Андрей Кодреску: Американдық румыниялық ақын және жазушы

Кіріспе

Америкалық жазушы (1946 жылы туған)

Андрей Кодреску (20 желтоқсан 1946 жылы туған) – Румынияда туған американдық ақын, романист, эссеші, сценарист және Ұлттық қоғамдық радиодағы комментатор. Ол "Жол ғалымы" фильмі үшін Пибоди сыйлығының және поэзия саласындағы Овид сыйлығының иегері. 1984 жылдан 2009 жылғы зейнеткерлікке дейін Луизиана мемлекеттік университетінде ағылшын тілінің ерекше профессор қызметін атқарды.

Өмірбаян

Кодрескудың әкесі румын инженері, ал анасы дінге қатыспайтын еврей болған. Ұлына 13 жасында еврей тегі туралы хабарланған. Кодреску алғашқы өлеңдерін румын тілінде Андрей Стейу деген псевдониммен жариялаған. 1965 жылы ол және оның анасы, фотограф және баспагер, Израильдің олардың әрқайсысы үшін Румынияның коммунистік режиміне 2000 АҚШ доллары (немесе басқа дереккөздерде 10 000 АҚШ доллары) төлегеннен кейін Румыниядан кетуге мүмкіндік алды. Біраз уақыт Италияда болғаннан кейін, 1966 жылы АҚШ-қа көшіп, Детройтке қоныстанды, онда Джон Синклердің Суретшілер мен Жазушылар Шеберханасына қатысып жүрді. Бір жылдан кейін Нью-Йоркке көшіп, қаланың төменгі шығыс бөлігіндегі әдеби ортаның бір бөлігіне айналды. Ол жерде Аллен Гинзберг, Тед Берриган және Энн Уолдманмен танысып, ағылшын тіліндегі алғашқы өлеңдерін жариялады. 1970 жылы оның «Тапанша тасуға рұқсат» атты поэзия кітабы «Big Table Poetry Award» сыйлығын жеңіп алды. 1970 жылы Сан-Францискоға көшіп, жеті жыл Батыс жағалауда тұрды, соның төртеуі Монте-Рио қаласында, Сонома округіндегі Ресей өзенінің жағасында өтті. Ол Балтиморда (Джонс Хопкинс университетінде оқытушы болып жұмыс істеген), Нью-Орлеанда және Батон-Ружда да өмір сүрді, жыл сайын бір кітап жариялап тұрды. Осы кезеңде ол «The New York Times», «Chicago Tribune», «Los Angeles Times», «Harper’s» және «Paris Review» сияқты көптеген басылымдарға өлеңдер, әңгімелер, эсселер мен рецензиялар жазды. «The Baltimore Sun», «City Paper», «Architecture», «Funny Times», «Gambit Weekly» және «Neon» газеттерінде тұрақты рубрикалары болды. Кодреску 1983 жылдан 2016 жылға дейін «National Public Radio» радиосының «All Things Considered» жаңалықтар бағдарламасында тұрақты сарапшы болды. 1995 жылы ол өзі жазған және басты рөлде ойнаған американдық жол фильмі «Жол ғалымы» үшін «Peabody Award» сыйлығын жеңіп алды. Оның «Соңғы кезде әлем: таңдалған өлеңдер, 1968-2016» кітабы Ұлттық кітап сыйлығына үміткер болды. 1989 жылы Кодреску 1989 жылғы Румыния революциясын «National Public Radio» және «ABC News’s Nightline» арналары үшін жариялады. Румын тілі мен әдебиетіне деген жаңа қызығушылығы румын тілінде жазылған жаңа туындыларға әкелді, соның ішінде теолог Роберт Лазу жүргізген «Мұғжиза және апат» атты кітапқа созылған сұхбат пен ақын Руксандра Чесереанумен бірлесіп жазылған «Кешірілген суасты кемесі» атты эпикалық өлең. Соңғысы 2008 жылы «Radio România Cultural» сыйлығын жеңіп алды. Оның кітаптарын Иоана Авадани, Иоана Иероним, Кармен Фиран, Родика Григоре және Лакримиоара Стои румын тіліне аударған. 2002 жылы Кодреску «PBS Frontline World» телеарнасымен бірге Румынияға оралып, туған жерінің хал-ахуалын бақылады және «My Old Haunts» атты репортажды жасады. 2005 жылы оған беделді халықаралық «Ovidius Prize» (немесе «Ovid Prize») сыйлығы табысталды, бұрынғы жеңімпаздарының қатарында Марио Варгас Льоса, Амос Оз және Орхан Памук болды. 1981 жылы Кодреску АҚШ азаматына натурализацияланды. Ол «кітаптар мен идеялар» журналы «Exquisite Corpse» онлайн журналының редакторы және негізін қалаушы. 2002 жылы Нью-Орлеандағы Марди Гра мерекесінде «Krewe du Vieux» шеруінің королі болды. Оның Элис Хендерсоннан Люциан және Тристан есімді екі баласы бар. Қазіргі уақытта ол Лора Коул Розентальмен тұрмыс құрған. Кодрескудың мұрағаты мен жеке кітапханасының көп бөлігі Луизиана мемлекеттік университетінің кітапханаларының арнайы жинақтарында, Айова университетінің кітапханаларында, Нью-Орлеан тарихи қоғамында және Иллинойс университетінде сақтаулы.

