Лимипопо провинциясы – Оңтүстік Африканың солтүстігінде орналасқан. Полокване қаласы астанасы, ал заң шығару органы Лебовакгомода. Географиясы, тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африканың ең солтүстік провинциясы
Northernmost province of South Africa
Оңтүстік Африкадағы провинция
the province in South Africa
Лимпопо (/l//I//m//'//p//ou//p//ou/) – Оңтүстік Африканың ең солтүстік провинциясы. Оның аты провинцияның батыс және солтүстік шекарасын құрайтын Лимпопо өзенінен шығарылған. Провинцияның астанасы және ең ірі қаласы – Полокуан, ал провинциялық заң шығару органы Лебовакгомода орналасқан. Провинция Лебова, Газанкулу және Венданың үш бұрынғы отанынан, сондай-ақ бұрынғы Трансвааль провинциясының бір бөлігінен тұрады. Лимпопо провинциясы 1994 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауынан кейін құрылған тоғыз провинцияның бірі. Алғашқыда провинция "Солтүстік Трансвааль" деп аталды, кейін 1995 жылғы 28 маусымда "Солтүстік провинция" болып өзгертілді. 2002 жылы атауы тағы да өзгеріліп, Лимпопо провинциясы болды. Лимпопода үш негізгі этникалық топ өкілді: педи, тсонга және венда. Дәстүрлі басшылар мен әмірлер провинцияның саяси ландшафтының берік тірегін құрайды. 2005 жылғы 5-санды заңға сәйкес құрылған Лимпопо дәстүрлі көшбасшылар үйінің басты міндеті – үкіметке және заң шығарушы органға әдет-ғұрып, дәстүр және мәдениетке қатысты мәселелер бойынша, соның ішінде ауылдық қауымдастықтарға әсер ететін даму жобалары бойынша кеңес беру болып табылады. 2017 жылғы 18 тамызда Корог Малесела Дикгале Лимпопо дәстүрлі көшбасшылар үйінің төрағасы болып қайта сайланды.
Limpopo (/l//I//m//'//p//ou//p//ou/) is the northernmost province of South Africa. It is named after the Limpopo River, which forms the province's western and northern borders. The capital and largest city in the province is Polokwane, while the provincial legislature is situated in Lebowakgomo. The province is made up of three former homelands of Lebowa, Gazankulu and Venda and part of the former Transvaal province. The Limpopo province was established as one of nine provinces after the 1994 South African general election. The province's name was first "Northern Transvaal", later changed to "Northern Province" on 28 June 1995, with two other provinces. The name was later changed again in 2002 to the Limpopo Province. Limpopo is made up of three main ethnic groups: the Pedi, the Tsonga and the Venda. Traditional leaders and chiefs still form a strong backbone of the province's political landscape. Established in terms of the Limpopo House of Traditional Leaders Act, Act 5 of 2005, the Limpopo House of Traditional Leaders' main function is to advise the government and the legislature on matters related to custom, tradition, and culture, including developmental initiatives that affect rural communities. On 18 August 2017, Kgosi Malesela Dikgale was re elected as the Chairperson of the Limpopo House of Traditional Leaders.
География
Лимпопо провинциясы үш елдің аудандарымен және провинцияларымен халықаралық шекараны бөліседі: Ботсвананың Орталық және Кгатленг аудандары батыста және солтүстік-батыста тиісінше, Зимбабведің Матабелеленд Оңтүстік және Масвинг провинциялары солтүстікте және солтүстік-шығыста тиісінше, ал Мозамбиктің Газа провинциясы шығыста. Лимпопо – Оңтүстік Африка мен Сахара асты Африканың басқа елдері арасындағы байланыс көпірі. Оңтүстік жиегінде, шығыстан батысқа қарай, Оңтүстік Африканың Мпумаланга, Гаутенг және Солтүстік-Батыс провинцияларымен шектеседі. Оның Гаутенгпен шекарасына осы провинцияның Йоханнесбург-Претория осі кіреді, бұл континенттегі ең өнеркәсіптік дамыған мегаполис. Провинция аймақтық, ұлттық және халықаралық дамушы нарықтардың маңызды орталығы болып табылады. Лимпопо Уотерберг биосферасының көп бөлігін қамтиды, бұл шамамен 6800 шаршы километрді құрайтын тау массиві, және Оңтүстік Африканың солтүстік бөлігінде ЮНЕСКО биосфералық қорығы атағын алған алғашқы аймақ.
