Кіріспе

Құс түрі. Екі жолақты қанатқақты немесе ақ қанатты қанатқақты (Loxia leucoptera) – қарға тұқымдасына жататын шағын сайрақ. Ол Солтүстік Америка мен Палеарктиканың қылқан жапырақты ормандарында көбейеді.

Сипаттама

Екі жолақты тікұшақ ұзындығы мен салмағы бар, қысқа аяқтары, екі жолақты құйрығы, қиылысқан мүсігі және екі айқын ақ қанат жолағы бар. Аталықтың номинативті подвидінің маңдайы, тажы, мойны және жоғарғы жағы жарық малина қызыл түсті. Олардың қанат шеттері қызғылт түсті, ал түсі қара немесе қара қоңыр. Жоғарғы құйрық қауырсындары ақ шеттері бар қара түсті. Аналығында қызғылт түс жоқ, оның орнына басы мен жоғарғы жағы жасыл-сары түсті. Екі жолақты тікұшақты басқа тікұшақтардан, әсіресе Солтүстік Америкада анықтау оңай, онда тек қызыл тікұшақ (Loxia curvirostra) және осы түр кездеседі. Палеарктикалық ареалында бұл түрдің басы мен мүсігі попугай тәрізді және шотланд тікұшағына қарағанда кішірек, сондықтан түрлердің шатасуы негізінен қызыл немесе жалпы тікұшақпен болады. Қызыл тікұшақтан ерекшеленетін негізгі белгі – осы түрдің ағылшын және ғылыми атауларын беретін ақ қанат жолақтары. Үшінші қауырсындарының ұштары да ақ. Ересекті аталықтың түсі басқа аталық тікұшақтарға қарағанда біршама жарқырақ (көкшіл) қызыл. Кейбір қызыл тікұшақтар кейде нашар ақ қанат жолақтарын көрсетеді, сондықтан осы түрді дұрыс анықтау үшін сақтық қажет. Оның «чип» дауысы қызыл тікұшаққа қарағанда әлсіз және жоғарырақ. Кариб теңізіндегі Испаньоладағы тағы бір тікұшақ түрі бұрын подвид ретінде қарастырылды (Loxia leucoptera megaplaga), бірақ қазір ол жеке түр ретінде қарастырылады: Испаньола тікұшағы (Loxia megaplaga). Ол Испаньола қарағайымен (Pinus occidentalis) байланысты және басқа тікұшақ түрлерімен салыстырғанда қараңғырақ түсімен, мықтырақ мүсігімен және географиялық оқшаулығымен екі жолақты тікұшақтан ерекшеленеді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл құс Аляска, Канада, АҚШ-тың ең солтүстік бөлігіндегі және Солтүстік-Шығыс Еуропаға дейінгі Палеарктикадағы қылқан жапырақты ормандарда көбейеді. Ол қылқан жапырақты ағаштарға ұя салады, 3–5 жұмыртқа туады. Бұл тікұшақ көбінесе қоныс аудармайды, бірақ тамақ көзі жетіспесе, кейде оңтүстікке қарай ұшып кетеді. Америкалық түрі еуросибірлік түріне қарағанда жиірек көшіп-қонып жүреді. Бұл түр көбейтілу маусымынан тыс уақытта топтасып жүреді, көбінесе басқа тікұшақтармен бірге. Батыс Еуропаға сирек соғып келеді, әдетте қызыл тікұшақтардың көптеп келуімен бірге келеді.

Тамақ және азықтандыру

Олар қылқан жапырақты ағаштардың конустарын жейтін мамандар, ал ерекше мүңкі пішіні конустан тұқымды алуға бейімделу болып табылады. Екі жолақты кескіш мүңкі (Crossbill) еменге (Larix) жоғары басымдық береді, Еуросибирьде Сібір еменін (Larix sibirica) және Даур еменін (L. gmelinii) пайдаланады, ал Солтүстік Америкада – батпақ еменін (L. laricina). Олар сонымен қатар тал жидектерін (Sorbus) де жейді, ал Солтүстік Америкада шығыс гемолокасын (Tsuga canadensis) және ақ шыршаның (Picea glauca) конустарын да жейді.

Өсіру

Ұя жерден жоғары орналасады, әдетте қылқан жапырақты ағаштың діңіне жақын салынады. Ұяны аналығы салады және негізінен қылқан жапырақты бұтақтардан құралған. 3-4 жұмыртқаны аналығы 14-15 күндей басып шығарады. Балапандарды екі ата-анасы да тамақтандырады. Олар 22-24 күннен кейін қанаттанды, бірақ содан кейін 6 аптаға дейін ата-аналарымен бірге қалады.