Чатхэмге қайта бағытталды. 1950 жылы компания ұйымдық құрылымын өзгертіп, «Rutland Railroad» атауын «Rutland Railway» деп өзгертті. 1953 жылы қызметкерлер үш апта бойы ереуілге шықты, бұл желідегі тарихи жолаушылар тасымалын тоқтатты. Сондай-ақ 1953 жылы «Ратланд» өзінің соңғы парлық локомотивтерін (қызметтен шығарылған) тоқтатты және сақтады, олар 1955 жылға дейін қажетті кіріс алу үшін жойылды. 1961 жылдың басында, қосымша жұмысшылар ереуілінен кейін (төменде қараңыз), оның ішінде темір жол төлей алмайтын және аман қалуға қабілетсіз жалақыны көтеру талаптары, «Ратланд» Interstate Commerce Commission-нан бүкіл желіні толығымен таратуға рұқсат сұрады. Бұл шара жылдам мақұлданды және темір жол 1961 жылдың басында толықтай жабылды (бірақ ресми түрде таратылмады). Ереуілдердің себебі – қызметкерлердің операциялық өзгерістерге келіспеушілігі, бұл операциялар орталығын Ратлендтен Берлингтонға көшіруді және олардың көпшілігін басқа жерге көшіруді талап етті. Бұл өзгерістер сонымен қатар Берлингтоннан Белоус-Фолс, Вермонтқа және Огденсбургке, Нью-Йоркқа рейстердің жалпы уақытын ұзартатын еді, себебі жаңа түнгі аялдама құрылып, қайта оралатын пойыздарды келесі күнгі дейін кешіктіретін еді. Сол кездегі операциялық ережелерге сәйкес, бригадалар Ратлендтен Берлингтонға немесе Белоус-Фолсқа және кері, немесе Нью-Йорк Малонеден Огденсбургке және Берлингтонға және кері бір күнде жүретін. Бірнеше жылдан кейін ұлттық теміржолшылар одағы осы сияқты өзгерістерге жол беретін бүкіл ел бойынша жұмыс орындарын ауыстыруға келісті: ескі «Ратландты» құтқару үшін тым кеш болды. 1961 жылы Вермонт штаты Вермонт банкроттық сотын темір жолды қалдық құны бойынша сатуды кейінге қалдыруға көндірді, сондықтан сот штатқа жаңа операторды табуға тырысу үшін екі жыл берді, осылайша штаттың игілігі үшін болашақ қызмет көрсету мүмкіндігін сақтады. Жаңа оператор тек 1963 жылы штат желінің көп бөлігін сатып алғаннан кейін ғана табылды. (төменде қараңыз). 1963 жылы ресми таратылғаннан кейін Вермонт штатының банкроттық соты арқылы қалған темір жолдың көп бөлігі сатып алынды. Алайда, Берлингтонның Union Station-ы мен Норвуд, Нью-Йорк арасындағы 132,4 мильдік учаске, Hero Islands және Альбург, Вермонт арқылы және Rouses Point және Малоун арқылы Норвуд, Нью-Йоркқа дейін 1961 жылы жабылып, 1963 жылы таратылды, сонымен қатар 1964 жылы жойылды. Бақытсыз Малоун, Нью-Йорк бұрын екі темір жолынан біреуіне дейін азайғаннан кейін, енді бірде-бір темір жолы болмады, себебі Нью-Йорк орталықтың Адирондак бөлімшесінің солтүстік бөлігі Малоун арқылы 1960 жылы таратылып, жойылды. «Ратландтың» Огденсбург бөлімшесінің батыс жағындағы 26 милясы Огденсбург пен Норвуд арасында жолдарда қалады. Оны Vermont Railway басқарады, нәтижесінде «Ратландтың» қалған барлық жолдары бір компаниямен басқарылады. Норвуд, Нью-Йорк пен Берлингтон, Вермонт арасындағы 132,4 мильдік жол төсегінің меншігі бөлінді, бірақ Норвудтан Нью-Йорк штатының Моира қаласына дейінгі 21 мильдік бөлім қазір көп мақсатты «Rutland Trail» болып табылады. Басқа таратылған учаскелер қазір Hudson and Delaware Rail Trail, Corkscrew Rail Trail және Alburg Recreation Rail Trail-дің барлық немесе бір бөлігін құрайды. «Rutland Railroad» маршруты Ратлендтен Берлингтонға дейін 2022 жылдың жазынан бастап жолаушылар пойыздарымен пайдаланылуда, себебі Amtrak өзінің Ethan Allen Express-ін Берлингтонға дейін ұзартты.

Булы қала

Скратонға (Пенсильвания) көшірілгенге дейін, Белоус-Фоллс соңғы станциясының жанында орналасқан Steamtown Foundation музей алаңы мен Вермонт штатының Честер қаласы арасында туристік пойыздарды іске қосты. Steamtown кеткеннен кейін, Rutland жылжымалы құрамдарын қолдана отырып, бірнеше туристік пойыздар жүргізілді.