Limpopo Province shares international borders with districts and provinces of three countries: Botswana's Central and Kgatleng districts to the west and northwest respectively, Zimbabwe's Matabeleland South and Masvingo provinces to the north and northeast respectively, and Mozambique's Gaza Province to the east. Limpopo is the link between South Africa and countries further afield in sub Saharan Africa. On its southern edge, from east to west, it shares borders with the South African provinces of Mpumalanga, Gauteng, and North West. Its border with Gauteng includes that province's Johannesburg Pretoria axis, the most industrialised metropolis on the continent. The province is central to regional, national, and international developing markets. Limpopo contains much of the Waterberg Biosphere, a massif of approximately which is the first region in the northern part of South Africa to be named a UNESCO Biosphere Reserve.
Заң және мемлекеттік басқару
Қазіргі Лимпопо провинциясының премьер-министрі Стэнли Матхабатха, ол Африка Ұлттық Конгресін ұсынады.
The current Premier of Limpopo Province is Stanley Mathabatha, representing the African National Congress.
Қалалық округтер
Лимпопо провинциясы бес аудандық муниципалитетке бөлінген. Аудандық муниципалитеттер өз кезегінде 25 жергілікті муниципалитетке бөлінеді:
Limpopo Province is divided into five district municipalities. The district municipalities are in turn divided into 25 local municipalities:
Экономика
Лимпопоның жалпы халқы 6,015 миллион адамды, ал шаруашылықтарының саны 1,641 миллионға жетеді. Провинцияның Адам даму индексі (АДИ) 0,710 құрайды, бұл Оңтүстік Африкада үшінші ең жоғары көрсеткіш.
Limpopo has a total population of 6.015 Million with 1.641million Households., The province has a high Human Development Index (HDI) of 0.710, which is the third highest in South Africa.
Ауыл шаруашылығы
Бушвельд – етті мал өсіруге қолайлы аймақ, онда кең ауқымды шаруашылықтар бақыланатын аң аулаумен толықтырылады. Оңтүстік Африканың аң аулау индустриясының 80 пайызы Лимпопо провинциясында орналасқан. Бела-Бела және Модимолле аудандарында күнбағыс, мақта, жүгері және жержаңғақ егіледі. Модимолле өз үстел жүзімдерімен де әйгілі. Лимпопода жаңадан шарап өнеркәсібі дамып келеді. Банан, личи, ананас, манго, папайя және түрлі жаңғақтар Цзанеен мен Луи Тришард аймақтарында өсіріледі. Цзанеен ірі цитрус, шай және кофе плантацияларының, сондай-ақ орман шаруашылығының орталығы болып табылады. Көптеген фермерлер мен үй шаруашылықтарының сумен қамтамасыз етілуі жеткіліксіз. Сондықтан олар өз жерлерінде бұрғылау арқылы су алады.
The bushveld is beef cattle country, where extensive ranching operations are often supplemented by controlled hunting. About 80% of South Africa's game hunting industry is in Limpopo. Sunflowers, cotton, maize and peanuts are cultivated in the Bela Bela and Modimolle areas. Modimolle is also known for its table grapes. An embryotic wine industry is growing in Limpopo. Tropical fruit, such as bananas, litchis, pineapples, mangoes and pawpaws, as well as a variety of nuts, are grown in the Tzaneen and Louis Trichardt areas. Tzaneen is also at the centre of extensive citrus, tea, and coffee plantations and a major forestry industry. Most of the farmers and households lack a water supply. Therefore, they drill their boreholes on their premises.
Тұрғын үй
Лимпопоның көптеген тұрғындары ауылдық жерлерде тұрады, бұл ауылдық дамудың жаңа құбылысына алып келді, онда тұрғындар өздерінің тайпалық жерлерінде сәнді үйлер салуға инвестиция жасады. Лимпопоның ауылдық үйлері телеарналарда, өмір салты туралы блоггерлерде, әлеуметтік желідегі блогерлерде және Африканың ең ірі деректер бренді Africa Facts Zone-да көрсетілді. The Waterberg Coalfield мәліметтеріне сәйкес, Ботсвананың Мммабула көмір кен орындарының шығыс бөлігі Оңтүстік Африканың көмір қорының 40% құрайды.
