Кіріспе

Африкалық-американдық аболиционист және жазушы (1897 жылы қайтыс болды)

Харриет Джейкобс (1813 немесе 1815 – 7 наурыз, 1897) – африкалық-американдық аболиционист және жазушы, оның автобиографиясы, «Құл қыздың өмірінен оқиғалар», 1861 жылы Линда Брент деген псевдониммен жарық көрді және қазір «американдық классика» деп есептеледі. Солтүстік Каролина штатының Эдентон қаласында құлдықта туған ол құл иесінен сексуалдық қысым көрді. Ол өзіне бағынбаса, балаларын сататынымен қорқытқанда, әжесінің үйінің шатырындағы өте кішкентай, тік тұруға болмайтын жасырын бөлмеге тығылды. Жеті жыл сонда жасырынып жүргеннен кейін, ол еркін Солтүстікке қашуға қол жеткізді, онда балалары Жозеф пен Луиза Матильда және ағасы Джон С. Джейкобспен қайта қосылды. Ол бала күтуші болып жұмыс істеді және аболиционистер мен феминист реформаторлармен байланыс жасады. Тіпті Нью-Йоркте де оның бостандығы қауіпте болды, бірақ жұмыс берушісі оның заңды иесіне ақы төлеуге мүкіндік алды. Америка Азамат соғысы кезінде және одан кейін ол қызымен бірге Одақ әскері бақылауындағы Конфедерацияның оңтүстік аймандарына сапар шекті, көмек ұйымдастырды және қашқан құлдар мен босатылғандар үшін екі мектеп ашты.

Тегі және аты

Харриет Джейкобс 1813 жылы Солтүстік Каролина штатының Эдентон қаласында дүниеге келді. "Partus sequitur ventrem" қағидасы бойынша, Харриет пен оның інісі Джон таверна иесінің отбасынан туылғаннан бастап құлдыққа түсті, себебі анасының құлдық мәртебесі балаларына көшті. Дегенмен, осы қағидаға сәйкес, анасы мен балалары босатылуға тиіс болған, өйткені Делайланың анасы Молли Хорниблоу, оның ақ әкесі, сонымен қатар иесі болған адамнан босатылған еді. Бірақ оны ұрлап кетіпті, ал оның қара терілі болғандықтан заңды түрде қорғану мүмкіндігі болмады. Харриет пен Джонның әкесі Илья Нокс, ол да құл болған, бірақ шебер ағаш шеберлігінің арқасында бірнеше жеңілдіктерге ие болды. Ол 1826 жылы қайтыс болды. Харриеттің анасы мен әжесі иелерінің Хорниблоу тегімен танымал болса, Харриет балаларын шүкіршілікке шақырғанда Джейкобс тегін тіркеуге мүмкіндік алды. Ол және оның інісі Джон құлдықтан қашқаннан кейін де осы тегті қолданды. Шүкіршілік рәсімі Харриеттің қожайыны Норкомнан жасырын өткізілді. Харриет әкесі Генри Джейкобс, бос ақ адам болғандықтан, оның әкесі Джейкобс деп аталуы керек деп сенді. Харриеттің анасы қайтыс болғаннан кейін, әкесі бос афроамерикандық әйелге үйленді. Осы некеден туған жалғыз бала, Харриеттің жартылай інісі, әкесінің құлының тегі болған Нокс тегін алып, Елия деп аталды.

Құлдықтағы ерте өмір

Джейкобс алты жаста болғанда, анасы қайтыс болды. Ол кейін иесімен, қайтыс болған мейрамханашының қызымен бірге өмір сүрді, ол оған тігуді ғана емес, сонымен қатар оқуға және жазуға үйретті. Құлдардың сауаттылары өте сирек болды, дегенмен Солтүстік Каролинада құлдарға оқу мен жазуды үйрету 1830 жылға дейін ғана ресми түрде тыйым салынған еді. Гарриеттің ағасы Джон өзі оқып үйренсе де, жас кезінде құлдықтан қашқанда әлі жаза алмады. 1825 жылы Харриет пен Джон Джейкобстың иесі қайтыс болды. Ол Харриетті үш жасар немересі Мэри Матильда Норкомға мұра етіп қалдырды. Мэри Матильданың әкесі, дәрігер доктор Джеймс Норком (қайтыс болған мейрамханашының күйеу баласы) оның де-факто қожайыны болды. Оның ағасы Джон және қалған мүлігі мейрамханашының жесіріне тиді. Доктор Норком Джонды жұмысқа алды, ал Джейкобс аға-інілері оның үйінде бірге тұрды. Жесір қайтыс болғаннан кейін, оның құлдары 1828 жылғы Жаңа жылдық аукционда сатылды. Олардың арасында Харриеттің ағасы Джон, оның әжесі Молли Хорниблоу және Моллидің ұлы Марк болды. Он екі жасар Джон үшін аукционда сатылу – қорқынышты оқиға болды. Оның достары Молли Хорниблоу мен Маркты Моллинің мейрамханада көп жыл бойы құлдықта жұмыс істеп жинаған ақшасына сатып алды. Кейін Молли Хорниблоу босатылды, бірақ оның ұлы Марк оның құлы болып қалды. Адамды босатуға заңдық шектеулер болғандықтан, Марк 1847 немесе 1848 жылдары анасы оны босата алғанша, оның құлы болып қалуға мәжбүр болды. Джон Джейкобсты доктор Норком сатып алды, осылайша ол және оның әпкесі бірге қалды. Сол жылы, 1828 жылы, Молли Хорниблоудың кіші ұлы Джозеф қашуға тырысты. Ол ұсталып, Edenton қаласынан шынжырмен өткізіліп, түрмеге қамалды, соңында Нью-Орлеанға сатылды. Кейін отбасы оның тағы да қашып, Нью-Йоркке жеткенін білді. Содан кейін ол отбасынан жоғалып кетті. Джейкобс аға-інілері, бала кезінен-ақ азаттыққа қашу туралы әңгімелескен, оны батыр деп есептеді. Кейін екеуі де ұлдарына оның есімін қойды.

Жыныстық асырауға қарсы тұру

Көп ұзамай Норком Джейкобсқа жыныстық зорлық көрсетуін бастады, бұл оның әйеліне қызғаныш сезімін тудырды. Джейкобс оны босатып алып, үйленгісі келген еркін қара нәсілді адамға ғашық болғанда, Норком бұл қарым-қатынасқа араласып, оны тоқтатуға тыйым салды. Норкомның зорлық-зомбылығынан қорғануды үміттене отырып, Джейкобс Солтүстік Каролинаның ақ элитасының мүшесі, ақ адвокат Самуэль Сойермен қарым-қатынас жасады, ол кейінірек бірнеше жылдан соң Өкілдер палатасына сайланды. Сойер Джейкобстың жалғыз балалары – Джозеф (1829/30 ж.т.) және Луиза Матильданың (1832/33 ж.т.) әкесі болды. Миссис Норком Джейкобстың жүкті екенін білген соң, оны үйіне қайтуға тыйым салды, соның арқасында Джейкобс әжесімен бірге тұру мүмкіндігіне ие болды. Дегенмен, Норком ондағы көптеген сапарлары барысында оған зорлық көрсетуін тоқтатпады; екі үйдің арақашықтығы тікелей сызық бойынша бар болғаны 600 фут (183 метр) болатын.

Жеті жыл жасырын

1835 жылдың сәуірінде Норком Джейкобсты әжесінен 6 шақырым (10 км) қашықтықтағы ұлының плантациясына көшірді. Ол сондай-ақ, оның балаларын плантациядағы құлдардың ауыр өмірімен таныстырып, кейін анасынан бөлек, жеке-жеке сатуға мәжбүрлейтінін айтып қорқытты. 1835 жылдың маусым айында Харриет Джейкобс қашуға шешім қабылдады. Өзі құл ұстаған бір ақ әйел оны үлкен тәуекелге бара отырып, өз үйінде жасырды. Біраз уақыттан кейін Джейкобс қала маңындағы батпаққа жасырынып, соңында әжесінің үйінің шатырындағы "кішкентай қуысқа" паналады. Бұл "құпия бөлме" 3 метрге 2 метр және ең биік жері 1 метр болатын. Дене қимылының мүмкін болмауы салдарынан денсаулығына қатысты мәселелер туды, ол осыны өмірбаянын жазғанда көп жылдар өткен соң да сезінді. Ол қабырғаға бірнеше кішкентай тесіктер жасап, шамамен бір дюйм шаршы болатын терезе жасады, арқылы таза ауа кіріп, жарық түсіп, сыртқа қарауға мүмкіндік алды. Бұл жарық тігуге, Библия мен газеттерді оқуға шамалы ғана жеткілікті болды. Норком Джейкобстың балаларын және оның інісі Джонды құл саудагеріне сатты, олардың басқа штатта сатылуын талап етті, осылайша оларды анасы мен әпкесінен мәңгілікке ажыратуды көздеді. Бірақ саудагер Сойермен құпия келісім жасап, үшеуін де оған сатты, осылайша Норкомның кек алу жоспарына тосқауыл қойды. Өзінің өмірбаянында Джейкобс Сойерді балаларын заңды түрде босатуға берген уәдесін орындамағаны үшін айыптады. Дегенмен, Сойер оның құл балаларына әжесі Молли Хорниблоумен бірге тұруға рұқсат берді. 1838 жылы Сойер үйленгеннен кейін Джейкобс әжесінен оған берген уәдесін еске түсіруін сұрады. Ол Джейкобстан қызын Бруклинге (Нью-Йорк), оның туысының үйіне жіберуге рұқсат сұрады, онда құлдыққа жол берілмеген. Ол сондай-ақ ұлын еркін штаттарға жіберуді ұсынды. Құпия бөлмеде отырғанда Джейкобс көбінесе ештеңеден хабарсыз балаларын байқап отыратын.

Қашу және бостандық

1842 жылы Джейкобс кемемен Филадельфияға қашуға мүмкіндік алды, онда оған Филадельфияның сақшы комитетінің құлдыққа қарсы белсенділері көмектесті. Ұзақ уақыт өткен соң ол Нью-Йорк қаласына жол тартты. Оның ешқандай ұсыныс хаты болмаса да, сол кездегі өте танымал жазушы Натаниел Паркер Уиллистің әйелі Мэри Стейс Уиллис, Джейкобсты өзінің кішкентай қызы Имогенге бала күтімі ретінде жұмысқа алуға келісті. Екі әйел бір апталық сынақ мерзіміне келісті, екі отбасының қарым-қатынасы келесі ұрпаққа дейін жалғасатынын білмеді. 1917 жылы Натаниел Уиллис пен оның екінші әйелінің қызы Эдит Уиллис Гриннеллдің үйінде Луиза Матильда Джейкобс қайтыс болды. 1843 жылы Джейкобс Норкомның Нью-Йоркке келіп, оны қайтадан құлдыққа мәжбүрлеуі мүмкін екенін естіді, бұл АҚШ-тың кез келген жерінде оған заңды түрде рұхсат етілген. Ол Мэри Уиллистен екі апта демалыс сұрап, Бостон қаласындағы ағасы Джонға барды. Джон Джейкобс 1838 жылы солтүстікке саяхаттаған иесі Сойерге жеке қызметші ретінде еріп жүрген. Ол иесін Нью-Йоркте қалдырып, бостандыққа шықты. Содан кейін ол кит аулауға кетіп, үш жылдан астам уақыт бойы хабарсыз болды. Бостоннан Харриет Джейкобс әжесіне хат жазып, Джозефті сонда жіберіп, оны ағасы Джонмен бірге тұруға шақырды. Джозеф келгеннен кейін ол Имоген Уиллиске бала күтуші болып қайта жұмысқа кірісті. Уиллис отбасымен жұмысы 1843 жылдың қазан айында, Джейкобс Норкомға оның қайда екені белгілі болғанын білгенде күрт аяқталды. Ол қайтадан Бостонға қашуға мәжбүр болды, онда құлдыққа қарсы қозғалыстың күші белгілі бір деңгейде қауіпсіздікке кепілдік берді. Бостонға көшу оған қызы Луиза Матильданы Бруклиндегі Сойердің туысының үйінен алуға мүмкіндік берді, онда оған құлдан да жақсы қарамайтын. Бостонда Джейкобс уақытылы жұмыстар істеді. 1845 жылдың наурыз айында Мэри Стейс Уиллистің қайтысы оның Бостонда болуын тоқтатты. Натаниел Уиллис қызы Имогенді Англиядағы қайтыс болған әйелінің туыстарына 10 айлық сапарға алып барды. Сапарға шығар алдында Джейкобс бала күтуші қызметін қайтадан бастады. Бірнеше ай бойы ол Имогенмен бірге Мэри Стейс Уиллистің әпкесі мен күйеуі Уильям Винсенттің Стивентон шіркеуіндегі үйінде болды, ал Уиллис Лондонға және Еуропаға сапар шекті. Өзінің өмірбаянында ол сапар барысындағы тәжірибелерін былай баяндайды: ол расизмнің ешқандай белгісін байқамады.

Тақырыбы: Аболиционизм және ерте феминизм

Джон С. Джейкобс құлдықты жою қозғалысына, яғни Уильям Ллойд Гаррисон басқарған құлдыққа қарсы күреске белсенді түрде қатысты. Ол бірнеше лекциялық тур жасады, кейде жалғыз, кейде Фредерик Дуглас сияқты басқа аболиционистермен бірге, ол одан үш жас кіші еді. 1849 жылы Джон С. Джейкобс Нью-Йорк штатындағы Рочестер қаласындағы құлдыққа қарсы кеңсе мен оқу залын басқарды. Оның қарындасы Харриет оған көмектесті, өйткені ол балаларына күнделікті күтім жасаудан босатылған еді (Жозеф нәсілшілдікке ұшырағаннан кейін анасы шәкірттікке алған Бостон баспаханасынан кетіп, анасы Англияда болғанда кит аулауға кеткен, ал Луиза пансионға жіберілген). Бұрынғы "құл қыз", ешқашан мектепке бармаған, өмірін көбінесе өзінің және балаларының қадір-қасиетпен өмір сүру үшін күреске арнаған ол енді Американы өзгертетін, сол заманның өлшемдерімен радикалды идеялармен біріккен ортада өмір сүрді. Оқу залы Фредерик Дуглас басқарған "The North Star" газеті орналасқан ғимаратта болды, ол бүгінде ғасырдың ең ықпалды афроамерикандықтарының бірі саналады. Джейкобс Эми және Айзек Пост ақ жұбайлардың үйінде тұрды. Дуглас пен Пост құлдық пен расизмнің жақтастары емес, сондай-ақ әйелдердің сайлау құқығын қолдады. Одан бір жыл бұрын Дуглас пен Эми Пост әйелдер құқықтарына арналған әлемдегі алғашқы конвенция – Сенека-Фоллс конвенциясына қатысып, әйелдерге тең құқықтарды талап ететін Сезімдер декларациясына қол қойды.

Заңдық бостандыққа қол жеткізу

1850 жылы Джейкобс Нью-Йорктегі Натаниел Паркер Уиллиске барып, енді сегіз жасар Имогенді қайтадан көргісі келді. Уиллистің екінші әйелі, екінші баласын туғаннан кейін толық жазылмаған Корнелия Гриннелл Уиллис, Джейкобсты тағы да Уиллис балаларына қарауға сұрады. Бұл Джейкобс үшін үлкен тәуекел екенін білгеннен кейін, әсіресе 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заң құл иелеріне қашқан "мүліктерін" қайтарып алуды оңайлатқандықтан, ол Джон С. Джейкобсқа қарындасын қуғыншылардың қолына түсірмейтініне сөз берді. 1851 жылдың көктемінде Джейкобсқа оның қайтадан ұсталу қаупі бар екені хабарланды. Корнелия Уиллис Джейкобсты бір жасар қызы Лилианмен бірге салыстырмалы түрде қауіпсіз Массачусетс штатына жіберді. Джейкобс, өзінің автобиографиясында өзінің және басқа құл аналардың балаларынан айырылудың үнемі қауіптілігі маңызды тақырып болып табылады, ол жұмыс берушісіне кішкентай қызынан айырылудың қаншалықты қиын екенін айтты. Корнелия Уиллис егер Джейкобсты ұстаса, құл аулаушылар сәбиді анасына қайтаруға мәжбүр болады, ал ол кейін Джейкобсты құтқаруға тырысатынын түсіндірді. 1852 жылдың ақпан айында Джейкобс газеттен оның заңды иесі, жақында қайтыс болған Норкомның қызы күйеуімен бірге Нью-Йорк қонақ үйіне келгенін және қашып кеткен құлын қайтарып алуға ниеттенгенін оқыды. Тағы да Корнелия Уиллис Джейкобсты Лилианмен бірге Массачусетс штатына жіберді. Бірнеше күннен кейін ол Джейкобсқа хат жазып, оның бостандығын сатып алу ниеті туралы хабарлады. Джейкобс Калифорнияға кеткен ағасына қосылғысы келетінін айтты. Дегенмен, Корнелия Уиллис оның бостандығын 300 долларға сатып алды. Өзінің автобиографиясында Джейкобс өзінің аралас сезімдерін сипаттайды: "азаттық Нью-Йорк қаласында адамның [сатылуы]" туралы ойдан ашу, бостандығының қамтамасыз етілгеніне қуаныш, және Корнелия Уиллиске деген "махаббат" және "алғыс".

Кедергілер: жарақат пен ұят

Джейкобс Рочестердегі Посттарды таныған кезде, Англиядан оралғаннан кейін оның тері түсіне қарамай, оны кемсіртпеген алғашқы ақ адамдар олар болды. Көп ұзамай ол Эми Постқа көптен бері жасырып келген өмірін айтуға жеткілікті сенімділік танытты. Кейіннен Пост Джейкобстың өзінің қайғылы оқиғаларын айтудың қаншалықты қиын болғанын былайша сипаттады: "Адамдық мейірімге деген табиғи құштарлықпен итермеленгенімен, ол тіпті маған сынақтары туралы айтқанда да, азаптың бір түрлі сынынан өтті. Осы естеліктер оның жанына ауыр салмақ түсірді". 1852 жылдың соңында немесе 1853 жылдың басында Эми Пост Джейкобқа өмірбаянын жазуды ұсынды. Джейкобстың ағасы оны бұрыннан осыған шақырып жүрген, ал ол өз оқиғасын айту арқылы құлдыққа қарсы күреске халықтың қолдауын ұйымдастыруға және осылайша басқаларды осындай тағдырдан сақтауға моральдық міндет сезінді. Дегенмен, Джейкобс Сойермен сексуалдық қатынасқа келісу арқылы, оның ішінде өзі де, сол замандағы қалыпты моральдық көзқарастарға қарсы кетті. Осы естелікпен байланысты ұят пен оқиғасын айтудан қорқу, оның 1840 жылдары ағасы Джон қосылған аболиционистік қозғалыстан алшақтауына себеп болды. Соңында Джейкобс өзінің күйзелісі мен ұялу сезімін жеңіп, өмірін жариялауға келісті. Оның ішкі күресін сипаттайтын Постқа жазған хаты сақталған.

Қолжазбаның жазылуы

Алғашында Джейкобс кітап жазуға өзінің лайықты емес деп ойлады. Ол әңгімесінің қысқаша жоспарын жазып, Эми Посттан оны Харриет Бичер Стоуға жіберуін сұрады, Стоуға өзінің оқиғасын айтып беруді ұсынып, осылайша Стоу оны кітапқа айналдырсын деді. Стоудың жауабы келмей тұрып, Джейкобс газеттен 1852 жылы жарық көрген, бірден бестселлер болған «Том ағаның қорасы» романының авторы, атақты Стоу Англияға бара жатқанын оқыды. Содан кейін Джейкобс Корнелия Уиллистен Стоуға Джейкобстың қызы Луизаның Англияға бірге барып, сапар барысында оқиғаны айтуын сұрауын өтінді. Жауап ретінде Стоу оқиғаның жоспарын Уиллиске жіберіп, Луизаның оған қосылуына рұқсат бермеді, себебі Луиза Англияда оған көрсетілген тым көп мейірімділіктен бұзылуы мүмкін екенін айтты. Джейкобс өзін алданған сезінді, өйткені оның жұмыс берушісі балаларының кім екенін біліп алды, бұл Джейкобстың ұялуына себеп болды. Постқа жазған хатында ол Стоудың Луиза туралы айтқан сөздерінің артындағы нәсілшіл ойлауды ащы ирониямен талдады: «Біз, қара нәсілділердің, сіздер, ақ нәсілділер сияқты мінездің беріктігі мен тұрақтылығына ие болмауымыз қаншалықты өкінішті». Соның салдарынан Джейкобс Стоудың көмегін алудан бас тартты. 1853 жылдың маусым айында Джейкобс ескі газеттен «Англияның әйелдері Американың әйелдеріне қарсы» деген құлдықты қорғау туралы мақала оқыды. Бұрынғы президент Джон Тайлердің әйелі Джулия Тайлер жазған мәтінде үй құлдары «жақсы киінген және бақытты» екені айтылды. Джейкобс түн бойы жауап жазып, оны «Нью-Йорк Трибьюн» газетіне жіберді. 21 маусымда жарияланған «Қашқан құл» деген атпен қол қойылған хаты оның басылып шыққан алғашқы мәтіні болды. Оның өмірбаяуын жазған Жан Фаган Йеллин: «Хаты басылған кезде автор дүниеге келді» деді. 1853 жылдың қазан айында ол Эми Постқа өзінің оқиғасының авторы болуға шешім қабылдағанын жазды. Сол хатта, бірнеше жол бұрын ғана ол Постқа әжесінің қайтыс болғанын хабарлаған. Йеллин «қадірлі әжесінің өлімі» Джейкобске «өзінің жеке өміріндегі қиын жағдайларын ашуға» мүмкіндік бергенін, ол «өмір бойы үкімшіл және қатал болған әжесі тірі болғанда» ешқашан жасай алмайтын еді дейді. Бала күтіміне арналған бос уақытын пайдаланып, Джейкобс Уиллис отбасымен Идлвилдте, олардың жаңа елдік үйінде тұрды. Бүгінде Н. П. Уиллис ұмытылғандықтан, Йеллин жағдайдың ирониясына қатысты былай дейді: «Идлвилд атақты жазушының тынығу орны ретінде жоспарланған, бірақ оның иесі өзінің балаларының күтімшісі америкалық классиканы осы жерде жазатынын ешқашан ойламаған». Луиза қолжазбаны көшіріп, орфография мен пунктуацияны біркелкі етіп жазды. Йеллин стиль мен мазмұнның Джейкобстың қалған жазбаларымен «толық сәйкес келетінін» атап өтті және «Луиза Матильданың кітаптың тақырыбына немесе стиліне едәуір әсер еткенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ» деді. 1857 жылдың ортасында оның жұмысы аяқталуға жақын болғанда, ол Эми Посттан алғы сөз жазуын сұрады. Тіпті осы хатта ол өзінің оқиғасын жазуды өзіне қиынға соққан ұятты айтады: «Менің атым кітабыма қосылса маған қаншалықты қуаныш сыйлар еді және сіздің есіміңіздің кітабыма қосылуын үлкен құрмет деп санар едім. Бірақ маған сеніңіз, сүйікті досым, онда көптеген ауыр нәрселер бар, олар мені сіз сияқты жақсы және таза адамнан құрбандық сұрауға мәжбүр етеді».

Баспагерді іздеу

1858 жылдың мамыр айында Харриет Джейкобс Англияға сапар шекті, онда баспагер табуға үміттенді. Ол өте жақсы таныстыру хаттарын алып жүрді, бірақ қолжазбасын басып шығара алмады. Оның сәтсіздігіне не себеп болғаны белгісіз. Елин болжайды, британдық құлдыққа қарсы күрескерлердің арасындағы байланыстары Сойермен болған қарым-қатынасы туралы әңгіме Викториялық Англияның ұяттылығы үшін тым ауыр болады деп қорқыпты. Көңілі қалған Джейкобс Идлиуайлдтегі жұмысына қайтып, 1859 жылдың күзіне дейін кітабын басып шығаруға тағы да тырыспады. 1859 жылдың 16 қазанында құлдыққа қарсы белсенді Джон Браун Харперс-Ферриде құлдар көтерілісін тудыруға әрекеттенді. Желтоқсанда өлім жазасына кесілген Браун көптеген құлдыққа қарсы күрескерлер тарапынан шейіт және батыр саналды, олардың ішінде Харриет Джейкобс та болды. Ол Браунға құрмет ретінде қолжазбасына соңғы тарау қосты. Содан кейін ол қолжазбаны Бостон қаласындағы Филлипс және Самсон баспасына жіберді. Олар Натаниел Паркер Уиллис немесе Харриет Бичер Стоу сөз алдынан жазса, оны басып шығаруға дайын еді. Джейкобс құлдыққа жақтас көзқарас білдіретін Уиллиске сұрануға келіспеді, бірақ Стоудан сұрады, ол бас тартты. Бірақ көп ұзамай баспагерлер банкротқа ұшырап, Джейкобстың әңгімесін басып шығаруға жасаған екінші әрекеті сәтсіз аяқталды.

Лидия Мария Чайлд кітаптың редакторы

Джейкобс енді Джон Браунның жағымды өмірбаянын жақында жариялаған Тейер мен Элдриджбен байланысқа түсті. Тейер мен Элдридж Лидия Мария Чайлдтың кітапқа алғы сөз жазуын талап етті. Джейкобс Эми Постқа, Стоудан тағы бір жолдан кейін, тағы бір белгілі жазушыдан сұрауға өте қиын болғанын, бірақ ол «соңғы күшін салуға шешім қабылдағанын» мойындады. Джейкобс Чайлдпен Бостонда кездесті, және Чайлд тек алғы сөз жазуға ғана емес, сонымен қатар кітаптың редакторы болуға келісті. Чайлд кейін материалды көбірек хронологиялық тәртіпке келтірді. Ол сондай-ақ Браун туралы соңғы тарауды алып тастауды және Нат Тернердің 1831 жылғы көтерілісінен кейін Эдентонда болған қараларға қарсы зорлық-зомбылық туралы көбірек ақпарат қосуды ұсынды. Ол Джейкобспен хат арқылы байланыста болды, бірақ екі әйел монтаждау процесінде екінші рет кездесе алмады, себебі Корнелия Уиллис қауіпті жүктілік пен ерте босанғандықтан Джейкобс Идливильдтен шыға алмады. Кітаптың стереотипі жасалғаннан кейін, Тейер мен Элдридж те сәтсіздікке ұшырады. Джейкобс стереотипті тақталарды сатып алып, кітапты басып, мұқабалауға қол жеткізді. 1861 жылдың қаңтарында, қолжазбаны аяқтағаннан кейін шамамен төрт жыл өткен соң, Джейкобстың «Құл қыздың өмірінен оқиғалар» атты кітабы, ақыры жұртшылыққа ұсынылды. Келесі айда оның інісі Джон С. Лондон қаласында өзінің «Құлдық туралы шын әңгіме» атты қысқа естелігін жариялады. Екі туысқан да өздерінің жеке тәжірибелерін, бірге өткізген оқиғаларын және бір-бірінің өмірінен алынған эпизодтарды баяндайды. Өзінің кітабында Харриет Джейкобс өзінің құл ретінде ұсталған қаланың немесе штатының атын атамайды және барлық жеке есімдерді, есімдерді және тегін өзгертеді, тек Пост жұбайының есімдерін дұрыс жазады. Алайда, Джон Джейкобс (әпкесінің кітабында «Уильям» деп аталған) Эдентонды өзінің туған жері деп атайды және дұрыс есімдерді қолданады, бірақ көптеген тегтерді қысқартады. Сондықтан, доктор Норком Харриеттің кітабында «Доктор Флинт» болса, Джонның кітабында «Др. Н» болып келеді. Кітаптың тақырыптық парағында автордың аты көрсетілмеген, бірақ «Автордың алғы сөзі» «Линда Брент» деген атпен қол қойылған, ал әңгімеші әңгіме бойы осы атпен аталады.

Кітапты қабылдау

Кітап аболиционистік желілер арқылы насихатталды және сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. Джейкобс Ұлыбританияда жариялануды ұйымдастырды, ол 1862 жылдың басында жарық көрді, одан кейін бірден пираттық басылым шықты. Бұл жарияланым Джейкобстың қорқатынындай наразылық тудырмады. Керісінше, Джейкобс құрметке ие болды. Ол псевдоним қолданғанымен, аболиционистік айналымдарда оны "Линда авторы, миссис Джейкобс" деп жиі таныстырып, әдетте үйленген әйелдерге ғана берілетін "миссис" деген құрметті атағын мойындады. 1862 жылы Лондонның "Дейли Ньюс" газеті Линда Бренттың "бостандық үшін күресте шыдамдылық пен табандылықтың" және "моральдық туралықтың" нағыз "батыры" екенін жазды.

Көмек көрсету және саясат

1860 жылы қарашада Линкольн президент болып сайланғаннан кейін құлдық мәселесі алдымен көптеген құл мемлекеттерінің одақтан шығуына, содан кейін Азамат соғысына әкеп соқты. Оңтүстікте құлдықтан қашқан мыңдаған афроамерикалықтар майданға жақын солтүстікке жиналды. Линкольн әкімшілігі оларды әлі де бұрынғы қожайындарының мүлігі деп есептегендіктен, осы босқындар көбінесе «соғыс контрабандасы» деп жарияланып, жай ғана «Контрабанда» деп аталды. Олардың көпшілігі уақытша лагерьлерде азап шегіп, өліп, ең қажетті жағдайлардың өзінен де айырылды. Бастапқыда Джейкобс өзінің ағасы Джон С. ізін басқандай болып, құлдырауға қарсы күрескен спикер болуды жоспарлаған еді, бірақ енді ол Контрабандаларға көмектесудің өзінің халқына ең қажетті қызмет екенін түсінді. 1862 жылдың көктемінде Харриет Джейкобс Вашингтон қаласына және оған жақын Вирджиния штатының Александрия қаласына барды. Ол алғашқы айлардағы өзінің тәжірибесін қыркүйек айында Гаррисонның «The Liberator» журналында жарияланған «Контрабандалар арасындағы өмір» атты есепте баяндады. Автор «Линданың авторы, Джейкобс ханым» деп таныстырылды. Бұл есеп қашқындардың ауыр жағдайын көрсетеді және донорлардың көмегіне үміттендіреді, бірақ сонымен қатар құлдықтың саяси айыптамасы болып табылады. Джейкобс бостандық алғандар қажетті қолдау көрсетілсе, өздерінің өмірін өздері шеше алатынына сенімді екенін айтады. 1862 жылдың күзінде ол «Оқиғалар» авторы ретіндегі танымалдылығын пайдаланып, Солтүстік арқылы саяхаттап, өзінің көмек көрсету жұмысын қолдау үшін желі құрды. Нью-Йорк достары (квакерлер) оған көмек көрсету агенті ретінде сенімхат берді. 1863 жылдың қаңтарынан бастап ол Александрияны өзінің қызметінің орталығына айналдырды. Рочестерде бұрыннан таныс квакер Джулия Уилбурмен, мұғалім, феминист және құлдырауға қарсы күрескен белсендімен бірге ол киім-кешек пен жамылғылар таратты, сонымен қатар тиімсіз, жемқор немесе ашық түрде нәсілшіл билікпен күресті. Александрияда көмек көрсету жұмыстарын атқару кезінде Джейкобс саяси өмірге де қатысты. 1863 жылдың мамыр айында ол Бостондағы Жаңа Англия құлдырауға қарсы қоғамының жылдық конференциясына қатысты. Басқа қатысушылармен бірге ол ақ офицерлер басқаратын қара солдаттардан тұратын, жаңадан құрылған 54-ші Массачусетс жаяу әскер полкінің шеруін тамашалады. Линкольн әкімшілігі афроамерикалық сарбаздарды қолданудан бірнеше ай бұрын бас тартқандықтан, бұл оқиғаның символдық мәні зор болды. Джейкобс Лидия Мария Чайлдқа жазған хатында қуаныш пен мақтаныш сезімін білдірді: «Менің кедей, қанатылған халқым бостандық үшін күресуге дайын екендігіне қатты қуандым!»

Джейкобс мектебі

Көптеген құл мемлекеттерінде құлдарды оқып-жазуға үйретуге тыйым салынған. Вирджиния тіпті осы дағдыларды бостандыққа шыққан афроамерикалықтарға үйретуге тыйым салған. 1861 жылы Одақ әскерлері Александрияны басып алғаннан кейін, афроамерикалықтар үшін бірнеше мектептер ашылды, бірақ афроамерикалықтардың басқаруындағы бірде-бір тегін мектеп болмады. Джейкобс 1863 жылы афроамерикалық қауымның жаңа мектеп ашу жобасын қолдады. 1863 жылдың күзінде оның қызы Луиза Матильда, мұғалімдік білімі бар, Джейкобс отбасының досы Вирджиния Лоутонмен бірге Александрияға келді. Мектепті өз бақылауына алуға тырысқан Солтүстік миссионерлерімен күрес болғаннан кейін, 1864 жылдың қаңтарында Луиза Матильда басшылығымен Джейкобс мектебі ашылды. «Ұлттық құлдыққа қарсы стандарт» газетінде Гарриет Джейкобс мектепті афроамерикалық қауымның басқаруында болуы үшін күресуіне ақ мұғалімдерге наразылығының себеп болмағанын түсіндірді. Ол «өзін табиғи жоғары тұрғандары және иелері ретінде қарауға» тәрбиеленген бұрынғы құлдарға «өз нәсіліне құрмет сезімін» дамытуға көмектесуді қалады. Джейкобстың Александриядағы жұмысы жергілікті және ұлттық деңгейде, әсіресе құлдыққа қарсы күрескерлер арасында танылды. 1864 жылдың көктемінде ол 1863 жылы Сьюзан Б. Энтонидің құлдықты жою мақсатында конституциялық түзетуге қол жинау туралы шақыруына жауап ретінде құрылған «Әйелдердің адал ұлттық лигасының» атқару комитетіне сайланды. 1864 жылдың 1 тамызында ол Александриядағы әскери госпитальдегі афроамерикалық сарбаздардың алдында Ұлыбританияның Батыс Индиядағы құлдықтан азаттық алуын тойлауға арналған сөз сөйледі. Фредерик Дуглас сияқты көптеген аболиционистер Джейкобс пен оның жұмысын көру үшін Оңтүстікке саяхат жасағанда Александрияда тоқтады. Ол өз еңбегінен зор ләззат алды. 1862 жылдың желтоқсан айында Эми Постқа жазған хатында ол соңғы алты ай өміріндегі ең бақытты кезең болғанын айтты.

Саваннадағы босатылғандарға көмек көрсету

Ана мен қызы Джейкобс Одақтың жеңісінен кейін де Александрияда көмек жұмыстарын жалғастырды. Александриядағы босатылғандар өздерін-өздерімен қамтамасыз ете алатынына көз жеткізген соң, олар Жаңа Англиядағы Босатылғандарға көмек қоғамының шақыруымен Грузияда босатылғандарды оқытуға мұғалімдерге мүкіндік беруге келісті. Олар 1865 жылдың қараша айында Саванна, Грузияға келді, ал бұл жерде Шерманның Теңізге жасаған жорығы арқылы құлдар босатылып, содан кейін 11 ай өткен еді. Келесі айларда олар киім-кешек таратып, мектеп ашты және жетімдер үйі мен қарттар үйін ашуды жоспарлады. Бірақ саяси жағдай өзгерді: Линкольн қаза тапты, ал оның орнын басатын Эндрю Джонсон оңтүстік өңірінен шыққан және бұрынғы құл иесі болды. Ол әскер бір жыл бұрын бөлген жерлерден көптеген босатылғандарды шығарып жіберуге бұйрық берді. Жер мәселесі және бұрынғы құлдарға бұрынғы құл иелері әскердің көмегімен таңған әділетсіз еңбек шарты Джейкобстың Грузиядан жіберген есептерінде маңызды орын алды. 1866 жылдың шілдесінде ана мен қызы Джейкобс қара нәсілділерге қарсы зорлық-зомбылық күшейген Саваннаны тастап кетті. Харриет Джейкобс тағы бір рет 1867 жылдың қаңтарында қайтыс болған күйеуіне көмектесу үшін Корнелия Уиллиске Идлвилдке барды. 1867 жылдың көктемінде ол Эдентонда тұратын, әкесі Марктің жалғыз аман қалған туысы – Марктің жесірін көріп келді. Жыл соңында ол Саваннадағы жоспарланған жетімдер үйі мен қарттар үйі үшін ақша жинау мақсатымен Ұлыбританияға соңғы сапарына шықты. Бірақ ол Грузияға оралғаннан кейін, Ку-клукс-клан және басқа да ұйымдардың қара нәсілділерге қарсы жасаған терроры осы жобаларды мүмкінсіз етті. Жиналған ақша Нью-Йорк Достарының паналау қорына берілді. 1860 жылдары жеке трагедия орын алды: 1850 жылдардың басында оның ұлы Джозеф алтын іздеу үшін тағысы Джонмен бірге Калифорнияға кетті. Кейін екеуі Австралияға жол тартты. Джон С. Джейкобс кейінірек Англияға, ал Джозеф Австралияда қалды. Біраз уақыттан соң, Джейкобсқа Австралиядан хат келмей қойды. Австралиялық дін қызметкерлерімен байланыстарын пайдаланып, Чайлд Австралия шіркеулерінде досының жағдайы туралы үндеу жасады, бірақ нәтиже болмады. Джейкобс ұлынан ешқашан хабар алмады.

