Кіріспе
Кәсіби ақпарат жеткізуші
Техникалық жазушы – ақпаратты екі немесе одан көп тарапқа, ақпаратты жеткізу және түсінуді қамтамасыз ететін кез келген құрал арқылы жеткізу міндетін атқаратын кәсіби ақпарат жеткізуші. Техникалық жазушылар түрлі жеткізу орталары (электрондық, баспа, аудиовизуалдық және тіпті сенсорлық) арқылы ақпаратты зерттейді және жасайды. Ақпараттың мысалдарына онлайн көмек, нұсқаулықтар, ақ парақтар, жобалау талаптары, жоба жоспарлары және бағдарламалық жасақтаманы сынау жоспарлары кіреді. Электрондық оқытудың дамуына байланысты техникалық жазушылар онлайн оқу материалдарын жасауға көбірек қатысады. Техникалық коммуникация қоғамының (ТКҚ) мәлімдемесіне сәйкес: Техникалық жазу кейде күрделіні оңайлату ретінде анықталады. Мұндай қысқа және сырттай қарағанда қарапайым анықтамада адам қызметінің барлық салаларын қамтитын көптеген дағдылар мен ерекшеліктер жатыр. Техникалық коммуникацияның кең ауқымындағы маңызды бөлік болып табылатын техникалық жазу, белгілі бір міндетті немесе мақсатты орындау үшін қажетті адамдарға күрделі ақпаратты жеткізуді қамтиды. Басқаша айтқанда, техникалық жазушылар жоғары деңгейдегі техникалық ұғымдарды қабылдап, оларды мақсатты аудиториясына мүмкіндігінше анық, дәл және толық жеткізеді, бұл жұмыстың пайдаланушылар үшін қолжетімді болуын қамтамасыз етеді. Курт Воннегут техникалық жазушыларды былай сипаттады:
өз жазуларында өздері туралы ештеңе де көрсетпеуге үйретілген. Бұл оларды жазушылар әлемінде ерекше етеді, себебі осы әлемдегі басқа барлық қаламгерлер оқырманға өздері туралы көп нәрсе айтады. Инженерлер, ғалымдар және басқа да мамандар техникалық жазуға (дамыту редактурасы, түзеу және т.б.) қатысуы мүмкін, бірақ материалды әзірлеу, өңдеу және форматтау үшін, сондай-ақ аудиториясына ақпаратты жеткізудің ең тиімді жолдарын ұсыну үшін кәсіби техникалық жазушыларды жұмысқа алу жиі кездеседі.
Кәсіптің тарихы
Техникалық коммуникация қоғамының (STC) мәлімдемесіне сәйкес, техникалық коммуникация және техникалық жазу мамандықтары алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде айтылған, бірақ "Техникалық жазушы қажет" деген алғашқы жарнама 1951 жылға дейін жарияланбады. Шындығында, "Техникалық жазушы" лауазымы 2010 жылға дейін АҚШ Еңбек статистика бюросының Кәсіптік жұмыспен қамту анықтамалығына енгізілген жоқ. 1940-50 жылдары техникалық коммуникаторлар мен жазушылар әскери құжаттаманы жасау үшін жұмысқа алынды, көбінесе жаңа қару-жарақ туралы толық нұсқаулықтарды дайындады. Басқа техникалық коммуникаторлар мен жазушылар сол кезде дамытылған жаңа технологияларға арналған құжаттаманы әзірлеуге қатысты. О'Хараның сөзінше: "Соғыс ғылыми және технологиялық прогрестің ең маңызды қозғаушы күші болды". АҚШ Армиясының медициналық корпусы Панаманың жаңғақтарындағы безгекпен күресті, Химиялық корпус жарылғыш заттар мен улы газдар (және оларға қарсы қорғаныс) саласындағы химиялық жетістіктерді ілгерілетті, Инженерлер корпусының Манхэттен жобасы физиканы түсінуде кванттық секірулер жасады, ал Әуе корпусы авиациялық дизайнды жетілдірді. Кәсіптің бастапқы кезеңінде көптеген техникалық жазушылар кеңседе басқа жазушылар тобымен бірге жұмыс істеді. Бүгінгі техникалық жазушылар сияқты, олар да ақпараттың дұрыстығын қамтамасыз ету үшін алғашқы зерттеулер жүргізіп, саладағы сарапшылармен кездесті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде техникалық жазушылар үшін ең маңызды қасиеттердің бірі – құжаттарға қатысты қатаң мемлекеттік талаптарды орындау қабілеті болды. Пайдаланушы тәжірибесі мамандарының қауымдастығы UX-ті "пайдаланушының өніммен, қызметпен немесе компаниямен байланысатын барлық аспектілері, олар пайдаланушының жалпы қабылдауын құрайды" деп анықтайды. Сондықтан, "пайдаланушы тәжірибесі дизайны" пәні ретінде осы интерфейсті құрайтын барлық элементтерді, соның ішінде макетті, визуалды дизайнды, мәтінді, брендті, дыбысты және өзара әрекеттесуді қамтиды. UX дизайны – техникалық коммуникация мен пайдаланушының жеке ерекшеліктерінің нәтижесі. Тиімді UX дизайны, ерекше пайдаланушылардың ерекшеліктеріне сәйкес пайдалану ыңғайлылығын арттыруға бағытталған дизайн этнографиясы деп аталатын процесте жасалады. Дизайн этнографиясы сұхбаттар мен пайдалану тестілері арқылы пайдаланушы мәдениетін мұқият талдайды, онда техникалық жазушы өзін тікелей пайдаланушы ортасына енгізіп, жергілікті пайдаланушылардан UX туралы ақпарат жинайды.
Сипаттамалары
Техникалық мақалаларды жақсы жаза білетін мамандар техникалық материалды қысқа да тиімді етіп жасауға, қабылдауға және жеткізуге қабілетті. Олар белгілі бір салаға мамандануы мүмкін, бірақ сипаттаған өнімдерін жақсы түсінуі шарт. Техникалық жазушылар ақпаратты көптеген көздерден жинастырады. Олардың ақпарат көздері көбінесе ұйымның әртүрлі бөлімдерінен – әзірлеушілерден бастап, маркетинг бөлімдеріне дейін таралған болады. Маркельдің сөзіне сәйкес, пайдалы техникалық құжаттар сегіз қасиетке ие: "шындыққа сәйкестік, түсініктілік, дәлдік, толықтық, қолжетімділік, қысқалық, кәсіби көрініс және дұрыстық". Техникалық жазушылар осы сегіз қасиетті сақтайтын тиімді құжаттарды жасау үшін мұқият зерттеулерін пайдаланады.
Рөлдер мен функциялар
Тиімді техникалық құжаттама жасау үшін, жазушы нақты жобаның риторикалық жағдайын құрайтын үш элементті талдауы тиіс: аудитория, мақсат және жағдай. Бұдан кейін құжаттың дизайны жасалады, ол оқырманның не көретінін анықтайды.
Қоршаған орта
Техникалық жазушылар көбінесе жазу немесе жобаны дамыту тобының бір бөлігі ретінде жұмыс істейді. Әдетте, жазушы жобаны аяқтап, бір немесе бірнеше сарапшыға (СME) жібереді, олар техникалық сараптама жүргізе отырып, дұрыстығы мен толықтығын тексеріп көреді. Тағы бір жазушы немесе редактор стиль, грамматика және оқуға қолайлылығына сәйкестігін тексеріп, редакциялық сараптама жасай алады. Бұл адам нақтылау сұрауымен келе немесе ұсыныстар енгізе алады. Кейбір жағдайларда, жазушы немесе басқалар қолданушылықты жақсарту үшін құжатты аудитория өкілдерімен сынап көреді. Соңғы өндіріс кезінде жарияланған өнімнің сапасы мен біркелкілігін қамтамасыз ету үшін тексеру тізімі пайдаланылады. Көптеген компаниялардағы техникалық жазушылардың жұмыс ортасы әдетте үстел компьютерлері мен жеке жұмыс үстелдері бар ашық кеңсе болып табылады. Техникалық жазушының жұмыс кеңістігі олардың қызмет саласына байланысты. 2018 жылы Intercom жүргізген, көбінесе американдық техникалық коммуникаторларды қамтитын сауалнама, респонденттердің көпшілігі технология және АТ саласында жұмыс істейтінін көрсетті. Техникалық жазудағы түрлі салалардың кең таралуы географиялық орналасумен және әлемнің белгілі бір аймақтарындағы ең көп таралған салалармен байланысты. Еуропадағы техникалық коммуникация мансаптарын зерттеу көрсеткендей, техникалық коммуникаторлардың көпшілігі АТ саласында жұмыс істейді.
COVID-19 пандемиясы кезінде және одан кейін қашықтан жұмыс
2020 жылдың наурыз айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының COVID-19 пандемиясына байланысты үйде қалу ұсыныстарынан кейін, әлемдегі қызметкерлер жұмыс ортасының тікелей қатысудан қашықтыққа және/немесе виртуалды форматқа өзгеруін бастан өткерді. 2023 жылға қарай, әлеуметтік арақашықтық шаралары жеңілдетілген соң, көптеген ұйымдар қызметкерлерге қашықтан жұмыс істеу мүмкіндігін сақтап қалуға бейімделді. Кәсіби техникалық жазушылар үшін бұл өзгеріс, техникалық коммуникация процесіне тікелей қатысатын сарапшылармен, әріптестермен және жоба жетекшілерімен байланыс құрудың жаңа тәсілдерін іздеуді қажет етеді. Қашықтан жұмыс істейтін қызметкерлер көбінесе виртуалды, кейде синхронды емес байланысқа жүгінеді және жұмыс уақытын үйде немесе жеке кеңседе өткізеді.