Most Limpopo residents live in rural areas; this has led to a new phenomenon of rural development, where the residents have invested in building lavish homes on their tribal land. Limpopo rural houses have been profiled by TV channels, lifestyle vloggers, social media influencers, and Africa's biggest facts brand, Africa Facts Zone. According to The Waterberg Coalfield, the eastern extension of Botswana's Mmamabula coalfields, is estimated to contain 40% of South Africa's coal reserves.
Туризм
Лимпопоның Экономикалық даму, қоршаған орта және туризм департаменті провинцияны артықшылықты экожүргізулік бағыт ретінде белгіледі. Оның Қоршаған орта және туризм бағдарламасы туризмді, қорғалатын аумақтарды және тұрақты экономикалық өсімге қол жеткізу үшін қауымдастықтың қоршаған ортасын дамытуды қамтиды. Лимпопо Оңтүстік Африканың ең кедей провинцияларының бірі болғанымен, ол жануарлар әлеміне бай, бұл туристерді тартуда оған үлкен мүмкіндік береді. Жеке және мемлекеттік секторлар туризмді дамытуға инвестиция салып жатыр. Моджаджисклуф маңында, Санланд баобаб шаруашылықтарында, салыстырмалы түрде кең сыраханаға айналған үлкен баобаб ағашы бар.
The Limpopo Department of Economic Development, Environment and Tourism has targeted the province as a preferred eco tourism destination. Its Environment and Tourism Programme encompasses tourism, protected areas, and community environment development to achieve sustainable economic growth. While Limpopo is one of South Africa's poorest provinces, it is rich in wildlife, which gives it an advantage in attracting tourists. Both the private and public sectors are investing in tourism development. Near Modjadjiskloof, at Sunland Baobab farms, there is a large Baobab tree which has been fashioned into a relatively spacious pub.
Көлік және байланыс
Облыс жол, теміржол және әуе байланыстарымен өте жақсы жабдықталған. Жоханнесбургтен басталып, провинцияның бойын кесіп өтетін N1 бағыты, шикізат пен өңделген тауарлардың трансшекаралық саудасы бойынша Африкадағы ең қызығушылық тудыратын құрлық жолы болып табылады. Оңтүстік Африканың ең ірі порты – Дурбан порты, сондай-ақ Ричардс-Бей және Мапуто порттары провинциямен тікелей байланыста. Полокуан халықаралық әуежайы Полокуан қаласының солтүстігінде орналасқан. Лимпопо провинциясында шамамен 56 әуежай және ұшу-қону жолағы бар.
The province has excellent road, rail, and air links. The N1 route from Johannesburg, which extends the length of the province, is the busiest overland route in Africa in terms of cross border trade in raw materials and beneficiated goods. The port of Durban, South Africa's busiest, is served directly by the province, as are the ports of Richards Bay and Maputo. Polokwane International Airport is situated just north of Polokwane. Limpopo province contains approximately 56 airports and airstrips.
Білім
Білім беру департаменті барлығына сапалы білім беру және оқытуды қамтамасыз етуге жауапты. Департамент барлық кәсіби дамуды және қолдауды үйлестіруі керек. Саясаттар, жүйелер және процедуралар әзірленуі тиіс болды.
The Department of Education is responsible for effecting quality education and training for all. The Department has to coordinate all professional development and support. Policies, systems, and procedures had to be developed.
Спорт
Футбол: Полокуан 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының Оңтүстік Африкадағы қабылдаушы қалаларының бірі болды, ал матчтар Питер Мокаба стадионында өтті. Аймақтағы футбол клубтары: «Реал Роверс», «Сильвер Старс», «Блэк Леопардс», «Полокуан Сити», «Магези», «Барока», «Риа Старс» және «Динамос». Регби: Лимпопоның өз провинциялық регби командасы жоқ; ол ішкі Кьюри кубогында Преториядағы «Blue Bulls» командасымен өкілдік етіледі. «Blue Bulls» сондай-ақ «Bulls» Супер Регби франшизасын басқарады. Дегенмен, Лимпопо өзінің талантты ойыншыларын шығарады. Ең танымал ойыншы – ел құрамасының тарихындағы ең көп ойын өткізген шабуылшы Виктор Матфилд, ол Полокуан қаласында туған. Баскетбол: аймақта Оңтүстік Африканың жоғары баскетбол лигасында ойнайтын «Лимпопо Прайд» кәсіби командасы бар.
Association football: Polokwane was one of South Africa's host cities for the 2010 FIFA World Cup, with matches being played at the Peter Mokaba Stadium. Football clubs in the province include Real Rovers, Silver Stars, Black Leopards, Polokwane City, Magesi, Baroka, Ria Stars and Dynamos. Rugby union: Limpopo has no provincial rugby team of its own; it is represented in the domestic Currie Cup by the Pretoria based Blue Bulls. The Blue Bulls also operate a Super Rugby franchise, the Bulls. Limpopo nonetheless produces its share of top players. Most notably, the most capped forward in the history of the country's national team, Victor Matfield, is a native of Polokwane. Basketball: The province is home to Limpopo Pride, a professional team that plays in South Africa's top basketball division, the Basketball National League.
Демография
Лимпопо халқының бірнеше этникалық топтары бар, олар мәдениет, тіл және нәсіл бойынша ерекшеленеді. Халықтың 97,3% қара нәсілді, 2,4% ақ нәсілді, 0,2% аралас нәсілді және 0,1% үнді/азиялық нәсілді. Бұл провинциядағы ақ нәсілділердің ең төмен пайыздық көрсеткіші және Оңтүстік Африкадағы екінші ең кішкентай саны. Дегенмен, Ходспруйт және Модимолле секілді ақ нәсілділер көп тұратын бірнеше елді мекендер бар. Сонымен қатар, бұл провинцияда қара нәсілділердің үлесі барлық провинциялардың арасында ең жоғары. Солтүстік сото халқы халықтың ең көп бөлігін құрайды, провинцияның 52% осы топқа жатады. Тсонга халқы провинцияның шамамен 24,0% құрайды; сонымен қатар Тсонга халқы Мпумаланга провинциясының 11,5% құрайды, себебі олардың Газанкулу деген отанының оңтүстік бөлігі Лимпоподан бөлініп, Мпумалангаға қосылды. Венда халқы шамамен 16,7% құрайды. Африкандер Лимпопоның ақ халқының басым бөлігін құрайды, шамамен 95 000 адамды қамтиды; ағылшын тілінде сөйлейтін ақтардың саны 20 000-нан астам. Вембе ауданында Лимпоподағы ақ нәсілділердің саны ең аз, барлығы шамамен 5 000 адамды құрайды. Керісінше, Уотерберг ауданында 60 000-нан астам ақ нәсілділер тұрады. Аралас нәсілділер мен азиялықтар/үндістер провинцияның жалпы халқының өте шағын бөлігін құрайды.
The population of Limpopo consists of several ethnic groups distinguished by culture, language, and race. 97.3% of the population is Black, 2.4% is White, 0.2% is Coloured, and 0.1% is Indian/Asian. The province has the smallest percentage and second smallest total number of White South Africans in the country. However, there are several localities with a White majority, notably Hoedspruit and Modimolle. It also has the highest Black percentage out of all the provinces. The Northern Sotho people comprise the largest percentage of the population, 52% of the province. The Tsonga people comprise about 24.0% of the province; the Tsonga also comprise about 11.5% of Mpumalanga province since the southern part of their homeland, Gazankulu, was cut off from Limpopo and allocated to Mpumalanga. The Venda make up about 16.7%. Afrikaners make up the majority of Limpopo's White population, about 95,000 people; English speaking Whites number just over 20,000. Vhembe district has the smallest share of White people in Limpopo, about 5,000 total. In contrast, the Waterberg district has the largest share of Whites, with more than 60,000 Whites residing there. Coloureds and Asians/Indians make up a tiny percentage of the province's total population.
АИТВ / ЖИТС
Лимпопо провинциясында ВИЧ-тің таралу деңгейі 18,5% (2007 ж.) құрап, Оңтүстік Африканың басқа провинцияларымен салыстырғанда жоғары. 2001 және 2005 жылдар аралығында көрсеткіш 14,5%-дан 21,5%-ға дейін өсті, бірақ 2005-2007 жылдар аралығында аздап төмендеді. Дегенмен, 2019 жылғы мәліметтер бойынша Лимпопо провинциясының ВИЧ статистикасы 13,2% құрады, бұл Оңтүстік Африканың басқа провинцияларымен салыстырғанда ең төменгі көрсеткіштердің бірі.
At 18.5% (2007), Limpopo has a relatively high incidence of HIV compared to other South African provinces. Cases rose from 14.5% to 21.5% between 2001 and 2005, with a slight fall between 2005 and 2007. However, as at 2019, the Limpopo province HIV stats sat at (13.2%) which is one of the lowest in comparison with other provinces in South Africa.