Кейінгі жылдар және өлім

Англиядан оралғаннан кейін Джейкобс жеке өмірге шықты. Кембридж қаласында ол қызымен бірге пансион ұстады. Оның пансионында Гарвард университетінің жақын жердегі профессорлары да тұрды. 1873 жылы оның інісі Джон С. ағылшын әйелі, ұлы Джозеф және екі баласымен бірге Кембридждегі әпкесіне жақын тұру үшін АҚШ-қа қайтып келді. Ол сол жылдың желтоқсан айында, 1873 жылы қайтыс болды. 1877 жылы Харриет және Луиза Джейкобс Вашингтон қаласына көшіп барды, онда Луиза мұғалім болып жұмыс істеуді үміттенеді. Алайда, ол тек қысқа мерзімге ғана жұмыс таба алды. Анасы мен қызы тағы да пансион ұстауға кірісті, бірақ 1887/88 жылдары Харриет Джейкобс денсаулығының нашарлауына байланысты пансионды жалғастыра алмады. Анасы мен қызы түрлі жұмыстар істеді және достары, соның ішінде Корнелия Уиллис қолдау көрсетті. Харриет Джейкобс 1897 жылдың 7 наурызында Вашингтонда қайтыс болды және Кембридждегі Маунт-Оберн зиратында інісінің қасына жерленді. Оның қабірінде: "Қайғыға шыдамды, рухымен құлшыныспен Құдайға қызмет етеді" деп жазылған. (Сал. Римдіктерге хат, 12:11–12)

Мұра

Жан Фаган Йеллиннің 1980-ші жылдардағы зерттеулеріне дейін Джон Блассингэм сияқты тарихшылардың пікірі, «Кұл қыздың өміріндегі оқиғалар» Лидия Мария Чайлдтың құрастырған көркем романы болған. Алайда, Йеллин Рочестер университетінің Эми Пост қағаздарынан, мемлекеттік және жергілікті тарихи қоғамдардан, Солтүстік Каролина штатының мұрағаттарындағы Хорниблоу және Норком қағаздарынан тұратын түрлі тарихи құжаттарды тауып, пайдаланды. Осы құжаттардың негізінде Гарриет Джейкобс оқиғалардың нағыз авторы екенін, ал бұл әңгіме – оның өмірбаяны, ойдан шығарылған туынды емес екенін дәлелдеді. Оның «Кұл қыздың өміріндегі оқиғалар» басылымы 1987 жылы профессор Джон Блассингэмнің қолдауымен жарық көрді. 2004 жылы Йеллин «Харриет Джейкобс: өмір» атты 394 беттік жан-жақты өмірбаянын жариялады. Сондай-ақ, Йеллин «Харриет Джейкобс қағаздары» жобасын ұсынды. 2000 жылы жобаға қатысты кеңесшілер кеңесі құрылды және қаржыландыру мақұлдағаннан кейін, 2002 жылдың қыркүйегінде жоба толыққанды іске кірісті. Жоба жинаған Харриет Джейкобс, оның ағасы Джон С. Джейкобс және оның қызы Луиза Матильда Джейкобсқа қатысты шамамен 900 құжаттың 300-ден астамы 2008 жылы екі томдық жинақта жарық көрді. Бүгінде Джейкобс «әйелдердің қарсыласуының символы» ретінде танылады. Дэвид С. Рейнольдс 2004 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде Йеллиннің өмірбаянына жазған шолуында «Кұл қыздың өміріндегі оқиғалар» және «Америкалық құл Фредерик Дугластың өмірі» ең маңызды құлдардың әңгімелері саналады деді. 2016 жылы жарық көрген «Жер асты теміржолы» романының авторы Колсон Уайтхед сұхбатында: «Харриет Джейкобс – романдағы Кора кейіпкерінің маңызды прототипі» деді. Кора Джейкобстың туған жері Солтүстік Каролинадағы үйдің шатырында жасырынуға мәжбүр болады, онда Джейкобс сияқты ол тік тұра алмайды, бірақ оның да мүмкіндігі бар, бұл «іштен ойылған, бұрынғы тұрғынның жұмысы» (185-бет) арқылы сыртқы әлемді бақылауға мүмкіндік береді. 2017 жылы Джейкобс Futility Closet подкастының бір бөлімінде талқыланды, онда оның жұлқылау кеңістігінде өмір сүрген тәжірибесі Патрик Фаулердің соғыс жылдарындағы тәжірибесімен салыстырылды. 2017 жылы Forbes журналында жарияланған мақалада, 2013 жылы Юки Хорикошидің «Оқиғалар» аудармасы Жапонияда бестселлер болғаны айтылды. 2022 жылы француз суретшісі Элизабет Коломба Джейкобстың портретін салған. «Гей және сәнді киіммен әшекейленген» деген атау Норкомның Джейкобсты қашқан адам ретінде жариялаған хабарламасынан алынған. 2000 жылғы «Оқиғалар» басылымының алғы сөзінің соңында Йеллин: «Эмерсонның түсінігінде ол 'өкілдік' етті; еркіндік үшін күрес идеясын білдіретін, оның өмірі басқаларды күшпен шабыттандырады. Менің үстелімде оның күлімдеген суреті маған алға жылжуға шақырады» деп жазды.