Codrescu's father was an ethnic Romanian engineer; his mother was a non practicing Jew. Their son was informed of his Jewish background at age 13. Codrescu published his first poems in Romanian under the pen name Andrei Steiu. In 1965 he and his mother, a photographer and printer, were able to leave Romania after Israel paid US$2,000 (or US$10,000, according to other sources) to the Romanian communist regime for each of them. After some time in Italy, they moved to the United States in 1966, and settled in Detroit, where he became a regular at John Sinclair's Artists and Writers' Workshop. A year later, he moved to New York, where he became part of the literary scene on the Lower East Side. There he met Allen Ginsberg, Ted Berrigan, and Anne Waldman, and published his first poems in English. In 1970, his poetry book, License to Carry a Gun, won the "Big Table Poetry Award". He moved to San Francisco in 1970, and lived on the West Coast for seven years, four of those in Monte Rio, a Sonoma County town on the Russian River. He also lived in Baltimore (where he taught at Johns Hopkins University), New Orleans and Baton Rouge, publishing a book every year. During this time he wrote poetry, stories, essays and reviews for many publications, including The New York Times, the Chicago Tribune, the Los Angeles Times, Harper's, and the Paris Review. He had regular columns in The Baltimore Sun, the City Paper, Architecture, Funny Times, Gambit Weekly, and Neon. Codrescu was a regular commentator on National Public Radio's news program, All Things Considered, from 1983 until 2016. He won the 1995 Peabody Award for the film Road Scholar, an American road movie that he wrote and starred in, and is a two time winner of the Pushcart Prize. His book So Recently a World: Selected Poems, 1968 2016 was a National Book Award nominee. In 1989, Codrescu covered the Romanian Revolution of 1989 for National Public Radio and ABC News's Nightline. His renewed interest in the Romanian language and literature led to new work written in Romanian, including Miracle and Catastrophe, a book length interview conducted by the theologian Robert Lazu, and The Forgiven Submarine, an epic poem written in collaboration with poet Ruxandra Cesereanu, which won the 2008 Radio România Cultural award. His books have been translated into Romanian by Ioana Avadani, Ioana Ieronim, Carmen Firan, Rodica Grigore, and Lacrimioara Stoie. In 2002 Codrescu returned to Romania with a PBS Frontline World video crew to "take the temperature" of his homeland and produced the story, "My Old Haunts". In 2005 he was awarded the prestigious international Ovidius Prize (also known as the Ovid Prize), previous winners of which include Mario Vargas Llosa, Amos Oz, and Orhan Pamuk. In 1981, Codrescu became a naturalized citizen of the United States. He is the editor and founder of the online journal Exquisite Corpse, a journal of "books and ideas". He reigned as King of the Krewe du Vieux for the 2002 New Orleans Mardi Gras season. He has two children, Lucian and Tristan, from his marriage to Alice Henderson. He is currently married to Laura Cole Rosenthal. Codrescu's archives and much of his personal library are now part of the Louisiana State University Libraries Special Collections, University of Iowa Libraries, New Orleans Historical Society, and the University of Illinois at Urbana–Champaign.

Отбасы

Оның алғашқы әйелі Аурелия Мунтеану болды. Оның екінші әйелі Элис Хендерсон және Тристан Кодреску болды. Оның үшінші әйелі Лора Розенталь (туған аты Коул), "Exquisite Corpse: a Journal of Books & Ideas" журналының редакторы және үш поэзия антологиясының тең редакторы болды.

Даулы пікірлер

Кодреску NPR комментаторы болды, ал 1995 жылдың 19 желтоқсанындағы "Барлық нәрсе ескеріледі" бағдарламасының эфирінде Кодреску кейбір христиандардың "көтеріліс" деп сенетінін және төрт миллион адам бірден жұмаққа көтерілетінін хабарлады. Ол одан әрі: "Осы әуекес сөзге сенетін 4 миллион адамның жоғалуы әлемді бірден жақсырақ етер еді" деді. Кейіннен NPR Кодрескудің сөздері үшін өтініш айтты, "Бұл сөздер тыңдаушыларды қынжырлатты және біз қаттырақ қорғауымыз керек болған талғам мен төзімділік шегін бұзды" деді.