Кіріспе

Латын Америкасынан шыққан би стильдері

Латын биі – жалпы атау, сондай-ақ серіктес би жарыстарының терминологиясында қолданылатын ұғым. Ол негізінен Латын Америкасында пайда болған, бірақ кейбір стильдері басқа жерлерде туған би және халық билерінің түрлерін қамтиды. Халықаралық би спорты жарыстарындағы латын билеріне ча-ча-ча, румба, самба, пасо-добль және джив кіреді. Әлеуметтік латын билеріне (көшелік латын билері) сальса, мамбо, меренге, румба, бачата, бомба және плена жатады. 20-шы ғасырдың бірінші жартысында танымал болған, бірақ қазір тек тарихи қызығушылық тудыратын көптеген билер бар. Кубалық дансон – сондай билердің бір мысалы. Перрео – ямайка және Кариб теңізі әсерімен туған реггетон музыкасымен байланысты Пуэрто-Рико биі. Аргентиналық халық билеріне чакарера, эскондидо және самба жатады, ал танго 20-шы ғасырдың ортасына дейін кең таралған би болды. Куэка – Чилидің халық биі. Уругвайдың халық билеріне перикон, полька, ранчера және т.б. кіреді, сондай-ақ кандомбе қалалардағы көше билері мен шерулерде жиі орындалады. Боливияның халық билеріне моренада, куллавада, капоралес және жақында ғана пайда болған тинку жатады. Колумбиядағы ең танымал билердің бірі – кумбия.

Шығу тегі

Латын биі Америка, Иберия және Батыс Африканың жергілікті ықпалынан пайда болды. Латын биінің алғашқы түпкі тамырлары ацтектер, гуарани, аймара, инка және техуелчтерден бастау алады. XVI ғасырда теңізге шыққан саяхатшылар Португалия мен Испанияға оралғанда, жергілікті халықтар туралы әңгімелер әкелді. Рейчел Хансонның сөзінше, бұл би дәстүрлері қанша уақыттан бері қалыптасқаны белгісіз, бірақ еуропалықтар байқаған кезде олар дамып, рәсімдерге айналған еді. Бұл жергілікті ықпалдың латын биінің негізін құрағанын көрсетеді. Жергілікті билер көбінесе аң ауру, егін шаруашылығы немесе астрономия сияқты күнделікті өмір туралы әңгімелер айтқан. XVI ғасырдың басында еуропалық отарлаушылар мен конкистадорлар Оңтүстік Американы отарлай бастағанда, олар жергілікті би дәстүрлерін жаңартты, бірақ жергілікті халықтардың стильдерін сақтап қалды. Католик отарлаушылары жергілікті мәдениетті өздерінікімен біріктіріп, католик әулиелері мен оқиғаларын биге енгізді. Еуропалықтарды үлкен топтың бірлесіп, нақты ретпен билеуі қатты таң қалдырды. Еуропалықтар XVI ғасырда ацтектер мен инкалардың ықпалын үйлеріне әкелгеннен кейін, олар биге өз стильдерін қосты. Ацтектер мен инкалардың билері топта орындалғандықтан, көптеген еуропалық билерді ер адамдар мен әйелдер жұп болып биледі. Бұл жаңа практика болды, себебі еуропалық билерде ер адамдар мен әйелдердің бір-біріне тиісуіне тыйым салынған. Мұндай би стилі музыканы бағалауға және әлеуметтік интеграцияға мүмкіндік берді, осылайша латын биінің формасы қалыптасты. Дегенмен, «жанрдағы әңгімелеу элементінің көп бөлігі ырғақ пен қадамдарға назар аударылғанда жоғалып кетті». Африка және еуропалық стильдердің айырмашылығы – африкалық стильде тізелер бүгіліп, төмен қарау (жерге бекітілу) болса, еуропалық стильде тік арқамен жоғары қарау және толық аяқпен басу болған. Африка тамырларының осы ықпалы латын биінің бүгінгі күнгі түріне айналуына мүмкіндік берді.

Даму

Латын биі – әлемнің әртүрлі мәдениеттеріндегі би стильдерінің тамаша үйлесімі, бұл латын мәдениетінің қазіргі заманғы дәуірін бейнелейтін би стилін қалыптастырады. Батыс Африка, афроамерикалық және еуропалық би стильдерінен алынған ықпалдар Салса, Мамбо, Меренге, Румба, Ча-Ча-Ча, Бачата және Самба сияқты көптеген латын билерінің құралуына септігін тигізді. Бұл мәдениеттер осы би стилін ғана емес, сонымен қатар Латын Америкасындағы музыканы да қалыптастырды. Музыка латын биінің қозғаушы күшіне айналды, өйткені ол би қадамдарын өлшемімен, жылдамдығымен және одан шығатын сезімдермен – қуаттыдан нәзікке дейін – бағыттап, үйлестіретін. Осы ритмдердің көпшілігі еуропалық халық музыкасынан, Батыс Африка ритмдерінен және афроамерикалық джаздан тараған. Латын Америкасының әртүрлі аймақтарында дербес стильдер қалыптасты, әр жанр немесе стильлердің комбинациясынан жаңа жанрлар дүниеге келді. Мысалы, 1940 жылдары пайда болған Мамбо американдық свинг пен кубалық сон музыкасының қосылуынан туды. Тағы бір мысал – ром және египеттік мәдениеттерге тән белі биі, ол Испанияға жетіп, VIII ғасырда морилердің Иберияны (Испанияны) жаулап алуының нәтижесінде фламенко деп аталатын латын биінің репертуарына әсер етті. Латын биі – Quinceañeras, кештер және басқа да әлеуметтік жиындарда кездесетін әлеуметтік би. Бұл би стилі үшін міндетті мәдени киімдер қарастырылмаған. Алайда, "латын биі" деп аталатын би спорты жарысындағы әр санатқа сәйкес, ерекше стильдегі костюмдер бар. Оларға қысқа жеңді көйлектер, махра жиектер, юбка немесе көйлек, тоқылған жиектер, боа қауырсындары мен гүлдер жиі кездеседі.

Латын биінің жаңғыруы

Музыка, қозғалыстар тарихы және ырғақтарға байланысты, латын биі уақыт өте келе өзгеріп дамыды, ал жеке қадамдар әр бидің репертуарын біртіндеп толықтырып, өзгерте түсті. Оның түрлі формалары мен көптеген модернизацияланған стильдері бар, бұл оның түпнұсқа еуропалық және африкалық тамырларынан алшақтауына себеп болып, мәселе тудырады. Зумба деп аталатын танымал аэробикалық би латын ырғақтары мен қадамдарының ықпалында болғандығы айтылады. Дегенмен, латын бишілері арасында Зумбаның нағыз латын биі екендігіне қатысты пікір таласы бар.