Тақырыбы: Харриет Джейкобс, аболиционизм және әдебиет

Жыл Джейкобс және отбасы Саясат және әдебиет 1809 Эдгар Аллан По мен Авраам Линкольнның дүниеге келуі. 1811 Харриет Бичер Стоу дүниеге келді. 1812 АҚШ Ұлыбританияға соғыс жариялады (1812 жылғы соғыс). 1813 Харриет Джейкобс дүниеге келді. 1815 Харриеттің ағасы Джон С. Джейкобс дүниеге келді. 1816 Америка Колонизациялау қоғамы Африкаға босатылған қара нәсілділерді орналастыру үшін құрылды. 1817 Генри Дэвид Тороның дүниеге келуі. 1818 Фредерик Дугластың дүниеге келуі. 1819 Харриет Джейкобстың анасы қайтыс болды. Уолт Уитман мен Герман Мелвиллдің дүниеге келуі. 1825 Харриет Джейкобстың қамқоршысы қайтыс болды, ал Харриет доктор Норкомның кішкентай қызының меншігіне айналды. 1826 Харриеттің әкесі қайтыс болды. Томас Джефферсонның өлімі. Оның құлдары қарызын өтеу үшін сатылды. Джеймс Фенимор Купер «Соңғы мохикан» романын жазды. 1828 Джейкобстың әжесін досы сатып алып, кейін босатып жіберді. Джейкобстың ағасы Жүсіп қашып кетіп, тізбекте қайтарылды, содан кейін қайта қашып кетті. 1829 Джейкобстың ұлы Жозеф дүниеге келді. Эндрю Джексон 7-ші президент болып сайланды. 1831 Вирджинияда Нат Тернер бастаған құлдар көтерілісі. Уильям Ллойд Гаррисон «Озатқыш» басылымын бастады. 1833 қызы Луиза Матильда Джейкобстың дүниеге келуі. 1834 Ұлыбритания империясында құлдық жойылды. 1835 Харриет Джейкобс әжесінің үйінің шатырында жасырынып қалды. Марк Твен дүниеге келді. 1836 Джейкобстың шатырдағы 2-ші жылы басталды. Сойер Конгресске сайланды. 1837 Джейкобстың шатырдағы 3-ші жылы басталды. Құлдық туралы пікірталасты басуға бағытталған «Гаг-Реул» ережесі АҚШ Конгресінде қабылданды. Иллинойс штатының Алтон қаласында аболиционист газетінің редакторы Э. П. Лавджой бұқаралық топпен өлтірілді. 1838 Джейкобстың шатырдағы 4-ші жылы басталды. Сойер Чикагоға үйленуге кетті. Джон С. Джейкобс бостандыққа шықты. Фредерик Дуглас Джон С.-ден бірнеше апта бұрын бостандыққа қашты. 1839 Джейкобстың шатырдағы 5-ші жылы басталды. Джон С. Джейкобс кит аулау сапарына шықты. Құлдар «Амистад» құл кемесін басып алды. Теодор Дуайт Велдтің құлдыққа қарсы «Америкалық құлдыққа қатысты» кітабы жарық көрді. 1840 Джейкобстың шатырдағы 6-шы жылы басталды. Джон С. әлі де кит аулаушы кемеде. Лондондағы құлдыққа қарсы бірінші дүниежүзілік конвенция. 1841 Джейкобстың шатырдағы 7-ші және соңғы жылы басталды. Джон С. әлі де кит аулаушы кемеде. Герман Мелвилл кейіннен «Моби Дикке» шабыттандыратын кит аулау сапарына аттанды. 1842 Харриет Джейкобс Солтүстікке қашып кетті. Нью-Йоркте ол Н. П. Уиллистің кішкентай қызына мейірбике болып жұмысқа орналасты. Джон С. әлі де кит аулаушы кемеде. 1843 Джон С. Джейкобс Бостонға оралып, қоныстанды. Харриет Джейкобс Нью-Йорктен қашып, Бостонда ағасымен және екі баласымен қайта қосылды. 1845 Харриет Джейкобс Англияға Имоген Уиллистің бала күтушісі ретінде сапар шекті. Баптистер құлдық мәселесі бойынша Солтүстік және Оңтүстік конвенцияларына бөлінді. Эдгар Аллан Поның «Қараға» романы жарық көрді. 1846 Конгресс Мексикаға соғыс жариялады. 1848 Мексика-Америка соғысы аяқталды. Сенека-Фолс әйелдер құқығы жөніндегі конвенциясы. 1849 Харриет Джейкобс Рочестерге көшіп келді, оның Эми Постпен достығы басталды. Торо «Азаматтық мойынсұнбаушылық» туралы жазды. 1850 Харриет Джейкобс Уиллистің екінші әйелі Корнелиямен қайта жұмысқа орналасты. Оның ағасы Джон С. Калифорнияға, содан кейін Австралияға, соңында Англияға кетті. Қашқан құлдар туралы заң. 1851 Герман Мелвилл «Моби Дик» романын жазды. Әйелдер құқығын қорғаушы Амелия Блумэр «Блумэр көйлегін» қолдауға кірісті. 1852 Корнелия Уиллис Харриет Джейкобстың бостандығын сатып алды. Харриет Бичер Стоу «Том ағаның қорабы» романын жазды. 1853 Джейкобстың әжесі қайтыс болды. Оның алғашқы жарияланған туындысы – Нью-Йорк газетіне атын жазбастан жіберген хат. Ол «Оқиғалар» романын жаза бастады. 1854 Канзас-Небраска заңы. 1856 Құлдық мәселесі Канзаста ашық зорлық-зомбылыққа әкелді («Қанды Канзас»). 1857 Дред Скотт ісі бойынша Жоғарғы соттың шешімі: Қаралардың «ақ адамның құрметтеуге міндетті ешқандай құқығы жоқ». 1858 Харриет Джейкобс «Оқиғалар» қолжазбасын аяқтап, Англияға сапар шекті, бірақ оны жариялауға тырысты. 1859 Джон Браунның Харперс-Ферриге шабуылы. Жоғарғы сот қашқан құлдар туралы заңның конституциялық екенін жариялады. 1860 Лидия Мария Чайлд «Оқиғалар» журналының редакторы болды. Авраам Линкольн 16-шы президент болып сайланды (7 қараша). Оңтүстік Каролина сецессиялады (20 желтоқсан). 1861 «Құлдың өмірінен оқиғалар» жарияланды (қаңтар). Дэвис Конфедерация президенті болып тағайындалды (18 ақпан). Авраам Линкольн 16-шы президент болып тағайындалды (4 наурыз). Конфедерация әскерлері Форт Самтерге шабуыл жасады (12 сәуір). Азамат соғысы басталды. 1862 Харриет Джейкобс Вашингтон, округ Колумбия және Вирджиния штатының Александрия қаласына қашқан құлдарға көмектесу үшін барды. 1863 Линкольннің Азат ету жарияламы. Геттисберг және Виксбургтегі одақтың жеңістері. 1864 Александрияда Джейкобс мектебі ашылды. 1865 Харриет және Луиза Матильда Джейкобс Саванна, Джорджияға босатылғандарға көмектесу үшін барды. Конфедерация Аппоматтокс сотында капитуляциялады. Авраам Линкольн қаза табады. 13-ші түзету құлдықты жойды. 1866 Харриет және Луиза Матильда Джейкобс Саваннадан кетеді. Харриет Корнелия Уиллиске оның өліп бара жатқан күйеуіне күтім жасауда көмектеседі. 1867 Джейкобс Англияға ақша жинау үшін барады. 1868 Джейкобс Англиядан оралып, жеке өмірге шығады. 1873 Джон С. Джейкобс АҚШ-қа оралып, әпкесінің үйіне жақын қоныстанды. Оның өлімі. 1897 Харриет Джейкобстың 7 наурызда 1897 жылы Вашингтон, округ Колумбияда қайтыс болуы.