Кіріспе

Атеизмнің түрлері

Негативті атеизм, сондай-ақ әлсіз атеизм және жұмсақ атеизм деп аталады, – бұл кез келген түрдегі атеизм, онда адам ешқандай құдайлардың бар екеніне сенбейді, бірақ олардың жоқтығын нақты түрде айқын түрде мәлімдемейді. Позитивті атеизм, сондай-ақ күшті атеизм және қатты атеизм деп аталады, – бұл атеизмнің түрі, ол құдайлардың жоқ екенін қосымша түрде мәлімдейді. "Негативті атеизм" және "позитивті атеизм" терминдерін Антони Флю 1976 жылы, ал Майкл Мартин 1990 жылдан бері жазған еңбектерінде қолданған.

Қолданылу аясы

Құдай терминінің икемділігіне байланысты, адамның Құдай туралы белгілі бір түсініктер бойынша оң/күшті атеист болуы мүмкін, ал басқалары бойынша теріс/әлсіз атеист болуы мүмкін. Мысалы, классикалық теизмдегі Құдай көбінесе өте күшті, барлығын білетін, барлық жерде болушы және толыққанды жақсылыққа толы, адамдар мен олардың істеріне қамқор жеке және жоғары мәртебелі жаратылыс ретінде қарастырылады. Адам мұндай құдайға сенбесе, бірақ оны жалған деп нақты айтпаса, деистік Құдай туралы түсінікке қатысты теріс атеист болуы мүмкін. Оң және теріс атеизмді философ Джордж Х. Смит жиі қолданады, оларды құдайлар жоқ деген нақты көзқарасқа иелік ететін адамдарға қатысты, жасырын және ашық атеизмнің аз танымал синонимдері ретінде қарастырады. Теріс атеизм жіктемесі бойынша агностиктер де атеисттер болып саналады. Дегенмен, мұндай жіктеме дұрыс емес деп саналады және Ричард Доукинс сияқты бірнеше белгілі атеистер одан қашықпын. «Құдай туралы қате пікірде» Доукинс Құдайдың болу ықтималдығы «өте жоғары» мен «өте төмен» аралығындағы адамдарды «агностик» деп сипаттайды, ал Құдай жоқ екенін білетіндерге «күшті атеист» терминін қолданады. Ол өзін осы шкалада «де-факто атеист» деп есептейді, бірақ «күшті атеист» емес. Теріс атеизм шеңберінде философ Энтони Кенни «Құдай бар» деген мәлімдемені белгісіз деп табатын агностиктер мен құдайлар туралы барлық әңгіменің мағынасыз екенін санайтын теологиялық нонкогнитивистерді одан әрі ажыратады.