Кіріспе

Грек мифологиясындағы кейіпкер

Грек мифологиясындағы кейіпкер Аталанта (,/æ//t//ə/'/l//æ//n//t//ə/; Ἀταλάντη (Atalántē)) – грек мифологиясындағы батыр әйел. Аңшы Аталантаның екі нұсқасы бар: біреуі Аркадиядан, оның ата-анасы Ясус пен Климена, ол негізінен Калидон қабанының аң ауы мен аргонавттар туралы әңгімелермен белгілі; екіншісі Беотиядан, ол король Шонейдің қызы және көбінесе жүгірудегі шеберлігімен танымал. Мұндай ауызша дәстүрлерде екінші дәрежелі кейіпкерлерге әртүрлі есімдер беріліп, нәтижесінде аймақтық шағын айырмашылықтар туындаған.

Ерте өмір

Туылған кезде Аталанта әкесі ұл бала тілегендіктен, Парфенион тауына тастап қоюға әкелінді. Алайда, оның қатысуы Псевдо-Аполлодордың еңбегінде көрсетілген, онда Алтын жүнді іздеу кезінде Артемидадан қорғау тілеп, шақырылған Аталанта аргонавттармен бірге кемеге жалғыз әйел ретінде мінгендігі айтылады. Диодор Сицилийдің еңбегінде Аталанта аргонавттармен бірге ғана емес, Колхида шайқасында олармен бірге шайқасқандығы да жазылған, онда ол, Ясон, Лаерт және Тезипа ұлдары жараланып, кейін Медеямен емделді. Родостық Аполлонийдің баяндамасында Ясон Аталантаның қатысуына кедергі келтірді, себебі ол шеберлігімен емес, әйел болғандықтан кемедегі ерлер арасында дау-жанжал тудыруы мүмкін еді. Иолкус патшасы Пелиас қайтыс болғаннан кейін, оның қабірі үшін ойындар өткізілді, онда Аталанта күресте Пелеусті жеңіп шықты. Аталанта Мелеагр, Тесей, Поллукс, Теламон, Пелеус және аргонавттар экспедициясының барлық мүшелерімен бірге қабанды аулауға шақырылды. Аң ауру кезінде Гилеос пен Анкей қаза тапты, Пелеус бір аңшыны қазақстандық түрде өлтірді, ал басқалары жараланды. Аталанта қабанды садағымен алғашқы рет жаралады. Бірақ оны Мелеагрдың туыстары Плексипп пен Токсей алып кетті, олар әйелдің мұндай жүлдеге ие болуын арсыздық деп санады. Калидон қабанын аулаудан кейін Аталантаны әкесі тауып алды, ол оны қызы ретінде қабылдап, оған үйленуге дайындалды.

Қазіргі заманғы

Бергамодағы итальяндық «Аталанта» футбол клубы өз атын осы әйел құрметіне алған, ал клубтың эмблемасында оның бейнесі бейнеленген. Англияның «Хаддерсфилд Аталанта Лейдиз» футбол клубы да осы кейіпкердің есімімен аталады. Аталантаның оқиғасының бір нұсқасы «Free to Be You and Me» балаларға арналған көпқырлы ойын-сауық жобасында кездеседі. Ол сондай-ақ 2017 жылы британдық классик және жазушы Эмили Хаузердің «Жеңімпаз үшін» тарихи романының негізгі тақырыбы болып табылады, онда Аталантаның Аргонавттармен жасаған саяқаты қайта айтылады. «Fate/Apocrypha» жеңіл романында Аталанта Қызыл фракцияның садақшы класының қызметшісі ретінде шақырылады. Олимпиада жүлдегері, найза тастаушы Фатима Уитбред Аталанта туралы мифтен шабыттанғаннан кейін жеңіл атлетикамен айналысуға қызығушылық танытқанын айтты: «Ешбір ер адам оны адал түрде жеңе алмаған, ал оның найзасы қорқынышты құбыжықты өлтірген». Дженифер Сенттің 2023 жылғы «Аталанта» романы оқиғаның тағы бір нұсқасын ұсынады. Бұл заманауи феминистік интерпретацияда Аталанта Иасус қызы ретінде бейнеленеді және Аргонавттар туралы әңгімелермен қатар, Каледондық қабанды аулау және оның жүгірудегі шеберлігі туралы айтылады.

Жалпы және келтірілген дереккөздер

Элиан: Әртүрлі тарихтар. 13-кітап. Томас Стэнлидің аудармасы, Эсхил, Шектелген Прометей, Тілшілер, Фиваға қарсы жеті. Аудармашы: П. Веллакотт. "Пингвин классикасы". Лондон. "Пингвин кітаптары". Аполлодор, Грек мифологиясы кітапханасы. Аудармашы: Кит Олдрич. Лоренс, Канзас: Коронадо баспасы, 1975. Аполлодор, Кітапхана. Сэр Джеймс Джордж Фрейзер, Ф. Б. А., Ф. Р. С. аударған ағылшын тіліндегі аударма, 2 томдық. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1921. Фрейзердің түсіндірмелері қоса берілген. Аполлоний Родий, Аргонавтика. Аудармашы: Э. В. Рье. "Пингвин классикасы". Лондон: "Пингвин кітаптары". Каллимах, Гимндер мен эпиграммалар. Аудармашылар: А. В. Мэйр & G. R. Мэйр. Loeb Classical Library томы 129. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы. Диодор Сицилиялық, Тарих кітапханасы. Аудармашы: C. H. Олдфезер. Loeb Classical Library томдары 303, 377. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы. Гесиод, Гомерлік гимндер. Аудармашы: Эвелин Уайт, H. G. Loeb Classical Library 57-том. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы. Овидий, Метаморфозалар. Аудармашы: А. D. Hyginus, Hyginus мифтерінен алынған, Мэри Грант аударған және редакциялаған. Канзас университетінің гуманитарлық ғылымдар бойынша жарияланымдары, № 34. https://topostext.org/work/206 Паусанияс, Грекия сипаттамасы. Аудармашылар: W. H. S. Джонс, Litt. D., және H. A. Ормерод, M. A., 4 томдық. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы; Лондон, Уильям Хайнеманн Лтд. 1918. Үлкен Филострат, Кіші Филострат, Каллистрат. Аудармашы: А. Фэрбенкс. Loeb Classical Library 256-том. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы.