Кіріспе

Совет Одағы салған алғашқы экипаждық ғарыш кемесі – "Восток" ("Шығыс") ғарыш кемесі болды. Бұл – Совет Одағы жасаған бір пилотты экипаждық ғарыш кемесінің түрі. Адамды алғаш рет ғарышқа 1961 жылдың 12 сәуірінде "Восток-1" кемесімен совет ғарышкері Юрий Гагарин жеткізді. "Восток" бағдарламасы 1961 жылдан 1963 жылға дейін алты экипаждық ғарышқа ұшуды жүзеге асырды. 1964 және 1965 жылдары "Восток" ғарыш кемесі үш пилотқа дейін модификацияланып, екі рет "Восход" атымен ұшты. 1960 жылдардың соңында бұл кемелер "Союз" ғарыш кемелерімен алмастырылды, ол 2023 жылға дейін пайдаланылуда.

Даму

"Восток" ғарыш кемесі бастапқыда камералық платформа ретінде (КСРО-ның алғашқы тыңшылық спутниктік бағдарламасы "Зенит" үшін) және экипажды ғарыш кемесі ретінде қолдану үшін жобаланған. Осы екі мақсатты қолдану бағдарламаға Коммунистік партияның қолдауын алу үшін маңызды болды. "Восток" негізгі конструкциясы шамамен 40 жыл бойы қолданыста болып, біртіндеп басқа да пилотсыз спутниктерге бейімделді. Түсірілімдік модульдің дизайны "Восход" бағдарламасында, көп өзгерістер енгізіліп, қайта пайдаланылды.

Восток 1К

Прототиптік ғарыш кемесі. Бұл «Корабль-Спутник-2» миссиясында қолданылды, осы миссияда алғашқы жануарлар орбитадан сәтті қайтарылды.

Восток 2K

Фотоэлектрлік барлау және радиоэлектрондық барлау ғарыш кемесі. Кейін "Зенит" тыңшылық спутнигі деп аталды.

Қайта кірісу

"Восток" капсуласының қозғалтқыш қуаты шектеулі болды. Сондықтан, капсула қозғалтқыш жүйесінен ажыратылғаннан кейін қайта кіру траекториясын және бағытын басқару мүмкін болмады. Бұл капсуланың қайта кіру кезіндегі қызудан барлық жағынан қорғалуын талап етті, осылайша дөңгелек пішінге түсіндірме берді (ал "Меркурий" жобасының конустық пішіні жылу қалқанының диаметрін азайтып, максималды көлемге мүмкіндік берді). Капсуланың қайта кіру бағытын ауыр жабдықтарды жылжыту арқылы көліктің салмақ орталығын өзгерту арқылы біршама басқаруға болады, бұл ғарышкердің жатып жағдайда g күштеріне төтеп беру мүмкіндігін де арттырды. Дегенмен, ғарышкер 8-9g күшін сезінді. Егер кері тарту ракетасы істен шықса, ғарыш кемесі орбитадан он күн ішінде табиғи түрде құлайды, ал ғарышкерге сол уақытқа дейін жеткілікті тамақ пен оттегі берілді.