Карьералық өсу
Техникалық жазушылар үшін бірыңғай стандартты мансап жолы жоқ, бірақ олар басқа жазушыларға қарағанда жобаларды басқаруға көшуі мүмкін. Жазушы күрделі жобаларды немесе жазушылар мен редакторлардың шағын тобын басқаратын аға техникалық жазушы лауазымына өсуі мүмкін. Ірі ұйымдарда құжаттама менеджері бірнеше жобалар мен командаларды басқаруы мүмкін. Техникалық жазушылар белгілі бір техникалық салада тәжірибе жинап, бағдарламалық қамтамасыз ету сапасын бағалау немесе бизнес-талдау сияқты ұқсас салаларға қадам басуы мүмкін. Техникалық жазушы белгілі бір салада сарапшы болған соң, техникалық жазудан сол салада жұмыс істеуге көшуі мүмкін. Техникалық жазушылар көбінесе құжаттаған технологиялары үшін оқу материалдарын жасайды – оның ішінде сыныптардағы нұсқаулықтар мен электрондық оқыту материалдарын, ал кейбіреулері кәсіби оқытушылар мен оқулық дизайнерлері ретінде мамандануы мүмкін. Жазу дағдыларымен қатар техникалық білімі бар жазушылар баспа немесе электрондық медиа компанияларына жұмысқа орналаса алады, бұл оларға көбірек табыс табуға немесе жақсы жұмыс жағдайларын алуға мүмкіндік береді. 2021 жылдың сәуір айында АҚШ Еңбек департаменті 2019-2029 жылдар аралығында техникалық жазушылар жұмыс орындарының саны 7%-ға өседі деп болжады, бұл барлық мамандықтар бойынша орташа көрсеткіштен сәл жоғары. Олар, әсіресе техникалық дағдылары бар үміткерлер үшін, жұмыс мүмкіндіктерінің жақсы болатынын күтіп отыр. BLS сондай-ақ «ғылыми және техникалық өнімдердің» кеңеюі және техникалық жазушылардың «Интернетке негізделген өнімдерді қолдау» саласында жұмыс істеу қажеттілігі сұранысты арттыратынын атап өтті. 2022 жылдың мамыр айына қарай, ZipRecruiter деректері бойынша, АҚШ-тағы тәуелсіз техникалық жазушының орташа жылдық жалақысы 70 191 долларды құрады.
Белгілі техникалық жазушылар
Уильям Гаддис, «J R» (1975) және «A Frolic of His Own» (1994) кітаптарының авторы, өзінің алғашқы романы «The Recognitions» (1955) нашар қабылдануынан кейін он жарым жыл бойы Pfizer және Eastman Kodak сияқты компанияларда техникалық жазушы ретінде жұмыс істеді. Гордон Грэм, ақ парақтар саласының маманы және бұрынғы жазу профессоры. Дэн Джонс, университет профессоры және Техникалық коммуникация қоғамының мүшесі. Роберт М. Пирсиг, «Зен және мотоциклді күтіп ұстау өнері: құндылықтарды зерттеу» (ZAMM) (1974) кітабының авторы, бестселлерлік кітабын жазып жатқанда IBM үшін техникалық нұсқаулықтар жазды. Томас Пиншон, «Кринг лот 49» (1966), «Гравитацияның жаңбырлы қайысы» (1973) және «Мейсон және Диксон» (1997) кітаптарының, сондай-ақ басқа да туындыларының американдық авторы, өзінің алғашқы романы «V.» (1963) кітабын 1960 жылдан 1963 жылға дейін Boeing компаниясында техникалық жазушы болып жұмыс істеген кезінде жазды. Ричард Уилбур, американдық ақын. Ол Boeing-те жұмыс істегенін әңгіме барысында айтқан. Джордж Сондерс, «Декабрьдің оныншы: әңгімелер» (2013) және басқа да әңгімелер жинақтары, очерктер мен повестьтердің американдық авторы, өзінің алғашқы әңгімелер жинағы «Жаман құлдыраудағы CivilWarLand» (1996) кітабын Нью-Йорктің Рочестер қаласындағы экологиялық инженерлік фирмасы Radian International үшін техникалық жазушы және геофизикалық инженер болып жұмыс істеген кезде жазды. Эми Тан, «The Joy Luck Club» (1998), «The Bonesetter's Daughter» (2001) және басқа да сыншылар тарапынан жоғары бағаланған романдардың американдық авторы. Тан көркем романдарды техникалық жазушы болып жұмыс істеген кезінде жаза бастады. Тед Чианг, «Сіздің өміріңіз туралы әңгіме» (1998) және «Саудагер мен алхимиктің қақпасы» (2007) сияқты қысқа әңгімелердің авторы, 2002 жылдың шілдесіне дейін бағдарламалық жасақтама индустриясында техникалық жазушы болып жұмыс істеді. Марион Виник, американдық автор және эссеші, 1984 жылдан 1994 жылға дейін Unison Tymlabs, Остин, Техас штатында техникалық жазушы болып жұмыс істеді. Чак Палахниук, «Бой клубы» романының американдық авторы, романдар жазушы болып жұмыс істеместен бұрын дизель механик және автомобиль техникалық жазушысы болып жұмыс істеді.